Trump, İran’daki savaşın Kasım ayındaki ara seçimlerin ardından sona ereceğini, İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağını ve Hürmüz Boğazı’nın adını “Trump Boğazı” olarak değiştirileceğini söyledi. Ancak Trump’ın 11 Eylül saldırıları sonrası ABD başkanlarının karşılaştığı çıkmazları tekrarladığı kaydediliyor.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş yedinci ayında devam ediyor. Savaşın 40. gününde (8 Nisan) ilan edilen ateşkesin ve taraflar arasında aylarca süren dolaylı ve doğrudan görüşmelerin ardından 18 Haziran’da imzalanan mutabakat zaptının Temmuz ayı ortalarında çökmesinin ardından Hürmüz Boğazı çevresinde inişli-çıkışlı gerilim yaşanıyor.
Bir çıkmaza girdiği değerlendirilen savaş, Hürmüz Boğazı civarında gerçekleştirilen ve son haftalarda yer yer tansiyonu yükselten karşılıklı saldırılara sahne oluyor. ABD yönetimi, İran’a yönelik saldırılarını sürdürmekle birlikte ağırlıklı olarak ekonomik baskıya devam edeceğinin ve böylece İran’a şartlarını kabul ettirmeye çalışacağının işaretlerini veriyor. Körfez’deki geniş çaplı savaş, ABD ve İran arasında bir irade savaşına dönüştü; her iki taraf da ekonomik baskının diğerini geri adım atmaya zorlayacağını umuyor.
ABD-İran savaşı Hürmüz’de düğümlendi | 60 günlük süre doldu, zapt çöktü ve yeni hamleler gündemde
EN BÜYÜK TANKER SALDIRILARI GERÇEKLEŞTİRİLDİ
ABD ile İran arasında Nisan ile Temmuz ayı arasında geçen görece sakin dönemin ardından Temmuz ayından bu yana Hürmüz Boğazı çevresinde gerilim yeniden tırmanmış durumda.
Dün iki taraf, Hürmüz Boğazı’nda, savaşın başından bu yana petrol tankerlerine yönelik en ağır saldırıları gerçekleştirdi. ABD Hark Adası çevresinde 5 İran petrol tankerini vurdu; İran da 10 gemiye saldırı düzenlediğini duyurdu. Bir petrol tankerinde en az bir denizcinin öldüğü, bir diğerinin ise kayıp olduğu bildirildi.
Saldırılar petrol fiyatlarında fırlamaya neden oldu ve gösterge niteliğindeki Brent ham petrol vadeli işlemleri Temmuz ayından bu yana ilk kez 100 doları aştı.
“SAVAŞI KAZACAĞIZ” DİYEN TRUMP: HÜRMÜZ BOĞAZI “TRUMP BOĞAZI” OLACAK
ABD Başkanı Donald Trump, Kasım ayındaki kritik seçimler öncesinde Dallas kentinde Cumhuriyetçi seçmene konuştu.
Konuşmasının İran’la ilgili bölümünde, İran’ın nükleer silaha sahip olmaması için bu ülkeyle savaşa girdiklerini savunan Trump, “Bu savaşı kazanıyoruz” dedi. Trump, daha önceki birçok konuşmasında savaşı kazandıklarını söylemişti.
“Şu anda devam eden İran’la savaşı kazandığımız anda petrol fiyatları düşecek. Bu savaşı kazanacağız” diyen Trump, “Hürmüz Boğazı’ndaki ticareti biz kontrol ediyoruz. Bence Hürmüz Boğazı’na başka bir isim vermeliyiz. Ona ‘Trump Boğazı’ demeliyiz” ifadelerini kullandı.
Trump, Hürmüz Boğazı’nın adını değiştirme konusuna vurgu yaparak, “Böyle adlandırılacak, bayanlar ve baylar. Bu konuda bir duyuru yapacağım, oraya ‘Trump Boğazı’ diyeceğiz ve eminim İran liderleri bundan çok memnun olacaklar” ifadelerini kullandı.
“SAVAŞ SEÇİMDEN HEMEN SONRA SONA ERECEK”
Trump, Tahran’ın Kasım ayındaki ABD ara seçimlerini etkilemeye çalıştığını ve bu seçimlerin Cumhuriyetçi Parti’nin Kongre’deki kontrolünü koruyup koruyamayacağını belirleyeceğini de söyledi.
Trump, ayrıca gazetecilere “Bence savaş seçimden hemen sonra sona erecek çünkü daha fazla dayanamazlar. Seçimi etkilemeye çalışmak için çaresizler” dedi.
Öte yandan Wall Street Journal gatesesi, Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio da dahil olmak üzere Beyaz Saray’ın üst düzey danışmanlarının, Trump’ı özel olarak bu anlaşmazlığın Ocak 2029’da sona erecek olan başkanlığının geri kalanına kadar uzayabileceği konusunda uyardığını bildirdi.
KAZMA DAĞI UYARISI
Trump, ABD’nin İran’ın Kazma Dağı’na saldırabileceğini de belirterek Tahran’ı temkinli olmaya çağırdı. Trump, “Kazma Dağı’nda küçük bir hareketlilik olduğunu fark ettik. İran’a kurnazlık yapmamalarını tavsiye ederim çünkü onlara çok sert bir şekilde karşılık vermek zorunda kalacağız” dedi.
İran’ın ağır hasar görmüş Natanz uranyum zenginleştirme tesisinin yakınında bulunan Kazma Dağı, iki derin tünel kompleksine sahip, tahkim edilmiş bir alan ve Tahran’ın 220 km güneyinde.
İran’ın iki uranyum zenginleştirme tesisinin bulunduğu Natanz bölgesi, Mart ayında ABD-İsrail askeri saldırılarının bir parçası olarak vurulmuştu. İsrail ayrıca geçen yılki 12 günlük İsrail-İran savaşı sırasında da Natanz’ı hedef almıştı.
ABD merkezli ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesine odaklanan bir düşünce kuruluşu olan Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsü’ne göre, Kazma Dağı’nda yapım aşamasında olan tünel tesisi bu savaşların hiçbirinde hedef alınmadı.
×
İRAN SAVAŞI TRUMP’IN 11 EYLÜL’Ü MÜ?
Reuters haber ajansı dikkat çekici bir analiz yayımladı. Analizde görüşlerine yer verilen analistler, Trump’ın El Kaide militanlarının New York’taki Dünya Ticaret Merkezi’ne ve Pentagon’a uçaklarla saldırarak yaklaşık 3 bin kişinin ölümüne neden olmasının ardından başlayan 11 Eylül sonrası dönemin temel derslerini dikkate almadığını söylüyor.
Söz konusu dersler arasında uzun savaşların yol açtığı ağır siyasi olumsuzlukların ve varlığını sürdürmek için mücadele eden yerleşik bir düşmanın yarattığı tehlikelerin yer aldığı kaydedildi.
Donald Trump, Beyaz Saray’da ikinci dönem için kampanya yürütürken, yabancı savaşları başlatmayacak, durduracak bir “barış başkanı” olacağına söz vermişti.
Şimdi, Amerika’nın küresel “terörle savaşını” tetikleyen 11 Eylül 2001 saldırılarından çeyrek asır sonra, analistlerin “sonsuz bir savaş” olarak nitelendirdiği, kendi yarattığı ve pek de sevilmeyen bir çatışmanın içinde bulunuyor.
11 Eylül yıldönümü yaklaşırken, Trump’ın İran’a karşı yürüttüğü savaş, dış politika çevrelerinde, öncesinde yaşanan uzun ve bölücü Afganistan ve Irak çatışmalarıyla karşılaştırılıyor. Ayrıca, ABD’nin geçmiş çatışmalardan ders çıkarmakta veya net bir çıkış stratejisi hazırlamakta yine başarısız olup olmadığı sorusunu da gündeme getiriyor.
Washington merkezli bir düşünce kuruluşu olan Uluslararası Politika Merkezi’nden Sina Toossi, “Trump, Irak ve Afganistan sonrası Washington’da Ortadoğu’da bir başka büyük, ucu açık savaş başlatmaya karşı önemli bir kısıtlamayı çiğnedi. Bu durum, halefinin ABD-İran çatışmasının kökleşmiş bir halini miras almasına yol açabilir” diyor.
Trump yönetiminden bir yetkili ise, İran’a karşı yürütülen savaşın 11 Eylül sonrası uzun süren çatışmalara hiç benzemediğini savundu.
Irak ve Afganistan’daki çatışmalar sırasında ABD, düşman hükümetleri devirdi, binlerce kara askeri gönderdi, toprakları ele geçirdi ve elinde tuttu, çok daha yüksek kayıplar verdi ve Batı tarzı yönetimi kurmak için mücadele etti.
Bu kez ABD, ağırlıklı olarak hava ve deniz gücüne güveniyor; bu operasyonlar İran’a askeri ve ekonomik olarak zarar verdi ancak Trump’ın başlangıçta teşvik ettiği gibi İran’ı yenmedi veya İranlıları yöneticilerini devirmeye teşvik edemedi.
Ancak altı aylık savaşın ardından, ABD, bu hafta petrol tankerlerine yönelik saldırılarla örneklendirilen, zaman zaman patlak veren düşmanlıklarla dolu bir yıpratma savaşına saplanmış durumda ; Trump ise Tahran’ın etrafındaki ekonomik çemberi sıkılaştırmaya çalışıyor.
Analistlere göre, bu durum Kasım ayındaki ara seçimlerin çok sonrasına kadar uzayabilir; zira seçmenlerin savaşa karşıtlığı, Trump’ın Cumhuriyetçi Partisi’nin Kongre’deki kontrolünü elinde tutma şansını tehdit edebilir.
Ve tıpkı önceki çatışmalarda olduğu gibi, ekonomik maliyetler ABD tüketicilerini ağırlaştırırken bile, belirgin bir çıkış yolu görünmüyor.
Tahran’ın Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatını engellemesi, ABD’de benzin fiyatlarını yükseltti. Savaş, Trump’ın onay oranlarını düşürdü ve Washington’ın uluslararası itibarını zedeledi; bu durum, Irak ve Afganistan savaşlarının da sonuçlarından biriydi.
