BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Kuzey Kıbrıs Cumhurbaşkanı Erhürman ile Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Hristodulidis’i ara bölgede bir araya getirdi. Görüşmede güven artırıcı önlemler, olası müzakere sürecinin yöntemi ve çözüm arayışında izlenecek yol haritası konuşuldu.
HABER MERKEZİ- Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Kıbrıs temaslarının en kritik ayağını oluşturan üçlü görüşme, bu sabah Lefkoşa’daki BM İyi Niyet Misyonu Ofisi’nde başladı.
Saat 10.10’da başlayan toplantıya Kuzey Kıbrıs Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ve BM Genel Sekreteri Guterres katıldı.
BM kaynaklarına göre görüşmede, iki toplum arasında güven artırıcı önlemler, yeni bir müzakere sürecinin hangi çerçevede yürütülebileceği ve bundan sonraki diplomatik adımlar ele alındı.
TARAFLAR FARKLI ÇERÇEVELERİ SAVUNUYOR
Görüşme öncesinde taraflar çözüm konusunda farklı yaklaşımlarını korudu.
Hristodulidis, müzakerelerin 2017’de İsviçre’nin Crans-Montana kentinde kesildiği noktadan, BM parametreleri temelinde yeniden başlamasını savunuyor.
Erhürman ise yeni bir sürecin ancak siyasi eşitliğin güvence altına alındığı, yöntemi ve hedefleri önceden belirlenmiş bir müzakere çerçevesiyle ilerleyebileceğini ifade ediyor.
Önce Hristodulidis, sonra Erhürman ile görüştü Guterres: Kıbrıs’ta çözüm garantör ülkelere de bağlı
GUTTERES: 5+1 FORMATINDA GENİŞLETİLMİŞ TOPLANTI YAPILACAK
BM Genel Sekreteri, Erhürman ile Hristodulidis arasında gerçekleştirilen üçlü görüşmenin ardından basın açıklaması yaptı.
Yaklaşık 3 saat süren toplantıda güven artırıcı önlemler, müzakere yöntemi ve görüşmelerin içeriğinde yeterli ilerleme sağlanmasının ardından yeni bir “genişletilmiş toplantı” düzenlenmesi kararı çıktı. Ancak toplantının takvimi konusunda bir açıklama yapılmadı.
CyprusMail gazetesinin haberine göre Guterres, son iki günde yürütülen temasların “yapıcı” geçtiğini belirterek, tarafların güven inşa edecek somut adımlar üzerinde çalışmayı kabul ettiğini ifade etti. Buna göre taraflar;
- yeni geçiş kapılarının açılması,
- mayın temizleme faaliyetlerinin ilerletilmesi,
- çevre ve iklim değişikliği alanlarında ortak çalışmalar,
- gençlik ve sivil toplum düzeyinde iş birliğinin artırılması gibi başlıklarda ilerleme sağlamayı hedefliyor.
Guterres, bu alanlarda “yeterli ilerleme” kaydedilmesi halinde, Kıbrıs sorununa ilişkin yeni bir “5+1” formatındaki genişletilmiş toplantıyı toplamayı planladığını açıkladı.
Söz konusu toplantıya Kıbrıs’taki iki tarafın yanı sıra adanın garantör ülkeleri Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık ile Birleşmiş Milletler’in katılması öngörülüyor.
BM Genel Sekreteri, görüşmelerin henüz resmi müzakerelerin yeniden başlaması anlamına gelmediğini ancak ortak zemin oluşturulması için önemli bir adım olduğunu vurguladı.
KIBRISLILAR İLERLEME GÖRMEK İSTİYOR
“Kıbrıslılar ilerleme görmek istiyor” diyen Guterres, “Liderlerinden uzlaşmalarını ve Kıbrıs sorununu çözüme ulaştıracak son adımları birlikte atmalarını bekliyorlar. Bölünmeyle değil, iş birliği, fırsatlar ve barışla anılan bir gelecek istiyorlar” ifadelerini kullandı.
Guterres, Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman ile Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis’le hem ayrı ayrı hem de ortak gerçekleştirdiği görüşmelerin “açık ve yapıcı” bir atmosferde geçtiğini belirterek, iki liderin de Holguin’le yoğun biçimde çalışmayı sürdürecekleri yönünde güvence verdiğini söyledi.
UNFICYP’NİN ROLÜ
Guterres, sahadaki durumun istikrarı açısından BM Barış Gücü’nün (UNFICYP) görev ve yetkilerine saygı gösterilmesinin önemine de değindi.
UNFICYP’nin 60 yılı aşkın süredir adada ateşkes düzeninin korunmasına katkı sunduğunu belirten Guterres, misyonun etkinliğinin tarafların iş birliğine bağlı olduğunu söyledi.
Kayıp Şahıslar Komitesi’nin çalışmalarından etkilendiğini ifade eden Guterres, kayıp yakınlarının acılarını hafifletmeye yönelik iki toplumlu girişimlerin umut verici olduğunu kaydetti. İki toplumlu teknik komitelerin de siyasi müzakereler ile vatandaşların günlük yaşamı arasında köprü kurarak somut sonuçlar ürettiğini belirten Guterres, sivil toplum temsilcileriyle yaptığı görüşmelerin de yapıcı geçtiğini söyledi.
“KIBRIS’TA ÇÖZÜM BÖLGESEL İSTİKRAR İÇİN ÖNEMLİ”
Kıbrıs’ta olası bir anlaşmanın yalnızca ada için değil, Doğu Akdeniz’in tamamı açısından da önem taşıdığını vurgulayan Guterres, bölgede süregelen çatışmaların istikrarsızlığı derinleştirdiğine dikkat çekti.
“Kıbrıs’ta bir çözüme ulaşılması, sadece Kıbrıs halkının barış ve refahı açısından değil, giderek daha kırılgan hale gelen bölgede istikrarın güçlenmesi bakımından da kritik öneme sahip” diyen Guterres, başarılı bir çözüm sürecinin bölgeye olumlu yansımaları olacağına inandığını ifade etti.
Buna karşılık çözümsüzlüğün devam etmesinin Kıbrıs’ı bölgesel krizlerin etkilerine karşı daha savunmasız bırakacağı uyarısında bulundu.
GARANTÖR ÜLKELERE İŞ BİRLİĞİ ÇAĞRISI
Guterres, çözüm sürecinde uluslararası toplumun desteğinin önemini vurgulayarak, garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık’ın yapıcı katkılarını sürdürmesini beklediklerini söyledi.
BM’nin iyi niyet misyonu ile UNFICYP personelinin adada barış ve istikrarın korunması için kritik görev üstlendiğini belirten Guterres, sözlerini şu ifadelerle tamamladı:
“Birleşmiş Milletler barışı dayatamaz. Ancak Kıbrıs halkına, ada ve bölgenin geleceği açısından kritik önem taşıyan bu süreçte destek verme konusundaki kararlılığımız tamdır.”
GUTERRES’İN YENİ DİPLOMATİK GİRİŞİMİ
BM Genel Sekreteri’nin ziyareti, 2017’den bu yana sonuç alınamayan Kıbrıs müzakerelerini yeniden canlandırmaya yönelik en kapsamlı diplomatik girişimlerden biri olarak görülüyor.
Bugün Kıbrıs Gazetesi ise Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı ve Kıbrıs Özel Temsilcisi Raffaele Fitto’nun, Guterres’in Kıbrıs temaslarının hemen ardından adaya geleceğini yazdı. Habere göre Fitto, 31 Temmuz Cuma günü Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis ve Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile ayrı ayrı görüşecek.
İKİ TOPLUMDAN BM’YE “FEDERAL ÇÖZÜM” ÇAĞRISI
Ada genelinde federasyon yanlısı sivil toplum örgütleri de eş zamanlı gösteriler düzenleyerek çözüm sürecinin yeniden başlatılması çağrısında bulundu. Kuzey Kıbrıs’ta sendikalar, sivil toplum kuruluşları ve siyasi partiler, Guterres’in geçiş güzergahı üzerindeki Ledra Palace, Pronto Çemberi, Citroën Kavşağı ve Kermiya Çemberi’nde toplandı.
Gösterilere Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP), Toplumcu Demokrasi Partisi (TDP), çeşitli sendikalar, meslek örgütleri ve sivil toplum kuruluşları katıldı. Taşınan pankartlarda barış, yeniden birleşme ve federal çözüm talepleri öne çıktı.
Ara bölgedeki Dayanışma Evi önünde ise Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rum örgütlerin oluşturduğu iki toplumlu platform bir araya geldi. Katılımcılar, Türkçe, Rumca ve İngilizce hazırlanan “Federal Çözüm Şimdi” pankartlarıyla ortak açıklama yaptı ve Guterres’e iletilmek üzere ortak bir mektup hazırladı.
Güney’de de federasyon yanlısı gruplar, Lefkoşa’daki BM Temsilciliği önünde toplandı.
Birleşik Kıbrıs–İki Toplumlu Barış İnisiyatifi’nin çağrısıyla düzenlenen gösteriye AKEL, PEO ve çeşitli sivil toplum örgütleri katıldı. Göstericiler, 2017 yılında Crans-Montana Konferansı’nda kesintiye uğrayan müzakerelerin, o tarihe kadar sağlanan yakınlaşmalar korunarak yeniden başlamasını istedi. Ayrıca BM Genel Sekreteri’nin altı maddelik çerçevesi temelinde çözülemeyen başlıkların ele alınması çağrısında bulunuldu.
ARKA PLAN
Kıbrıs’ta kapsamlı çözüm müzakereleri, Temmuz 2017’de İsviçre’nin Crans-Montana kasabasında yapılan konferansın sonuçsuz kalmasının ardından askıya alınmıştı. BM, çözüm modeli olarak Güvenlik Konseyi kararlarında yer alan siyasi eşitliğe dayalı iki toplumlu, iki bölgeli federasyonu desteklemeyi sürdürüyor. Buna karşılık son yıllarda Kuzey Kıbrıs yönetimi ve Türkiye, iki devletli çözüm tezini öne çıkarırken; Kıbrıs Cumhuriyeti ve federasyon yanlısı siyasi partiler müzakerelerin kaldığı yerden yeniden başlamasını savunuyor. Guterres’in son ziyareti, taraflar arasındaki diyaloğun yeniden canlandırılmasına yönelik diplomatik çabaların son halkası olarak değerlendiriliyor.
