Uluslararası Af Örgütü, İran’da 2026 yılının ilk yarısında protestolarla bağlantılı tutuklananlara yönelik idam cezalarında ciddi artış yaşandığını açıkladı. Aralarında gözaltına alındığında 18 yaşından küçük üç kişinin de bulunduğu en az 60 kişinin idam edilme riskiyle karşı karşıya olduğunu bildirdi.
HABER MERKEZİ – Uluslararası Af Örgütü, İran’da protestolarla bağlantılı davalarda verilen idam cezalarındaki artışa ilişkin yeni bir rapor yayımladı. Raporda, İran yönetiminin idam cezasını muhalefeti bastırmak amacıyla giderek daha fazla kullanıldığına dikkat çekti.
Af Örgütü, 2026’nın ilk yarısında protestolar nedeniyle gözaltına alınan çok sayıda kişi hakkında “Allah’a karşı savaş açmak”, “yeryüzünde bozgunculuk çıkarmak”, “casusluk” ve “düşman devletlerle iş birliği yapmak” gibi geniş kapsamlı suçlamalarla idam kararları verildiğini belirtti.
EN AZ 26 KİŞİ İDAM EDİLDİ
Raporda, yıl başından bu yana protestolarla bağlantılı davalarda en az 26 kişinin, “ağır şekilde adil olmayan yargılamalar” sonucunda idam edildiği kaydedildi.
Kuruluş, idam tehdidi altındaki kişiler arasında gözaltına alındıkları sırada 18 yaşından küçük olan üç kişinin de bulunduğunu açıkladı.
Af Örgütü Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölge Direktörü Heba Morayef, İran yönetiminin “dehşet verici bir idam ve idam cezası dalgası” başlattığını savundu.
Morayef, uluslararası toplumun tepkisinin yetersiz kaldığını belirterek, Birleşmiş Milletler üyesi ülkelere İran üzerinde koordineli diplomatik baskı kurulması çağrısında bulundu.
“İDAM CEZASI EN AĞIR SUÇLARLA SINIRLI OLMALI”
Af Örgütü, raporun mağdur yakınları, avukatlar, resmi belgeler, devlet medyası haberleri ve insan hakları kuruluşlarının verileri incelenerek hazırlandığını açıkladı.
Raporda, birçok kişinin kundaklama, kamu malına zarar verme, yolları kapatma veya kamu düzenini bozma gibi suçlamalar nedeniyle idama mahkum edildiği belirtildi.
Kuruluş, bu eylemlerin uluslararası hukuk standartlarına göre “en ağır suçlar” kapsamında değerlendirilemeyeceğini ve idam cezasına konu olmaması gerektiğini vurguladı.
İKİ KİŞİ İDAM EDİLDİ, SEKİZ KİŞİ RİSK ALTINDA
Raporda, 28 Temmuz’da Amir Hüseyin Safri ile Ebulfazl Sepahi’nin kamuoyuna açık şekilde idam edilmesine de yer verildi.
Af Örgütü, iki kişinin toplu yargılama sonucunda ve baskı altında alındığı belirtilen itiraflara dayanılarak idam edildiğini ifade etti. Aynı dosyada yargılanan sekiz kişinin daha idam edilme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu kaydedildi.
Kuruluş ayrıca Mehdi Hanki, Muhammed Amini Dehgani, Cevad Zamani, Ebulfazl Saidi, Eşkan Maleki ve Mehrdad Muhammedi Nia’nın da adil yargılanma ilkelerine uyulmadan idama mahkum edildiğini ileri sürdü.
İDAM KARARLARINDA ARTIŞ YAŞANDI
Rapora göre, Mayıs 2026’nın sonlarında İran’da internet erişiminin yeniden sağlanmasının ardından protestolarla bağlantılı idam kararlarında belirgin artış görüldü.
Bu süreçte en az 15 yeni idam kararı verildiği, 13 idam hükmünün ise Yüksek Mahkeme tarafından onandığı belirtildi.
Af Örgütü, açıklanan rakamların gerçek tablonun tamamını yansıtmayabileceğini ifade ederek, tüm idam cezalarının durdurulması ve İran’da idam uygulamalarına yönelik resmi moratoryum ilan edilmesi çağrısını yineledi.
