ABD Irak’tan çekildi; Irak 1 Ekim’i “Irak Egemenlik Günü” ilan etti ve Irak Başbakanı Zeydi “büyük bir ulusal başarı” dedi. ABD’nin çekilmesi aynı zamanda İran yanlısı Irak’taki silahlı grupların silahsızlandırılmasını gündeme getirdi. Zeydi, bir yol haritası oluşturulacağını söyledi.
HABER MERKEZİ – Irak Başbakanı Ali Zeydi, yayımladığı açıklamada, ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun Irak’taki misyonunun sona ermesini ve güçlerini kara, hava ve deniz yoluyla tamamen ve nihai olarak çekmesini “büyük bir ulusal başarı” olarak değerlendirdi.
İran mennun, Şii gruplar kutluyor | Pentagon duyurdu: Irak’tan çekilme tamamlandı
“1 Ekim 2026, tam egemenliğin ve silahın devlet kontrolüne alınmasının başlangıcı olacak” ifadelerini kullanan Zeydi, Irak’ın tam egemenliğinin sağlanmasının ardından ülkenin önündeki en önemli gündemlerden birinin devlet kontrolü dışındaki silahlar meselesi olduğunu belirtti.
Zeydi, bu konuda anayasal yükümlülüklere uyulacağını, açık bir yol haritası ile takvim belirleneceğini ifade etti. Bu yol haritasının 30 Haziran 2027’yi geçmeyecek şekilde uygulanacağını belirten Zeydi, savaş ve barış kararının anayasal kurumların yetkisinde olduğunu ve bunun dışında herhangi bir askeri eyleme izin verilmeyeceğini kaydetti.
Irak hükümetinin, ülkede bulunan yabancı silahlı grupların silahlarını tamamen bırakmasını sağlayacağını belirten Zeydi, bunun ülkenin güvenliği, istikrarı ve sınırlarının kontrolünü koruyacak şekilde gerçekleştirileceğini ifade etti.
Zeydi ayrıca Irak topraklarının ve hava sahasının komşu ülkelerin güvenliğini tehdit edecek herhangi bir eylem için kullanılmasına izin vermeyeceklerini vurguladı ve başka ülkelerin topraklarının veya hava sahalarının da Irak’a yönelik saldırılarda kullanılmasına karşı olduklarını belirtti.
Irak Başbakanı Zeydi, hükümetin güvenlik kurumlarının kapasitesini güçlendirmek amacıyla kapsamlı bir hava savunma sistemi satın alacağını ve bunun Irak’ın hava egemenliğinin güçlendirilmesine katkı sağlayacağını ifade etti.
Zeydi ayrıca Haşdi Şabi’ye ilişkin bir yasa çıkarılacağını, kurumun güvenlik sistemi içindeki konumunun yasal şekilde belirlenerek Silahlı Kuvvetler komutası altında güvenlik yapılanmasının ayrılmaz bir parçası olarak düzenleneceğini bildirdi.
Irak hükümeti daha önce de 1 Ekim’i “Irak Egemenlik Günü” olarak kutlama hazırlıkları başlatmıştı. Başbakan Zeydi, 23 Eylül’de devlet kurumlarına bu kapsamda resmi ve toplumsal etkinlikler düzenlenmesi talimatı vermişti.
ABD’NİN IRAK’TAN İKİNCİ KEZ ÇEKİLMESİ: BIDEN KARAR ALDI, TRUMP UYGULADI
ABD, 2003’te Saddam Hüseyin’in devrildiği savaştan bu yana ikinci kez Irak’tan çekildi. İlkinde 170 bin ABD askeri Saddam Hüseyin’in devrildiği savaş nedeniyle Irak’a girmiş ve 2011’e kadar kalmıştı. İkincisinde ise, ABD güçleri bu kez 2014’te IŞİD’in yükselişi ardından Irak’a dönmüştü.
ABD güçlerinin 30 Eylül tarihi itibarıyla Irak ve Federe Kürdistan Bölgesi’nden çekilmesi, büyük oranda ABD Başkanı Donald Trump ile Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin Temmuz ayındaki görüşmelerinde kesinleşmişti. Ancak bununla birlikte bu gelişme sürpriz sayılmaz.
ABD’nin ve IŞİD’e karşı mücadele koalisyonunun Irak’tan çekilmesine yönelik takvim Joe Biden’ın başkanlığı sırasında 2024’te belirlendi, ancak Donald Trump’ın Ocak 2025’te ABD’de yeniden başkanlık koltuğuna oturmasıyla ABD’nin Irak’tan çekilmesine yönelik politika daha belirgin hale geldi.
Bununla birlikte ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş, Trump’ın aceleci politikasını bir süreliğine uzattı, ancak daha önce belirlenen takvimi aksatmadı. Trump, desteklediğini belirttiği Ali Zeydi’nin Irak’ta başbakanlık koltuğuna oturmasının ardından askerlerini çekmeye yönelik kesin kararını verdi.
Saddam Hüseyin’in 2003’te devrildiği dönemde Irak’a yerleşen ABD savaş birlikleri 2011 yılında ayrılmış, ancak 2014 yılında IŞİD’in yükselişine yol açan güç boşluğunun ardından geri dönmüştü.
Bazı kaynaklara göre, Saddam Hüseyin’in devrildiği Irak savaşının en yoğun döneminde ABD asker sayısı 170 bin civarındaydı. 2011’deki çekilmede bu gücün büyük çoğunluğu ABD’ye geri döndü. IŞİD ile mücadele kapsamında ise sayıca az daha profesyonel birlikler Irak’a gönderildi. Pentagon’a yakın kaynaklara göre, son yıllarda Irak’ta yaklaşık 2 bin 500 ABD askeri konuşlandırılmıştı.
ABD kuvvetleri Federe Kürdistan Bölgesi’nin başkenti Hewlêr’de ve Bağdat havaalanı yakınlarındaki bir üs ile Yeşil Bölge olarak bilinen hükümet bölgesinde konuşlanmıştı.
Reuters haber ajansına göre, Irak’ta bulunduğu 20 yıllık zamanda ABD’nin 4 bin 500 askeri yaşamını yitirdi, binlercesi de yaralandı.
ABD’NİN ÇEKİLMESİ VE İRAN YANLISI GRUPLARIN SİLAHSIZLANDIRILMASI
ABD’nin Irak’ta çekilmesi, İran ile 28 Şubat’ta başlayan ve hala devam eden savaş koşullarında gerçekleşiyor. Çıkmaza girdiği değerlendirilen ABD ile İran arasındaki savaşı sonlandırmaya yönelik 8 Nisan’dan bu yana devam eden doğrudan ve dolaylı görüşmelere rağmen henüz bir sonuç ortaya çıkmış değil.
İran, ABD ile İsrail’in yıkıcı saldırılarına rağmen bugüne kadar rejimini ve karşı koyabilme kabiliyetini koruyabildi, ayrıca Hürmüz Boğazı gibi savaşta stratejik önem kazanan kozları da etkili şekilde kullanabildi. Ancak bu duruma rağmen İran yönetici eliti büyük darbe yedi; askeri ve ekonomik kapasitesi büyük oranda yok edildi. Bu tablo, ABD’nin savaşın başında duyurduğu hedeflere henüz ulaşamadığını gösteriyor.
Yeni ABD-İran mutabakatı mümkün mü? New York’ta bir plan görüşüldü, odakta Hürmüz var
İran’daki savaşın önemli cephelerinden biri de vekil güçlerinin bulunduğu ülkeler oldu. Lübnan’da Hizbullah, Yemen’de Husiler ve Irak’ta Haşdi Şabi grupları İran’a destek için ABD ve İsrail’e karşı aktif olarak savaşa katıldı. Bu da ABD ile İsrail’in İran’a karşı zaferini sekteye uğratan önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor.
Irak’ta çok sayıda İran yanlısı silahlı grup bulunuyor. Bu gruplar İran’daki savaş boyunca onlarca kez ABD hedeflerini vurdu ve ABD ile İsrail de doğrudan bu grupları hedef alan saldırılar gerçekleştirdi.
ABD Irak’taki silahlı gruplar ile baş edebilmek için Irak hükümeti üzerinde baskı kurdu ve bazı somut gelişmeler Ali Zeydi’nin başkanlık koltuğuna oturmasının ardından yaşandı. Irak siyasetinde çoğunluğu oluşturan Şii Gruplar, Kasım 2025’teki seçimin ardından Nuri Maliki’yi başbakanlık için aday göstermiş, ancak ABD İran yanlısı olduğu gerekçesiyle Maliki’ye karşı çıkmıştı. Şii gruplar Nisan ayında Ali Zeydi’yi aday gösterince ABD de Zeydi’ye olan desteğini duyurdu.
Zeydi ilk yurt dışı ziyaretini Temmuz ayında ABD’ye yaptı. Zeydi’nin Trump ile yaptığı görüşmenin ardından ABD askerlerinin çekilmesi kesin olarak karara bağlandı; bununla birlikte Irak’ta petrol için yeni anlaşmalar imzalandı ve İran yanlısı silahlı grupların silahsızlanması ile orduya entegrasyonu konusunda mutabakata varıldı.
Zeydi’nin silahlı gruplara silahlarını bırakmaları ve orduya dahil olmaları için tanıdığı süre dikkat çekici şekilde ABD’nin çekilme takvimiyle aynı günü gösteriyordu. Ancak Zeydi 23 Eylül’de New York’ta bir kez daha Trump ve ABD’li yetkililer görüştükten sonra silahlı gruplara tanınan süreyi 30 Eylül’den 30 Haziran 2027’ye kadar uzattığını açıkladı.
Bazı değerlendirmelere göre, Irak’taki silahlı grupların entegrasyonu süreci ABD ile İran arasındaki savaşın gidişatıyla doğrudan bağlantılı. Savaşı sonlandıracak olası bir anlaşma ortaya çıkmadığı sürece Irak’taki silahsızlanma sürecinin başarıya ulaşmasının zor olacağı kaydediliyor; aksi durumda da olası bir anlaşmanın ardından silahsızlanma süreci kolaylaşabilir.
Farman Rashad yazdı | ABD baskısı ve İran destekli gruplar: Irak hükümeti nasıl bir yol izliyor?
