ABD ile İran arasında New York’ta gerçekleşen son görüşmelerden henüz sonuç yok; tarafların öncelikleri konusunda farklar var ve her iki taraf da şartlarında ısrarcı. Rubio’nun görüşmelerin tıkanması üzerine Erakçi’den New York’u terk etmesini istediği ileri sürüldü.
HABER MERKEZİ – ABD ile İran arasında 23 Eylül’de Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu görüşmeleri sırasında New York’ta başlayan görüşme trafiği devam ederken, henüz bir ilerleme kaydedilmiş değil. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin görüşmelerde ilerleme kaydedilememesi üzerine ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun isteği üzerine New York’tan erken ayrılmak zorunda kaldığı ileri sürüldü.
Trump daha önce reddetmişti | ABD İran’ın yeni teklifine yanıt verdi: Gözler Tahran’da
İran 23 Eylül’deki görüşmede Katar arabuluculuğunda ABD’ye 7 günlük bir plan sundu, ancak bu plan ABD Başkanı Donald Trump tarafından reddedildi. Devam eden görüşmelerde plandaki bazı değişikliklere odaklanıldı ve 28 Eylül’de İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi bir kez daha Katar aracılığıyla ABD’ye İran’ın teklifini iletti.
Arabulucu Katar: Taraflar görüşlerini iletti | New York görüşmeleri: ABD ve İran şartlarında ısrarcı
İran Dışişleri Bakanlığı tarafından dün yapılan açıklamada, Erakçi’nin ABD’nin yanıtını aldığı ve İranlı yetkililerin bunu görüştükten sonra gerekli karşılığı vereceği duyuruldu.
İran ile ABD arasında görüşülen son teklifin,18 Haziran’da varılan mutabakat zaptının geliştirilmiş bir versiyonunu amaçlayan yedi günlük bir güven inşa sürecini özetlediği ve İran’ın nükleer programına ilişkin somut adımları içerdiği kaydediliyor.
14 madde ve 60 günlük müzakere | Trump ve Pezeşkiyan mutabakat zaptını imzaladı
Reuters haber ajansı İran’ın son teklifindeki en önemli sorun noktasının görüşmelerin sıralaması olduğunu ileri sürdü. ABD tarafı nükleer programın öncelikli olarak ele alınmasında ısrarlı, ancak İran’ın öncelikleri farklı ve bu yaklaşım farkı, daha önceki görüşmelerde olduğu gibi, yeni müzakere girişimlerini de çıkmaza sokuyor.
‘RUBIO, ERAKÇİ’NİN NEW YORK’TAN AYRILMASINI İSTEDİ’
Axios haber platformuna konuşan bir ABD’li yetkili, Beyaz Saray’ın 28 Eylül Pazartesi sabahı İran ile görüşmelerde gün içinde ilerleme sağlanabileceğini değerlendirirken öğleden sonra müzakerelerin çıkmaza girdiği kanaatine vardığını iddia etti.
Bunun üzerine ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun talimatıyla aynı günün akşamı Erakçi ve beraberindeki heyetten New York’tan derhal ayrılmasının istendiği öne sürüldü. İran heyetinin birkaç saat sonra havalimanına giderek Katar’ın başkenti Doha’ya hareket eden uçağa bindiği belirtildi.
Associated Press (AP) ajansına konuşan ve isimlerinin açıklanmasını istemeyen iki ABD’li yetkili de Erakçi’nin başta 30 Eylül’e kadar New York’ta kalmasının planlandığını öne sürdü. Yetkililer, bu süre içinde Erakçi’nin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, çatışmaların sona erdirilmesi ve İran’ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin yeniden başlatılması amacıyla ABD ile dolaylı görüşmeler yürütmesinin öngörüldüğünü bildirdi.
Hafta sonu Katarlı arabulucuların da dahil olduğu temaslarda sınırlı ilerleme sağlandığını kaydeden yetkililer, Rubio’nun “sabrının taştığını” ve İran heyetinden derhal ayrılmasını istediğini iddia etti.
İran’ın BM Daimi Temsilciliğinin sosyal medya hesabından konuya ilişkin açıklama yapıldı. Heyetin ABD tarafından New York’tan ayrılmaya zorlandığı yönündeki iddiaların reddedildiği açıklamada, 17 Eylül’de ABD Dışişleri Bakanlığına önceden bildirilen program doğrultusunda heyetin pazartesi akşamı ülkeden ayrıldığı belirtildi.
×
NEW YORK’TA YENİDEN CANLANAN GÖRÜŞMELER
ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş yedinci ayını geride bıraktı. Hem savaşan taraflar hem bölge ülkeleri hem de petrol ticareti nedeniyle küresel çapta büyük maliyetlere yol açan savaşın ne zaman ve nasıl sonlandırılacağı belirsizliğini koruyor. Bununla birlikte 22 Eylül’de ABD’nin New York kentinde gerçekleşen Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu görüşmeleri, ABD ile İran arasında tıkanan görüşmelerin yeniden canlandırılmasına vesile oldu.
Arabulucu Katar: Taraflar görüşlerini iletti | New York görüşmeleri: ABD ve İran şartlarında ısrarcı
Çıkmazda olduğu değerlendirilen savaşı sonlandırmak ve yeni müzakerelere zemin hazırlayabilmek için taraflar arasında son olarak 23 Eylül’de New York’ta görüşme gerçekleşti.
Yeni ABD-İran mutabakatı mümkün mü? New York’ta bir plan görüşüldü, odakta Hürmüz var
İran 7 gün içinde müzakerelere yeniden başlama imkanı sunabilecek bir plan sundu ve bu planda büyük oranda daha önceki görüşmelerin tıkanmasına neden olan şartlarını korudu. Bu da ABD Başkanı Donald Trump’ın tepkisine yol açtı ve Trump, İran’ın teklifini reddettiğini duyurdu.
New York’tan da çözüm çıkmadı | Trump: İran’ın teklifini reddediyorum
Ancak New York’taki ilk sonuçsuz deneme taraflar arasında tüm bağları kopardı. Katar’ın arabuluculuğunda görüşmeler devam etti. İran adına 23 Eylül’de dolaylı olarak ABD’nin temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile görüşen Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de New York’ta temaslarını sürdürdü.
Trump, 27 Eylül’de Axios haber portalına yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine açılması için İran’ın yaptığı 7 günlük ateşkes teklifini reddetmesinin ardından bu hafta İran ile daha fazla görüşme gerçekleştirilmesini beklediğini belirtti.
Trump, “(Bu hafta) İran’la daha fazla görüşme bekliyorum. Bir anlaşma yapmak istiyorlar, ancak bu benim yapmak istediğim anlaşma değil” diye konuştu.
New York’ta bulunan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise 27 Eylül’de NBC News’e konuştu. Erakçi, arabulucular yoluyla ABD’ye ilettikleri son teklifin Trump tarafından reddedildiğini duyduklarını ancak henüz “resmi bir yanıt” almadıklarını belirterek, “Masada çok makul bir plan var. Eğer sebepsiz yere reddederlerse, bu onların hatası olur” ifadelerini kullandı.
Erakçi ayrıca “Şartlarımız açık ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik her türlü adım, bu şartların yerine getirilmesine bağlıdır” dedi ve savaşta yaşanan çıkmazın ancak müzakere yoluyla çözülebileceğini ekledi.
İran’ın yedi günlük planı, İran ve Lübnan’daki tüm cephelerde çatışmaların durmasını, milyarlarca dolar değerindeki İran varlıklarının serbest bırakılmasını, İran petrolüne uygulanan yaptırımların kaldırılmasını ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılmasını öngörüyor.
Buna karşılık olarak Tahran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına izin vereceğini ve nükleer programı konusunda görüşmelere yeniden başlayacağını taahhüt ediyor.
Erakçi’nin açıklaması, Trump’ın reddetme gerekçesini oluşturan şartlarında ısrar ettiğini gösteriyor ve bu da, taraflar arasında olası bir anlaşmanın zorluğuna işaret ediyor.
