ABD ile İran arasında 23 Eylül’de New York’ta Katar arabuluculuğunda başlayan görüşmeler sürüyor. İran’ın sunduğu yeni teklife ABD’nin yanıt verdiği kaydedildi. İran ABD’nin yanıtını değerlendirecek. Ancak Hürmüz Boğazı’na odaklanan yeni teklifte anlaşmazlıkları koruyan unsarlar bulunduğu kaydediliyor.
HABER MERKEZİ – ABD ile İran arasında 23 Eylül’de Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu görüşmeleri sırasında New York’ta başlayan görüşme trafiği devam ediyor.
Arabulucu Katar: Taraflar görüşlerini iletti | New York görüşmeleri: ABD ve İran şartlarında ısrarcı
İran 23 Eylül’deki görüşmede Katar arabuluculuğunda ABD’ye 7 günlük bir plan sundu, ancak bu plan ABD Başkanı Donald Trump tarafından reddedildi. Devam eden görüşmelerde plandaki bazı değişikliklere odaklanıldı ve 28 Eylül’de İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi bir kez daha Katar aracılığıyla ABD’ye İran’ın teklifini iletti.
Reuters haber ajansına göre, Erakçi, dün Doha’da Katar arabulucuları aracılığıyla, Washington ve Tahran arasında güven inşa etmeyi amaçlayan yedi günlük plan hakkında ABD’den geri bildirim aldı.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi olan ancak İranlı olmayan bir yetkili Reuters’e verdiği demeçte, planın en büyük sorunlu noktasının görüşmelerin sıralaması olduğunu söyledi.
Yetkilinin açıklamasına göre, Erakçi’nin bugün Tahran’da ABD’nin tepkisini görüşmesi bekleniyor.
Yetkili, dolaşıma sokulan belgenin, iki tarafı Haziran ayında varılan mutabakat zaptının geliştirilmiş bir versiyonuna döndürmeyi amaçlayan yedi günlük bir güven inşa sürecini özetlediğini ve İran’ın nükleer programına ilişkin somut adımları içerdiğini söyledi, ancak daha fazla ayrıntıya girmedi. Yetkili, anlaşmazlığın planın bileşenlerinden ziyade adımların sıralaması üzerinde yoğunlaştığını da sözlerine ekledi.
İran geçen hafta, Araqchi’nin gerekli koşullar yerine getirilirse Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılabileceğini ve normal deniz geçişinin sağlanabileceğini söylediği yedi günlük bir öneri sunmuştu. ABD Başkanı Donald Trump daha sonra bu öneriyi reddetti ve bunun üzerine Katar arabuluculuğu devreye girdi.
Bu arada Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, düzenlediği basın toplantısında, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin devam ettiğini belirtti ve “Çabalar şu anda ABD ve İran tarafları arasında ortak bir zemin oluşturmaya odaklanmış durumda” dedi.
NEW YORK’TA YENİDEN CANLANAN GÖRÜŞMELER
ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş yedinci ayını geride bıraktı. Hem savaşan taraflar hem bölge ülkeleri hem de petrol ticareti nedeniyle küresel çapta büyük maliyetlere yol açan savaşın ne zaman ve nasıl sonlandırılacağı belirsizliğini koruyor. Bununla birlikte 22 Eylül’de ABD’nin New York kentinde gerçekleşen Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu görüşmeleri, ABD ile İran arasında tıkanan görüşmelerin yeniden canlandırılmasına vesile oldu.
Arabulucu Katar: Taraflar görüşlerini iletti | New York görüşmeleri: ABD ve İran şartlarında ısrarcı
Çıkmazda olduğu değerlendirilen savaşı sonlandırmak ve yeni müzakerelere zemin hazırlayabilmek için taraflar arasında son olarak 23 Eylül’de New York’ta görüşme gerçekleşti.
Yeni ABD-İran mutabakatı mümkün mü? New York’ta bir plan görüşüldü, odakta Hürmüz var
İran 7 gün içinde müzakerelere yeniden başlama imkanı sunabilecek bir plan sundu ve bu planda büyük oranda daha önceki görüşmelerin tıkanmasına neden olan şartlarını korudu. Bu da ABD Başkanı Donald Trump’ın tepkisine yol açtı ve Trump, İran’ın teklifini reddettiğini duyurdu.
New York’tan da çözüm çıkmadı | Trump: İran’ın teklifini reddediyorum
Ancak New York’taki ilk sonuçsuz deneme taraflar arasında tüm bağları kopardı. Katar’ın arabuluculuğunda görüşmeler devam etti. İran adına 23 Eylül’de dolaylı olarak ABD’nin temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile görüşen Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de New York’ta temaslarını sürdürdü.
Trump, 27 Eylül’de Axios haber portalına yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine açılması için İran’ın yaptığı 7 günlük ateşkes teklifini reddetmesinin ardından bu hafta İran ile daha fazla görüşme gerçekleştirilmesini beklediğini belirtti.
Trump, “(Bu hafta) İran’la daha fazla görüşme bekliyorum. Bir anlaşma yapmak istiyorlar, ancak bu benim yapmak istediğim anlaşma değil” diye konuştu.
New York’ta bulunan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise 27 Eylül’de NBC News’e konuştu. Erakçi, arabulucular yoluyla ABD’ye ilettikleri son teklifin Trump tarafından reddedildiğini duyduklarını ancak henüz “resmi bir yanıt” almadıklarını belirterek, “Masada çok makul bir plan var. Eğer sebepsiz yere reddederlerse, bu onların hatası olur” ifadelerini kullandı.
Erakçi ayrıca “Şartlarımız açık ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik her türlü adım, bu şartların yerine getirilmesine bağlıdır” dedi ve savaşta yaşanan çıkmazın ancak müzakere yoluyla çözülebileceğini ekledi.
İran’ın yedi günlük planı, İran ve Lübnan’daki tüm cephelerde çatışmaların durmasını, milyarlarca dolar değerindeki İran varlıklarının serbest bırakılmasını, İran petrolüne uygulanan yaptırımların kaldırılmasını ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılmasını öngörüyor.
Buna karşılık olarak Tahran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına izin vereceğini ve nükleer programı konusunda görüşmelere yeniden başlayacağını taahhüt ediyor.
Erakçi’nin açıklaması, Trump’ın reddetme gerekçesini oluşturan şartlarında ısrar ettiğini gösteriyor ve bu da, taraflar arasında olası bir anlaşmanın zorluğuna işaret ediyor.
