Thunberg suçladı, Türkiye iddiaları reddetti

HABER MERKEZİ- İklim aktivisti Greta Thunberg, Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamında Türkiye’ye İsrail’e yönelik petrol ve enerji sevkiyatlarını durdurma çağrısında bulundu.

Perşembe günü Nepal, Avustralya, Filistin ve Kanada’dan aktivistlerle birlikte basın toplantısı düzenleyen Thunberg, Türkiye topraklarından İsrail’e enerji aktarımının kesilmesini istedi. Bu sevkiyatların Filistin’deki yıkımı ve İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonlarını beslediğini savundu.

Thunberg’in açıklaması, zirvenin ev sahibi Türkiye’nin uluslararası iklim diplomasisindeki konumunu tartışmaya açan yeni bir başlığı gündeme taşıdı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, zirvenin açılış konuşmasında Gazze’de yaşananları hem soykırım hem de ekokırım olarak nitelendirmiş, bölgeye insani yardımların derhal ulaştırılması gerektiğini söylemişti. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum da İsrailli liderlerin, Gazze’de Filistinlilere yönelik kitlesel ölümler nedeniyle zirveye davet edilmediğini açıklamıştı.

Ancak Ankara’nın siyasi tutumu ile Türkiye üzerinden İsrail’e ulaştığı öne sürülen petrol sevkiyatları arasındaki fark, zirve sırasında uluslararası kampanya gruplarının eleştirilerine konu oldu.

Middle East Eye'in sitesinde yer alan habere göre Filistin İçin Enerji Ambargosu (Energy Embargo for Palestine-EFFP), Filistin Gençlik Hareketi ve Progressive International tarafından hazırlanan yeni rapor, Mayıs 2024 ile Haziran 2026 arasında Ceyhan Limanı’ndan İsrail’e toplam 77 ham petrol sevkiyatı yapıldı. Sevkiyatların toplam hacminin yaklaşık 6 milyon 463 bin ton olduğu belirtiliyor.

AMBARGO KARARININ ARDINDAN PETROL AKIŞI

Türkiye, İsrail’e yönelik ticaret ambargosunu Mayıs 2024’te ilan etmişti.

Sevkiyatların merkezinde, Azerbaycan petrolünü Türkiye üzerinden Akdeniz’e taşıyan Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı bulunuyor. Azerbaycan’da çıkarılan ham petrol, Gürcistan üzerinden Türkiye’ye ulaşıyor ve Ceyhan Limanı’ndan tankerlerle uluslararası pazarlara gönderiliyor.

BTC hattı, Azerbaycan'ın enerji ihracatında önemli bir rota olmasının yanı sıra Türkiye'yi bölgesel enerji taşımacılığının kilit noktalarından biri haline getiriyor. Ceyhan'dan yüklenen petrolün nihai alıcısı ise çoğunlukla Türkiye dışındaki şirketler ve uluslararası enerji ticareti ağları tarafından belirleniyor.

Ankara, ambargo kararından bu yana BTC üzerinden taşınan petrolün hangi ülkeye satılacağını doğrudan kontrol etmediğini savunuyor. Yetkililere göre, Türkiye kendi petrolü İsrail'e satmıyor ve Ceyhan'dan yükleme yapan şirketler ise İsrail'i resmi varış noktası olarak göstermiyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Kasım 2024'te yaptığı açıklamada, Ceyhan üzerinden ihracat yapan şirketlerin Türkiye'nin İsrail'le ticareti durdurma kararına uyduğunu bildirmişti. Ancak Reuters'ın Kpler verilerine dayandırdığı haberine göre, Azerbaycan petrolünün İsrail'e ihracatı 2025'te yüzde 31 arttı. Bu oran, 2022'den bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye işaret ediyor.

GEMİLER ROTALARINI GİZLEMİŞ OLABİLİR Mİ?

Yeni rapor, sevkiyatların yalnızca hacmine değil, taşımacılık sırasında kullanılan yöntemlere de dikkat çekiyor. Araştırmacılara göre bazı tankerler, İsrail'e giden yüklerini farklı ülkelerdeki limanlara taşıyacakmış gibi gösterdi. Gemilerin takip sistemlerini kapatması ve daha sonra yeniden devreye sokması da sevkiyatların gerçek güzergâhının gizlenmesinde kullanılan yöntemler arasında yer aldı.

Gemilerin uydu görüntüleri, liman kayıtları ve deniz trafiği verileri karşılaştırılarak takip edildiği belirtilen raporda, tankerlerin bazılarının kayıtlarında varış yerleri İtalya ya da Mısır gibi ülkeler olmasına karşın bildirilen tarihlerde bu limanlara hiç uğramadıkları tespiti de yer alıyor.

Gemiler Türkiye'nin güneyinden ayrıldıktan sonra otomatik tanımlama sistemlerini (AIS) kapatıyor, birkaç gün sonra yeniden sinyal vermeye başlıyor ve çoğu zaman daha düşük yük ağırlığıyla kayıtlara giriyor. Bu durumun, iki kayıtlı durak arasında petrol boşaltıldığına işaret ettiği değerlendiriliyor.

Raporun önceki versiyonu, Mayıs 2024-Aralık 2025 döneminde Türkiye'den İsrail'e 57 sevkiyat gerçekleştirildiğini ortaya koymuştu. Kasım 2026 tarihli güncellenmiş çalışma ise Aralık 2025-Haziran 2026 arasında en az 20 yeni sevkiyat tespit edildiğini bildiriyor. Söz konusu 20 sevkiyatın yaklaşık 2 milyon 411 bin ton petrol taşıdığı hesaplanıyor.

YUNANİSTAN DA BENZER ŞEKİLDE SEVKIYAT YAPIYOR

Rapora göre sevkiyatların önemli bölümü Yunanistan merkezli deniz taşımacılığı yapan iki büyük operatör tarafından gerçekleştiriliyor. Kyklades Maritime Corporation ve Thenamaris Ships Management

No Harbour for Genocide kampanyasına göre, 2 Mayıs 2024-1 Aralık 2025 döneminde Türkiye'den İsrail'e yapılan petrol sevkiyatlarının yüzde 91,23'ünde bu iki şirketin gemileri kullanıldı.

Güncellenen raporda ise Aralık 2025-Haziran 2026 dönemindeki 20 sevkiyatın 19'unun Kyklades tarafından işletilen gemilerle sağlandı. Araştırmacılar, bu seferlerde de önceki sevkiyatlarda görülen rota ve takip sistemi değişikliklerinin tekrarlandığını aktarıyor.

ANKARA YANIT VERDİ: NE PETROL TÜRKİYE'NİN NE DE VARIŞ YERİ İSRAİL

Middle East Eye'ın sorularına yanıt veren Türk yetkililer, TPAO'ya ait petrolün İsrail'e satılmadığını, BTC hattını kullanan diğer şirketlerin de Türkiye'nin ticareti durdurma kararına uyduğunu savundu. Açıklamada, İsrail'in sevkiyatlarda resmi teslim noktası olarak gösterilmediği vurgulandı.