Kadın ne yaşar ne yaşamaz

HABER MERKEZİ- Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi görüşülürken DEM Partili kadın milletvekilleri, kadınların şiddetten korunması, ekonomik bağımsızlığı ve kamusal yaşama katılımı için ayrılan kaynakların yetersizliğine dikkat çekti.

2027 Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi kapsamında görüşülen Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesi 677 milyar 303 milyon 514 bin TL olarak belirlendi. Bakanlığın 2026 yılı başlangıç ödeneği 531 milyar 905 milyon 396 bin TL idi. Bütçede geçen yıla göre yaklaşık yüzde 27,3 artış yapılırken, bakanlığın merkezi yönetim bütçesi içindeki payı yüzde 2,48 oldu.

Komisyonda söz alan DEM Parti Milletvekili Özgül Saki, bütçenin kadınların yaşam koşullarındaki eşitsizlikleri gidermeyi hedeflemediğini söyledi. Kadınların hem sınıfsal hem de toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizliklerle karşı karşıya olduğunu belirten Saki, bütçenin kadınların bedeni, emeği ve kimliği üzerindeki devlet ve erkek egemenliğini güçlendiren bir anlayışla hazırlandığını ifade etti.

KADINLARIN GÜÇLENMESİ İÇİN NEDEN SOMUT POLİTİKALAR YOK?

Bütçenin toplumsal cinsiyete duyarlı olarak tanımlanmasına rağmen bu yaklaşımla hazırlanmadığını söyleyen Saki, kadınlarla erkekler arasındaki eşitsizliklerin ortaya konulmadığını, bu eşitsizlikleri gidermeye yönelik somut hedeflerin de açıklanmadığını belirtti.

Hane gelirinin ekonomik politikaların temel ölçütü olarak alınmasını da eleştiren Saki, bu yaklaşımın hane içindeki güç ilişkilerini görünmez kıldığını söyledi. Geliri kimin kullandığı, kadınların ve gençlerin hane bütçesi üzerinde ne kadar söz sahibi olduğu gibi soruların yanıtsız bırakıldığını ifade etti.

 “Dolayısıyla kadının güçlendirilmesi denilen şeyden kadının güçlendirilmesi anlaşılmıyor. Neden anlaşılmıyor? Eğer böyle olsa, kadının güçlendirilmesi hedef olsa mesela kadının şiddetten korunmasına ilişkin etkili politikalar uygulanır. Var mı etkili bir politika? Etkili politika olmasının yanında İstanbul Sözleşmesi’nden çıkılarak, 6284 etkin uygulanmayarak şiddete açık hale getiriliyor kadınlar. Kadınların güçlendirilmesi meselesinde mesela ölçü şu olmalı: Şiddetten ne kadar uzak? Kadın cinayetleri ne kadar azaldı? Cinsel şiddet, taciz, tecavüz ne kadar azaldı? Kadın istihdamı ne kadar yükseldi? Kadınların başvurabilecekleri sığınaklar ne kadar artırıldı? Bakım yükü kamusal olarak ne kadar giderildi? Kadın ne kadar kamusal yaşamın içinde bağımsızca var olabildi? Sonra eğer kadının güçlendirilmesi olsa çocuk eşittir kadın denkleminden çıkılır. Ve devredilemez babalık hakkı, babalık izni hakkı tanımlanır. Böyle bir şey yok. 7/24, kadın çalışan sayısına bakılmadan açık kreşler olur. Böyle bir şey yok. Var olan kreşlerin de kapanması öneriliyor. Dolayısıyla bu bütçe kadınların güçlendirilmesinden tek bir cümle aslında söz etmiyor.”

CEZAEVİNDEKİ KADINLARIN SORUNLARI KONUŞULMUYOR

Cezaevlerinde bulunan kadınların sorunlarının bakanlığın bütçe sunumunda ele alınmadığını söyleyen Saki, Bakırköy Kadın Cezaevi'nde yaşanan hak ihlallerine dikkat çekti.

6 Kasım'da yayımlanan raporu hatırlatan Saki, kadınların kelepçeli ve jandarma eşliğinde muayene edilmeyi kabul etmedikleri için tedaviye erişemediklerine ilişkin haberlerin kamuoyuna yansıdığını söyledi. Kadınların cezaevinde tuvalet kapılarında yatmak zorunda kaldığını belirten Saki, idare ve gözlem kurullarının kararlarıyla infazların defalarca ertelendiğini ifade etti.

Saki, 33 yıldır cezaevinde bulunan Hicran Binici'nin infazının beşinci kez ertelenmesini de gündeme getirdi. Kadınların cezaevlerinde karşılaştığı sorunlara ilişkin bakanlığın herhangi bir açıklama yapmadığını söyledi.

Geri gönderme merkezlerinde bulunan göçmen kadınların maruz kaldığı işkence, taciz ve cinsel şiddetin de bütçe görüşmelerinde yer almadığını belirten Saki, Mor Çatı'nın raporlarında bu sorunların defalarca ortaya konulduğunu hatırlattı.

Şiddete maruz kaldıkları için Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerine (ŞÖNİM) başvuran göçmen kadınların geri gönderme merkezlerine götürülebildiğini söyleyen Saki, bu durumun kadınların şiddeti bildirmesini ve yardım aramasını da zorlaştırdığını ifade etti.

Daha yeni Mor Çatı’nın raporunda göçmen kadınların şiddete nasıl açık hale geldikleri ve şiddet için ŞÖNİM’lere başvurduklarında kendilerini geri gönderme merkezlerinde bulduklarına ilişkin rapor üstüne rapor açıklanıyor. Bizzat biz ziyaretlerimizde bunu söylüyoruz. Ama sizin bütçe teklifinizde bu yok. Son söz, demin dediğim gibi AKP iktidarı sistematik olarak kadın düşmanlığını körüklüyor. Evet, kadın düşmanlığını diyorum. Çünkü makbul kadın diye tarif ettiği kadın aile içinde tüm tahakküm ilişkilerine boyun eğecek, boyun eğmezse AKP’nin düşmanı. LGBTİ+ nefreti sürekli körükleniyor ve kadınların eşit, özgür bir yaşam sürmesi önündeki bütün engeller bu bütçe teklifinde, AKP’nin politikalarında tek tek var. Ve ne yazık ki, ne yazık ki buna ilişkin güçlü bir şey yapmayıp bir STK’nın faaliyet raporuymuş gibi eğitim hizmetlerini bize kadınların güçlendirilmesi diye yutturmak istiyorsunuz. Yutmuyoruz.”

KADIN BAŞINA GÜNLÜK 70 KURUŞ

Komisyonda söz alan DEM Parti Siirt Milletvekili Sabahat Erdoğan Sarıtaş da kadınların güçlenmesi için ayrılan bütçenin yetersizliğine dikkat çekti.

Ailenin korunması ve güçlendirilmesi programına yaklaşık 30 milyar lira ayrılırken kadınların güçlenmesi programına yalnızca 11 milyar lira kaynak ayrıldığını belirten Sarıtaş, bu tutarın kadın nüfusuna bölündüğünde kişi başına günlük yaklaşık 70 kuruşa karşılık geldiğini söyledi.

“Ailenin korunması ve güçlendirilmesi programına yaklaşık 30 milyar lira ayrılırken, kadının güçlenmesi programına yalnızca 11 milyar lira ayrılmış. Bu kaynak kadın nüfusuna bölündüğünde kadın başına günlük sadece 70 kuruş düşüyor Sayın Bakan. 70 kuruş. Ancak sorun yalnızca bütçe yetersizliği değil. Kadınları korumakla yükümlü kurumların görevlerini yerine getirmemesi ve erkek şiddetini cesaretlendiren cezasızlık politikaları da bu tablonun önemli bir parçası. Sayın Bakan kusura bakmayın ama sizin bütçenizin hâli böyle olunca kadınlar yalnızca erkek şiddetiyle değil, erkek egemen yargı anlayışıyla da mücadele etmek zorunda kalıyor.”