ABD’li ve İranlı yetkililer dün New York’ta Katarlı arabulucular aracılığıyla bir kez daha görüştü. Hürmüz Boğazı bir kez daha odaktaydı. İran şartlarında ısrar ediyor, Erakçi esneklik göstermeyeceklerini belirtiyor. Trump da tavize yanaşmıyor, bu konudaki iddaları reddetti.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş yedinci ayını geride bıraktı. Hem savaşan taraflar hem bölge ülkeleri hem de petrol ticareti nedeniyle küresel çapta büyük maliyetlere yol açan savaşın ne zaman ve nasıl sonlandırılacağı belirsizliğini koruyor. Bununla birlikte 22 Eylül’de ABD’nin New York kentinde gerçekleşen Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu görüşmeleri, ABD ile İran arasında tıkanan görüşmelerin yeniden canlandırılmasına vesile oldu.
Çıkmazda olduğu değerlendirilen savaşı sonlandırmak ve yeni müzakerelere zemin hazırlayabilmek için taraflar arasında son olarak 23 Eylül’de New York’ta görüşme gerçekleşti.
Yeni ABD-İran mutabakatı mümkün mü? New York’ta bir plan görüşüldü, odakta Hürmüz var
İran ABD’ye çatışmaları 7 gün içinde müzakerelere yeniden imkan sunabilmesi amacıyla bir plan sundu ve bu planda büyük oranda daha önceki görüşmelerin tıkanmasına neden olan şartlarını korudu. Bu da ABD Başkanı Donald Trump’ın tepkisine yol açtı ve Trump, İran’ın teklifini reddettiğini duyurdu.
New York’tan da çözüm çıkmadı | Trump: İran’ın teklifini reddediyorum
Ancak New York’taki ilk sonuçsuz deneme taraflar arasında tüm bağların koptuğu anlamına gelmiyor. İran adına 23 Eylül’de dolaylı olarak ABD’nin temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile görüşen Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, BM Genel Kurulu’ndan bu yana New York’ta ve yeni görüşmeler için bekliyor.
TRUMP YENİ GÖRÜŞMELERİN İŞARETİNİ VERDİ
ABD Başkanı Donald Trump, 27 Eylül’de Axios haber portalına yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine açılması için İran’ın yaptığı 7 günlük ateşkes teklifini reddetmesinin ardından bu hafta İran ile daha fazla görüşme gerçekleştirilmesini beklediğini belirtti.
Trump, “(Bu hafta) İran’la daha fazla görüşme bekliyorum. Bir anlaşma yapmak istiyorlar, ancak bu benim yapmak istediğim anlaşma değil” diye konuştu.
ERAKÇİ AYNI TEKLİFTE ISRARCI
New York’ta bulunan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise 27 Eylül’de NBC News’e konuştu. Erakçi, arabulucular yoluyla ABD’ye ilettikleri son teklifin Trump tarafından reddedildiğini duyduklarını ancak henüz “resmi bir yanıt” almadıklarını belirterek, “Masada çok makul bir plan var. Eğer sebepsiz yere reddederlerse, bu onların hatası olur” ifadelerini kullandı.
Erakçi ayrıca “Şartlarımız açık ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik her türlü adım, bu şartların yerine getirilmesine bağlıdır” dedi ve savaşta yaşanan çıkmazın ancak müzakere yoluyla çözülebileceğini ekledi.
İran’ın yedi günlük planı, İran ve Lübnan’daki tüm cephelerde çatışmaların durmasını, milyarlarca dolar değerindeki İran varlıklarının serbest bırakılmasını, İran petrolüne uygulanan yaptırımların kaldırılmasını ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılmasını öngörüyor.
Bunun karşılık olarak Tahran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına izin vereceğini ve nükleer programı konusunda görüşmelere yeniden başlayacağını taahhüt ediyor.
Erakçi’nin açıklaması, Trump’ın reddetme gerekçesini oluşturan şartlarında ısrar ettiğini gösteriyor ve bu da, taraflar arasında olası bir anlaşmanın zorluğuna işaret ediyor.
TARAFLAR ARABULUCULARLA GÖRÜŞTÜ
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD’li yetkililerin dün arabulucularla ayrı ayrı görüştüğünü söyledi, ancak daha fazla ayrıntı vermedi.
İran resmi haber ajansı IRNA’ya göre, New York’ta basına açıklama yapan Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de, dün arabulucu Katarlı yetkililerle bir araya geldiklerini söyledi. Erakçi, İran’ın şartlarının karşılanmasına yönelik fikir alışverişinde bulunulduğunu ve ABD’nin nihai yanıtını beklediklerini ifade etti.
Erakçi, “Katar bu fikirleri ABD’ye sunacak ve yarına kadar bir yanıt umuyoruz. Kısa süre içinde Tahran’a dönüyorum, bir cevap iletildikten sonra kararlar Tahran’da verilecek” dedi.
NÜKLEER İDDİASINA İKİ TARAFTAN DA YALANLAMA
Bu arada Axios haber portalının dün Trump’ın İran’ın nükleer programına ilişkin somut adımlar atması karşılığında Tahran’a uygulanan yaptırımları hafifletmeye ve dondurulan İran fonlarını serbest bırakmaya istekli olduğunu öne sürülmüştü.
Trump, Axios’un haberini yalanladı ve asılsız olduğunu söylediği bu haberin derhal kaldırılmasını istedi. Trump, “Bu doğru değil, onlara hiçbir şey teklif etmedim” dedi.
İran Dışişleri Bakanı Erakçi de, “İran’ın nükleer meselede tavizler vereceği” yönündeki haberleri reddetti. Erakçi, “İran’ın pozisyonu hiç değişmedi, bu konuda (nükleer mesele) herhangi bir konuşma yapılmadı. Mevcut tartışmalar Hürmüz Boğazı ile ilgilidir” diye konuştu.
Erakçi, Hürmüz Boğazı’nın ancak ABD’nin İran’ın şartlarını yerine getirmesi halinde açılacağını tekrarladı. İran dini lideri Mücteba Hamaney’in şartları olduğunu ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasının bu şartların yerine getirilmesine bağlı olduğunu dile getiren Erakçi, bazı basın yayın kuruluşlarında çıkan haberlerin aksine ülkesinin tutumunda hiçbir değişiklik olmadığını ve Hürmüz Boğazı’nın açılması için sunulan şartların gayet açık olduğunu ve esneklik konusunda herhangi bir tartışma bulunmadığını söyledi.
İran’ın diplomasiye de savaşa da hazır olduğunu yineleyen Erakçi, “İran sürekli savaşa hazır ve onların eylemlerine askeri olarak karşılık veriyor. İran’ın söyleyecek sözleri var ve diplomasi alanında kendi mantığına uygun yol açıyor.” dedi.
RUBIO VE KALİBAF’TAN DA AÇIKLAMALAR VAR
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Fox News’e konuştu ve İran’ın “iflasa yakın olup olmadığı” sorusuna, “Bence şu anda oradalar ve hızla bir felakete doğru gidiyorlar” karşılığını verdi.
İran resmi haber ajansı IRNA’ya göre, Meclis Başkanı Muhammed Kalibaf, Meclisin açık oturumunda konuştu. Trump’ın İran’a karşı tehditlerine işaret eden Kalibaf, “ABD Başkanı’nın, İran milletine karşı sergilediği küstahlık, davranışlarını henüz değiştirmediklerini göstermiştir” dedi.
İran’ın tehditlerle veya ablukalarla geri adım atmayacağını, herhangi bir saldırganlığa “sert, pişman edici, kesin ve hızlı yanıtlar vereceğini” söyleyen Kalibaf, ayrıca Trump’ın, Hürmüz Boğazı’nı ABD’nin kontrol ettiğine dair söylemlerini “hayalperestlik” olarak niteledi. Kalibaf, “Daha önce de söylediğimiz gibi, hem Amerikalılar hem de diğer ülkeler, bizim petrol satmadığımız bir bölgede kimsenin petrol satamayacağını ve güvenliğimiz sağlanmadığı takdirde hiçbir altyapının güvende olmayacağını bilmelidir” diye konuştu.
