Ukrayna-Rusya görüşmesi: Avrupa’yı kim temsil edecek?
Rusya’dan temkinli onay; Macron ve Kallas isimleri öne çıkıyor
Avrupalı ülkeler, ABD, Rusya ve Ukrayna görüşmelerine katılmak istiyor. Rusya’dan temkinli onay geldi. Avrupa ülkeleri ise görüşmelere katılacak olası temsilciyi ve öncelikleri tartışıyor.
HABER MERKEZİ - Beşinci yılında devam eden Rusya-Ukrayna savaşının sonlandırılması amacıyla ABD, Rusya ve Ukrayna yetkilileri 10-11 Kasım’da Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de bir araya geldi. Bu görüşmenin ardından ABD’nin Özel Temsilcileri Steve Witkoff ile Jared Kushner, 12 Kasım’da Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve ardından da İrlanda’nın başkenti Dublin’de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Avrupalı yetkililerle bir araya geldi.
Trump'ın temsilcileri Dublin'de Zelenskiy ile bir araya geldi
Abu Dabi’deki görüşmeden sonra Rusya, Ukrayna ve ABD heyetlerinin ortak kanısı görüşmelerin iyi geçtiği yönünde oldu. Ancak görüşmenin en somut sonucu, savaşın başlangıcından bu yana en büyük esir takasının gerçekleşmesi konusunda varılan mutabakat oldu.
Abu Dabi görüşmeleri: 'En büyük esir takası' için anlaşma sağlandı
Bunun haricinde Donbas bölgesi dahil Rusya’nın işgal ettiği toprakların egemenliğinin kimde kalacağı gibi ihtilaflı konularda herhangi bir ilerleme kaydedilmedi.
Trump’ın planı ve müzakereler: Rusya’nın talepleri – Ukrayna’nın itirazları
Geçen yılın son baharında başlayan ve 28 Şubat’ta ABD-İsrail ile İran arasında başlayan savaş nedeniyle akamete uğrayan görüşmeler, bu yılın Ekim ayının başında yeniden canlandırılmaya başlandı. ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya’nın taleplerine gittikçe yakınlaşması ve buna karşılık Ukrayna lideri Zelenskiy’i barışa karşı olmakla suçlaması sonrasında yeni görüşme turlarının gerilimli başlamasına ve geçen yıldan kalan ihtilaflı başlıkların nasıl çözüme kavuşturulabileceğine ilişkin belirsizliklerin sürmesine neden oldu.
Trump Ukrayna ile mesafeyi açıyor, Putin’e yakınlaşıyor
Bir yılın ardından 10-11 Kasım’da Abu Dabi’de yeniden başlayan üçlü görüşmelerde ihtilaf konusu olan bir diğer başlık da Ukrayna’nın müttefikleri Avrupalı ülkelerin temsilcilerinin yer alıp almayacağıydı. Rusya görüşmeler öncesinde Avrupalı ülkelerin görüşmelere dahil olmasına açıkça karşı çıktı; Ukrayna ise Avrupalı ülkeler konusunda ısrarını sürdürdü.
Abu Dabi’deki görüşmelerde çözüme kavuşturulamayan bu ihtilaf, ABD Temsilcilerin Putin ile görüşmesinde de gündeme geldi. Görüşmenin ardından Dublin’de Zelenskiy ve Avrupalı ülkelerin temsilcileriyle görüşme yapan ABD Temsilcisi Witkoff, Putin’in Avrupalı temsilcilerin sonraki görüşmelere katılmasını kabul ettiğini duyurdu.
ZELENSKIY: AVRUPA ÜLKELERİ MÜZAKERE MASASINDA EŞİT KONUMDA YER ALACAK
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy de Dublin’de Witkoff ve Kushner ile yaptığı görüşmenin ardından sosyal medya hesabından bir açıklama yaptı. Zelenskiy, son görüşmelerde elde edilen sonuçları sıraladı. Zelenskiy, “İlk olarak insani bir sonuç elde edildi. Esirler serbest bırakılacak ve savaşın başından bu yana gerçekleştirilecek en kapsamlı esir takasını bekliyoruz” ifadelerini kullandı.
Zelenskiy, görüşmede ele alınan ikinci önemli başlığın Avrupa temsilcilerinin diplomatik sürece daha aktif katılımı olduğunu belirtti. Avrupa ülkelerinin müzakere masasında eşit konumda yer alabilmesi için çalıştıklarını ifade eden Zelenskiy, Avrupa'nın diplomatik sürece daha güçlü katılımının müzakereler açısından önemli olduğunu vurguladı.
MOSKOVA ÖNCE AVRUPALILARIN "NİYETLERİNİ ANLAMAK" İSTİYOR
Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov da bugün yaptığı açıklamada görüşmelere Avrupalı ülkelerin katılması konusuna değindi.
Avrupalı ülkelerin Ukrayna ile ilgili görüşmelere katılımı konusunda temkinli bir tutum benimseyen Peskov, "Avrupalılar arasında konuşmak için yetkilendirilen biri varsa ve onlar gerçekten bunu istiyorsa diyaloğa açığız. Onlarla konuşmaya hazırız. Gerçek niyetlerini ve barış sürecine katkıda bulunmaya hazır olup olmadıklarını anladıktan sonra, Ukrayna'daki çözüm sürecine ilişkin diyaloğun genişletilmiş formatta yürütülüp yürütülmeyeceğine karar verilebilir" diye konuştu.
Bu arada Peskov, Ukrayna konusundaki müzakerelerin yakında yapılacağını düşündüğünü de söyledi. Ancak yer ve kesin zaman konusunda bir ayrıntı vermedi.
MACRON TALİP, AMA AVRUPA'YI KİMİN TEMSİL EDECEĞİ BELİRSİZ
Ukrayna ile ilgili görüşmelerine katılım konusu Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkeler arasında da tartışmalara yol açtı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İrlanda'nın başkenti Dublin'de düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, Rusya ile yürütülecek müzakerelerde Avrupa adına temsilci olmak için görev almaya hazır olduğunu söyledi. Macron, “Bu meselelerin çözümüne yardımcı olmak için her zaman hazırım” dedi.
Bununla birlikte Macron, temsilci belirlenmesinden önce Avrupa ülkelerinin Ukrayna'nın geleceği ve kendi güvenlik çıkarları konusunda ortak bir tutum oluşturması gerektiğini söyledi. “İçerik, formatı belirler” diyen Macron, Rusya ile müzakerelerde inisiyatifin yeniden Avrupalıların eline geçmesi gerektiğini ifade etti.
Ukrayna savaşına ilişkin müzakerelerde Avrupa'nın da masada yer alması gerektiği konusunda Avrupalı liderler arasında görüş birliği bulunurken, kıtayı kimin temsil edeceği konusunda henüz uzlaşma sağlanabilmiş değil.
MERZ: ALMANYA'NIN GÖRÜŞMELERDE YER ALACAĞI KESİN
Dublin'deki toplantının ardından basına açıklamalarda bulunan Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Macron'un açıklamalarına destek verirken, önceliğin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in müzakereye hazır olup olmadığının anlaşılması olduğunu söyledi.
Avrupa’nın da temsil edileceği ilk barış görüşmelerinin gelecek haftalarda yapılacağını belirten Merz, şunları dile getirdi:
“Bu, bizim için her zaman bir ön koşul olmuştur; Avrupa olmadan Avrupa hakkında, Ukrayna olmadan Ukrayna hakkında konuşulamaz. Bu görüşmelerin, bu hafta Abu Dabi’de bulunan Avrupa ülkeleri arasında gerçekleşmesi bekleniyor. Almanya’nın da bu görüşmelerde yer alacağı kesin. Elbette orada da ortak Avrupa çıkarlarını savunmaya devam edeceğiz.”
Barış müzakerelerinde belirli ilerlemeler kaydedildiğini söyleyen Merz, Alman danışmanların bir gün önce ABD Özel Temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile görüştüğünü aktardı. Merz, ABD’li yetkililerin Putin ile yaptıkları görüşme hakkında bilgi verdiğini belirtti.
Rusya ile müzakereye hazır olduklarını ancak görüşmelerin güçlü bir konumdan yürütülmesi gerektiğini vurgulayan Merz, bunun için Ukrayna’nın gelecekte de kendisini başarıyla savunabilecek durumda olması gerektiğini ifade etti.
Avrupa’nın Ukrayna’nın hem mali hem de askeri açıdan en önemli destekçisi olduğunu dile getiren Merz, bu desteğin sürdürülmesi gerektiğini kaydetti.
“Mesele, hepimizin güvenliğidir. Dolayısıyla herkes bu konuda adil bir şekilde katkıda bulunmalıdır” diyen Merz, gelecek hafta Berlin’de Ukrayna’ya destek veren “Gönüllüler Koalisyonu” kapsamında 20’den fazla ülkenin devlet ve hükümet başkanıyla bir araya geleceğini söyledi.
Toplantıda 2027 yılında Ukrayna’nın savunma harcamalarının nasıl finanse edileceğinin ele alınacağını belirten Merz, yaklaşan barış görüşmeleri konusunda da ortak bir tutum belirlemeyi hedeflediklerini kaydetti.
AB YETKİLİSİ KALLAS'IN DA ADI GEÇİYOR: 'ÖNCELİĞİMİZ GÖRÜŞMELERİN İÇERİĞİ OLMALI'
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise, Avrupa'nın, çıkarlarını korumak ve Ukrayna'yı desteklemek için barış müzakerelerine dahil edilmesi gerektiğini söylemekle yetindi.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da Dublin’deki zirve öncesinde basına açıklamalarda bulundu.
Bazı üye ülkelerin kendisini müzakereci olarak istemediği yönündeki soruya Kallas, tüm üye ülkelerin Haziran 2024'te dış ve güvenlik politikasında Avrupa'yı kendisinin temsil etmesi konusunda anlaştığını belirterek yanıt verdi.
Kallas, liderlerin bu kararı değiştirebileceğini ancak önceliğin görüşmelerin içeriği olması gerektiğini vurgulayarak "Enerjimizi gerçekten müzakerelerin içeriğine odaklamamız gerektiğini düşünüyorum" dedi.
Rusya'nın kendisini müzakereci olarak istememesine ilişkin soruyu da yanıtlayan Kallas, "Rusların beni istemediğini biliyorum ancak Rusya'yı kimin temsil edeceği konusunda bizim söz hakkımız var mı? Hayır, yok" dedi.
Moskova'nın azami taleplerini kabul ettirmek için karşısında güçlü bir muhatap görmek istemediğini belirten Kallas, Avrupa'yı kimin temsil edeceğini belirleme hakkının Rusya'ya verilmesinin, Moskova'ya sahip olmaması gereken bir etki imkanı sağlayacağını söyledi.
Avrupa'nın müzakere masasında yer almasının yanı sıra görüşmelerin sonucunu da etkilemesi gerektiğini kaydeden Kallas, Ukrayna'daki savaşı sona erdirmeye yönelik görüşmelerde öncelik sıralamasına ilişkin mutabakata bağlı kalınması gerektiğine işaret etti. Kallas, "Önce ateşkes, sonra barış anlaşması, ardından da diğer konulara ilişkin görüşmeler gelmeli" dedi.
Rusya'nın barış iradesinin görülebilmesi için öncelikle ateşkes sağlanması gerektiğini kaydeden Kallas, Avrupa güvenlik mimarisini tartışmaya açmanın dikkati bu hedeften uzaklaştıracağını savundu.
Bu sıralama, aynı zamanda Ukrayna’daki savaşın sonlandırılması konusundaki müzakerelerde Avrupalı ülkeler ile Rusya’nın derin görüş farklılığını da ortaya koyuyor. Zira Rusya Avrupa ile güvenlik mimarisinin Ukrayna’daki savaştan ayrı ele alınmasını savunuyor ve ateşkes konusunu kalıcı bir anlaşmaya varılıncaya kadar reddediyor.
