Rusya savaş bilançosunu gizliyor mu?

HABER MERKEZİ - Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşta verdiği insan kaybının boyutu, devletin kendi istatistik kurumundan elde edildiği belirtilen verilerle yeniden gündeme geldi. Belaruslu muhalif hacker grubu Cyber Partisans ile Ukrayna yanlısı Silent Crow, Rusya Federal Devlet İstatistik Servisi'nin (Rosstat) sistemlerinden yaklaşık 23 terabaytlık veri çıkardıklarını açıkladı. Sızdırılan dosyalarda 11 milyondan fazla ölüm kaydı bulunuyor.

Grupların bu kayıtlar üzerinden yaptığı hesaplamalara göre, Rusya'nın 24 Şubat 2022'de başlattığı geniş çaplı Ukrayna işgalinden 27 Ağustos 2026'ya kadar savaşla bağlantılı en az 393 bin 881 kişi hayatını kaybetti. Silent Crow ise savaş sırasından hayatını kaybeden sivilleri de ekleyerek toplam kaybı yaklaşık 450 bin 100 olarak hesapladı.

Ukrayna savaşının bilançosu ağır

BLOOMBERG: GERÇEK BİR VERİ TABANINDAN ALINMIŞ GİBİ

Verilerin güvenilirliği konusunda henüz bütün kayıtların bağımsız biçimde doğrulandığını söylemek imkansız. Ancak Bloomberg, sızdırılan dosyalar üzerinde yaptığı incelemede, kayıtların gerçek bir veri tabanından alınmış olabileceğine dair bulgular olduğunu söylüyor.

Bloomberg de dosyaların meta verilerini ve geçmiş yıllara ait ölüm istatistikleri ile karşılaştırdı ve 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait toplam ölüm sayılarının Rosstat'ın daha önce yayımladığı resmi verilerle büyük ölçüde örtüştüğünü tespit etti. Buna rağmen veri tabanının gerçekliği ve eksiksizliği kesin olarak doğrulanmış değil.

Rusya'nın bağımsız medya kuruluşları Mediazona ve Meduza da sızdırılan dosyaları incelemeye başladı.

Bu kuruluşların BBC Rusça Servisi ile birlikte yürüttüğü ve ölüm ilanları, aile açıklamaları, mezar kayıtları ve diğer açık kaynaklara dayanan araştırmada, bugüne kadar 285 bin 881 Rus askerinin ölümü isimleriyle doğrulandı.

Temmuz'da yüzlerce sivil öldürüldü

Mediazona ve Meduza'nın miras kayıtları üzerinden yaptığı ayrı bir araştırma ise 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 352 bin Rus askerinin hayatını kaybettiğine işaret etmişti. Farklı yöntemlerle yürütülen araştırmaların birbirine yakın sonuçlar vermesi, sızdırılan kayıtların önemini daha da artırdı.

GERÇEK KAYIP SAYISI DAHA YÜKSEK DE OLABİLİR

Açıklanan rakamların Rusya-Ukrayna savaşının gerçek bilançosunu tam olarak yansıtmadığına özellikle dikkat çekiliyor. Kayıp askerler, kimliksiz cenazeler ve yaralandıktan sonra hayatını kaybedenlerin kaydı henüz tutulmamış olabilir.

The Guardian'ın incelediği veri tabanında savaşla açıkça ilişkilendirilen 412 bin 576 ölüm kaydı var. Gazeteye konuşan kimi Rusya uzmanları gerçek sayının daha yüksek olabileceğine işaret ediyor. Rusya uzmanı Janis Kluge de toplam kaybın 500 bine yaklaşmış olabileceğini değerlendiriyor.

YOKSUL BÖLGELERDE ÖLÜM ORANI DAHA YÜKSEK

Verilerin ortaya koyduğu bir başka önemli nokta, savaşın Rusya içindeki toplumsal dağılımı.

The Guardian'ın analizine göre bölgesel eşitsizlik savaş kaynaklı ölümlerde de kendini göstermiş: Buryatya, Tuva ve Zabaykalski gibi doğu bölgelerinde savaşla bağlantılı ölümler, 18-49 yaş arasındaki erkeklerin toplam ölümleri içinde yaklaşık üçte birlik bir paya sahip. Moskova ve St. Petersburg'da ise bu oran tahmini olarak yüzde 10 düzeyinde kalmış.

Dördüncü yıl: Ağır bilanço ve çözümsüzlük

MOSKOVA GERÇEK VERİLERİ NEDEN AÇIKLAMIYOR?

Rusya Savunma Bakanlığı, askeri kayıplara ilişkin düzenli ve ayrıntılı bilanço yayımlamıyor. Bakanlığın son resmi açıklaması Eylül 2022'de yapıldı ve o tarihten bu yana yeni bir kapsamlı ölüm sayısı paylaşılmadı.

Vladimir Putin, 2015'te askeri operasyonlar sırasında yaşanan kayıplara ilişkin bazı bilgileri devlet sırrı kapsamına alan düzenlemeyi imzaladı. Şubat 2022'deki işgalin ardından askeri kayıplar hakkında resmi makamlarca onaylanmamış bilgi yayımlanmasına ağır cezalar getiren düzenlemeler yürürlüğe girdi.

Rosstat, ekim sonu ile kasım başında sistemlerine yönelik siber saldırılar yaşandığını kabul etti fakat gizli veri tabanlarının hack'lendiğine ilişkin bir kanıt olmadığını savundu.

Sızdırılan belgeler, doğrulanmaları halinde, Kremlin'in kamuoyuna açıklamadığı savaş kayıplarının boyutunu anlamak için şimdiye kadarki en geniş kaynaklardan biri olacak.