İskandinavya'da sınır kontrolleri bugün başlıyor

HABER MERKEZİ- İsveç, Danimarka ve Norveç, Schengen bölgesinde serbest dolaşımın temelini oluşturan iç sınır kontrollerini 12 Kasım'dan itibaren altı ay daha sürdürecek. Avrupa Komisyonu'nun resmî bildirimlerinde yer alan kararlara göre uygulamalar 11 Mayıs 2027'ye kadar devam edecek.

Üç ülke güvenlik gerekçelerini öne sürse de kontrollerin kapsamı farklı. İsveç bütün iç sınırlarında denetim uygulayabilecek. Danimarka, Almanya ile kara ve deniz sınırlarını kontrol altında tutacak. Norveç ise Schengen ülkelerinden feribot seferi yapılan limanlarda denetimlerini sürdürecek.

İSVEÇ RUSYA'NIN SABOTAJ FAALİYETLERİNE DİKKAT ÇEKİYOR

İsveç hükümeti, 5 Kasım'da aldığı uzatma kararını Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşın Avrupa'da yarattığı güvenlik riskleriyle gerekçelendirdi. Stockholm yönetimine göre Rusya bağlantılı aktörler, Schengen ülkeleri arasındaki serbest dolaşımdan yararlanarak sabotaj ve istihbarat faaliyetleri yürütebilir.

Adalet Bakanı Gunnar Strömmer, Avrupa ülkelerine yönelik sabotaj tehdidinin arttığını belirterek güvenlik birimlerinin bu tür girişimlere karşı gerekli araçlara sahip olması gerektiğini söyledi.

İsveç Güvenlik Servisi Säpo'nun operasyonlardan sorumlu yöneticisi Fredrik Hallström de 4 Kasım'da yaptığı açıklamada, Rusya'nın özellikle savunma sanayisini hedef alabilecek sabotaj girişimlerine karşı uyarıda bulundu. Hallström, bu tür eylemlerin İsveç'in Ukrayna'ya verdiği desteği hedef alabileceğini söyledi.

İsveç istihbaratına göre Rusya, sabotaj eylemlerinde yalnızca doğrudan istihbarat görevlilerini kullanmakla kalmayabilir. Para karşılığında saldırı düzenlemeye razı olabilecek suç örgütü üyeleri veya ekonomik güçlük yaşayan kişiler de bu faaliyetlerde kullanılabilir.

Säpo'nun mayıs ayında yayımladığı yıllık değerlendirmede casusluk, nüfuz operasyonları ve teknoloji edinme girişimleri Rusya'nın İsveç'teki faaliyetleri arasında sayılmıştı. Baltık Denizi'ndeki denizaltı kablolarında meydana gelen hasarlar ve telekomünikasyon altyapısına yönelik olaylar da Avrupa'da güvenlik soruşturmalarına konu olmuştu. Ancak bu olayların tümünün Rusya tarafından gerçekleştirildiği kanıtlanmış değil.

İSVEÇ'TE KONTROLLER 2015'TEN BERİ SÜRÜYOR

İsveç, iç sınır kontrollerini ilk kez 12 Kasım 2015'te, Avrupa'ya yönelik yoğun mülteci hareketliliğinin yaşandığı dönemde başlattı. Uygulama özellikle İsveç ile Danimarka'yı birbirine bağlayan Öresund Köprüsü üzerinden yapılan geçişleri etkiledi.

Malmö tarafındaki kontrol noktasında Danimarka'dan gelen tren ve araçlarda kimlik denetimleri yapılmaya başlandı. Başlangıçta düzensiz göçü önleme gerekçesiyle uygulanan kontroller, sonraki yıllarda terör tehdidi ve sınır aşan örgütlü suçla mücadele gerekçeleriyle uzatıldı.

Yeni kararla birlikte Rusya kaynaklı sabotaj ve hibrit saldırı ihtimali de Stockholm'ün gerekçeleri arasında öne çıktı.

Avrupa Komisyonu ise İsveç'in kontrolleri sürekli uzatmasına daha önce itiraz etmişti. Komisyon, haziran ayında yaptığı değerlendirmede Stockholm'ün sunduğu gerekçelerin yeterince ayrıntılı bir risk analizine dayanmadığını belirtmişti. Güvenlik sorunlarının Schengen iç sınırlarında sürekli denetim yapılmadan da ele alınabileceğini savunan Komisyon, polis işbirliği ve risk esaslı noktasal kontroller gibi alternatifleri önermişti.

DANİMARKA VE NORVEÇ DE DENETİMLERİ SÜRDÜRECEK

Danimarka, 12 Kasım 2026-11 Mayıs 2027 tarihleri arasında Almanya ile kara ve deniz sınırlarında kontrolleri sürdürecek. Kopenhag yönetimi kararını sabotaj riski, terör bağlantılı olaylar ve örgütlü suç faaliyetleriyle gerekçelendiriyor.

Norveç ise Schengen ülkeleriyle feribot bağlantısı bulunan limanlarda denetim uygulayacak. Oslo yönetimi özellikle enerji sektörüne yönelik tehditlere ve Rus istihbarat servisleriyle ilişkilendirilen sabotaj ihtimaline dikkat çekiyor.

Üç ülkenin kararları, Avrupa'da güvenlik gerekçesiyle serbest dolaşımın sınırlandırıldığı daha geniş bir eğilimin parçası. Schengen kuralları, üye ülkelerin ciddi bir kamu düzeni veya iç güvenlik tehdidi karşısında geçici olarak iç sınır kontrollerini yeniden başlatmasına izin veriyor. Ancak bu önlemlerin istisnai, gerekli ve orantılı olması gerekiyor.

Avrupa Komisyonu, sınır kontrollerinin mümkün olan en dar kapsamda uygulanmasını ve ülkelerin kararlarını somut güvenlik değerlendirmeleriyle gerekçelendirmesini istiyor.

İsveç, Danimarka ve Norveç'in yeni kararlarıyla birlikte, Schengen bölgesinde serbest dolaşım ile ulusal güvenlik arasındaki gerilim yeniden gündeme geliyor. Özellikle İsveç'te 2015'ten bu yana her altı ayda bir uzatılan kontroller, geçici olması gereken sınır denetimlerinin ne ölçüde kalıcı hale geldiği sorusunu gündemde tutuyor.