Giresun’un turizm merkezlerinden Kümbet Yaylası’nda kentsel dönüşüm projesi başlatılması, yaylalardaki yapılaşma ve bölgedeki madencilik faaliyetlerini yeniden gündeme taşıdı.
HABER MERKEZİ- Giresun’un Dereli ilçesindeki Kümbet Yaylası’nda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından planlanan kentsel dönüşüm çalışması başlatıldı. Projeyle yaylanın doğal ve kültürel dokusuna uygun, daha düzenli bir yaşam ve ticaret alanı oluşturulması hedefleniyor.
Kümbet’teki dönüşüm, Doğu Karadeniz yaylalarında son yıllarda artan yapılaşma ve turizm yatırımlarıyla ilgili tartışmayı da yeniden gündeme getirdi. Bölgedeki bazı çevre örgütleri ve uzmanlar, yaylaların kentleşme baskısı altında kaldığını ve yeni yapılaşmanın doğal alanlar üzerindeki baskıyı artırabileceğini savunuyor.
Yeni Yaşam Gazetesi’nden K.Bülent Ongun’un özel haberine göre, Kümbet’teki yerel yöneticiler ve muhtarlar ise projenin yaylanın turizm potansiyeline katkı sağlayacağı görüşünde. Ortak açıklama yapan muhtarlar, Kümbet’in Giresun ve bölge turizmi açısından önemli bir merkez olduğunu belirterek dönüşüm çalışmasının yaylanın geleceği açısından olumlu sonuçlar doğuracağı görüşünü dile getirdi.
TURİZM MERKEZİ İLAN EDİLİNCE YAPILAŞMA HIZLANDI
Kümbet’in bugün geniş bir yapılaşmaya sahip olmasının geçmişi daha eskiye uzanıyor. Yayla, 1987’de Bakanlar Kurulu kararıyla turizm merkezi ilan edilen alanlar arasında yer aldı. Bu kararın ardından turizm yatırımları ve yapılaşma hız kazandı.
Doğu Karadeniz’de yaylalardaki yapılaşma, özellikle son yıllarda “imar barışı” düzenlemesi sonrasında yeniden tartışma konusu oldu. Bölge genelinde on binlerce yapının düzenlemeden yararlanmak için başvuruda bulunduğu belirtilirken, başvuruların önemli bölümünün yaylalardaki yapılarla ilgili olduğu ifade edildi.
Doğal ve Tarihî Değerleri Koruma Derneği Başkanı Coşkun Erüz de geçmişte yaptığı açıklamalarda, imar düzenlemelerinin yaylalar ve kıyılardaki yapılaşma üzerindeki etkilerine dikkat çekmişti.
Kümbet’te daha önce de kaçak yapılaşmaya ilişkin işlemler yapılmış, bazı yapılar hakkında durdurma ve yıkım kararları alınmıştı. Ancak bu kararların tümünün uygulanamadığı belirtildi.
AYDER MODELİ KÜMBET’E Mİ TAŞINIYOR?
Kümbet’teki proje, Doğu Karadeniz’in bir başka önemli turizm merkezi olan Rize’deki Ayder Yaylası’nda gerçekleştirilen dönüşüm çalışmalarının da bir benzeri.
Ayder’de yıllar içinde artan yapılaşmanın ardından kamu tarafından kentsel dönüşüm ve altyapı projeleri hayata geçirildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da 2019’da Ayder’deki yapılaşmayı eleştirerek yaylanın “kirletildiğini” söylemişti.
Ayder’deki dönüşüm kapsamında bazı yapıların yıkılması planlandı. Ancak yıkım ihalelerine ilişkin süreçte çeşitli sorunlar yaşandı ve planlanan yıkımların tamamı gerçekleştirilemedi.
MADENCİLİK FAALİYETLERİ
Kümbet’teki tartışmanın bir diğer boyutunu ise bölgedeki maden arama ve ruhsat faaliyetleri oluşturuyor.
Giresun, Ordu, Trabzon, Rize, Gümüşhane ve Artvin’i kapsayan Doğu Karadeniz’de altın, gümüş, bakır, çinko ve kurşun gibi madenlerin aranmasına yönelik çok sayıda ruhsat bulunuyor.
Kümbet Yaylası’nın da bulunduğu Dereli çevresinde çeşitli maden şirketlerinin arama ve sondaj faaliyetleri yürütülüyor. Koza Altın’ın Dereli ilçesine bağlı Kızıltaş, Tepeköy ve Sarıyakup çevresinde kompleks cevher olarak tanımlanan altın, gümüş, bakır, çinko ve kurşun içeren madenlere yönelik projeleri var.
YAYLALAR DOĞAL ÖZELLİKLERİNİ KAYBEDİYOR
Kümbet’teki kentsel dönüşüm projesi, iki farklı eğilimin kesiştiği bir bölgede uygulanıyor: Bir yanda yaylaların turizm merkezlerine dönüştürülmesi ve altyapının yenilenmesi, diğer yanda yapılaşmanın doğal alanlar üzerindeki etkileri ve madencilik faaliyetlerinin genişlemesi.
Projenin savunucuları, düzenli yapılaşma ve altyapı yatırımlarıyla Kümbet’in turizm değerinin artırılabileceğini belirtiyor. Eleştiriler ise dönüşümün yaylanın doğal karakterini daha fazla kentleştirme ve yeni yapılaşmayı teşvik etme riski taşıdığı noktasında yoğunlaşıyor.
