Sosyal medyada ve bazı internet sitelerinde Portekiz için yeniden “oturum izni dağıtıyor” ve “Avrupa’ya taşınmanın en kolay yolu” şeklinde paylaşımlar yapılmaya başlandı. Ancak Portekiz’de yabancıların oturum hakkı elde edebilmesi için belirli bir hukuki gerekçeye, gerekli belgelere ve ilgili göç prosedürlerini tamamlamaya ihtiyacı bulunuyor. Yani ülke başvuran herkese koşulsuz oturum izni vermiyor.
Avrupa’da yaşamak isteyenlerin ilgisini çeken Portekiz, son yıllarda internet medyasında benzer başlıklarla sık sık gündeme geliyor. “Oturum izni dağıtan Avrupa ülkesi”, “Gidene oturum veriliyor” ve “Avrupa’nın en kolay oturum veren ülkesi” gibi ifadeler özellikle sosyal medyada hızla yayılıyor.
Ancak bu başlıklar Portekiz’in göçmenlik sisteminin nasıl çalıştığını tam olarak yansıtmıyor.
Portekiz’in yabancıların ülkeye yerleşebilmesi için farklı vize ve oturum kategorileri bulunuyor. Çalışanlar, girişimciler, uzaktan çalışanlar, belirli düzenli gelire sahip kişiler ve yatırım şartlarını karşılayanlar farklı programlara başvurabiliyor. Her kategorinin kendi gelir, belge ve uygunluk şartları bulunuyor.
PORTEKİZ HERKESE OTURUM İZNİ DAĞITMIYOR
En büyük yanlış anlaşılma burada ortaya çıkıyor.
Portekiz’e turist olarak gitmek veya ülkede bir ev kiralamak kişiye otomatik olarak oturum hakkı sağlamıyor. Başvuru sahibinin uygun bir vize veya yasal oturum kategorisinin şartlarını karşılaması gerekiyor.
Örneğin Portekiz’in D7 vizesi genellikle emeklilik maaşı, kira geliri veya benzeri düzenli geliri bulunan kişilerin değerlendirdiği seçeneklerden biri.
Uzaktan çalışanlar için ise ayrı bir dijital göçebe vizesi bulunuyor. Bu kategoride de başvuru sahibinin yurt dışından gelir elde ettiğini göstermesi ve belirlenen gelir koşullarını karşılaması gerekiyor.
Dolayısıyla “Biletini alıp Portekiz’e giden oturum iznini alıyor” şeklinde bir sistem bulunmuyor.
ESKİDEN KONUŞULAN KOLAY YÖNTEM DEĞİŞTİ
Portekiz hakkında internette dolaşan bilgilerin bir bölümünün güncelliğini kaybetmesinin önemli bir nedeni de eski göç düzenlemeleri.
Geçmişte Portekiz’e yasal şekilde girdikten sonra ülkede çalışmaya başlayan bazı yabancılar “manifestação de interesse” olarak bilinen süreç üzerinden oturum başvurusunda bulunabiliyordu.
Bu sistem Portekiz’in diğer birçok Avrupa ülkesinden daha erişilebilir bir göç rotası olarak tanınmasında etkili olmuştu.
Ancak söz konusu uygulama 2024 yılında sona erdirildi. Buna rağmen eski sisteme ilişkin bilgiler sosyal medyada ve internet sitelerinde hâlâ yeni bir gelişmeymiş gibi paylaşılabiliyor.
EV ALANA OTURUM İZNİ VERİLDİĞİ BİLGİSİ DE ESKİ
Portekiz hakkında sık tekrarlanan bir başka iddia ise ülkeden gayrimenkul satın alanların doğrudan Golden Visa alabildiği yönünde.
Portekiz geçmişte belirli gayrimenkul yatırımlarını Golden Visa programı kapsamında kabul ediyordu. Ancak gayrimenkul satın alma seçeneği 2023 yılında programdan çıkarıldı.
Golden Visa tamamen sona ermedi. Belirli fon yatırımları, araştırma faaliyetleri, kültürel destek ve şirket/istihdam gibi farklı yatırım seçenekleri üzerinden program devam ediyor.
Bu nedenle Portekiz’den herhangi bir ev satın almanın otomatik olarak oturum izni sağladığını söylemek artık doğru değil.
OTURUM İZNİ VAR AMA ŞARTLARI DA VAR
Portekiz’in yabancılara açık çeşitli göç yollarının bulunması ülkeyi cazip hale getiriyor. Ancak bunların her biri belirli koşullara bağlı.
Başvurularda gelir kanıtı, konaklama, sağlık sigortası, adli sicil kaydı veya çalışma ilişkisini gösteren belgeler gibi farklı evraklar istenebiliyor. Gerekli belgeler seçilen vize kategorisine göre değişiyor.
Başvurunun yapılması da oturum izninin kesin olarak verileceği anlamına gelmiyor. Dosyalar ilgili makamlar tarafından değerlendirmeye tabi tutuluyor.
PORTEKİZ NEDEN BU KADAR ÇOK GÜNDEME GELİYOR?
Ülkenin Avrupa Birliği ve Schengen bölgesinde bulunması Portekiz oturumunu doğal olarak cazip hale getiriyor.
Lizbon ve Porto gibi büyük şehirlerin yanı sıra daha küçük kentlerde yaşam seçeneklerinin bulunması, iklimi ve Atlantik kıyıları da yabancıların ülkeye ilgisini artırıyor.
Ancak Portekiz artık birkaç yıl önceki kadar ucuz bir ülke de değil. Özellikle Lizbon ve Porto’da yükselen konut maliyetleri, ülkeye taşınmayı planlayanların bütçelerini dikkatli hesaplamasını gerektiriyor.
“OTURUM İZNİ DAĞITIYOR” BAŞLIKLARINA DİKKAT
Portekiz gerçekten de çalışma, düzenli gelir, uzaktan çalışma ve belirli yatırım türleri üzerinden yabancılara oturum imkânı sunuyor. Fakat bu durum “ülke oturum izni dağıtıyor” anlamına gelmiyor.
Üstelik internette Portekiz hakkında paylaşılan bazı rehberler hâlâ yürürlükten kaldırılmış düzenlemeleri içeriyor.
Portekiz’e taşınmayı düşünenlerin sosyal medyadaki “kolay oturum” paylaşımları yerine Portekiz konsolosluklarının, AIMA’nın ve ülkenin resmi göç makamlarının güncel şartlarını kontrol etmesi gerekiyor.
Özetle Portekiz Avrupa’da oturum alınabilecek seçeneklerden biri olmaya devam ediyor ancak ortada koşulsuz dağıtılan bir oturum izni yok. Gelir, çalışma veya yatırım gibi hukuki bir dayanak ve başvurulan programa göre yerine getirilmesi gereken şartlar bulunuyor.
OTURUM KARTINI ALMAK BİLE UZUN SÜREBİLİYOR
Portekiz hakkında oluşturulan “Avrupa’ya git, kolayca oturumunu al” algısının gözden kaçırdığı bir başka konu ise bürokratik süreçler.
Gerekli şartları karşılamak, başvuruyu yapmak ve oturum hakkı elde etmek sürecin hemen tamamlandığı anlamına gelmiyor. Portekiz’de göçmenlik işlemlerinde yaşanan yoğunluk nedeniyle randevu ve dosya işlemleri uzayabiliyor. Başvurunun ardından fiziksel oturum kartının hazırlanması ve teslim edilmesi de başvuru sahibinin durumuna göre zaman alabiliyor.
Portekiz son yıllarda göçmenlik sistemindeki birikmiş dosyalarla da mücadele etti. Bu nedenle internette birkaç adımlık basit bir işlem gibi anlatılan oturum süreci, uygulamada çok daha fazla zaman ve bürokratik takip gerektirebiliyor.
Üstelik oturum kartının alınmasıyla oturum başvurusunda bulunabilmek birbirinden farklı konular. Öncelikle kişinin çalışma, gelir, uzaktan çalışma, aile birleşimi veya diğer geçerli kategorilerden biri üzerinden yasal şartları karşılaması gerekiyor.
Kısacası Portekiz “her gelene oturum kartı dağıtan” bir ülke değil. Uygunluk şartlarının karşılanması, belgelerin hazırlanması, başvurunun değerlendirilmesi ve kartın teslim edilmesi gibi aşamalardan oluşan resmi bir süreç bulunuyor. Bu süreç bazı başvuru sahipleri açısından aylar sürebiliyor.
