6 Kasım 2026 Nûmedya24
Köşe Yazısı

Karanlıklar ya da Odysseus’un imza günü

Pınar Öğünç Yapay zekânın insanlığın yazılı kültür mirasını yutmaya yeltendiği, organik yazının egzotik bir bitkiye dönebileceği ihtimaliyle sarsılmış şu çağın tanıkları olarak en başa dönmemizde güzel bir yan var. Her nevi medyumda ve sosyal medyada günlerdir süren Odysseia tartışması, bu küresel agora kendi başına etkileyici.

Pınar ÖĞÜNÇ

Yapay zekânın insanlığın yazılı kültür mirasını yutmaya yeltendiği, organik yazının egzotik bir bitkiye dönebileceği ihtimaliyle sarsılmış şu çağın tanıkları olarak en başa dönmemizde güzel bir yan var. Her nevi medyumda ve sosyal medyada günlerdir süren Odysseia tartışması, bu küresel agora kendi başına etkileyici. Odysseus’un maceraları antik sokaklarda, karşı kıyılarda, göçmenlerin ve seyyahların dillerinde taşınarak daha uzaklarda böyle konuşulmuş olmalı. O vakitler şanlı ozanları canlı dinlemesi insafa kalmış köleler ve kadınlar adına hakkımız bakidir, sadece bu yüzden bile konuşmaya devam edebiliriz. Kaldı ki 21. yüzyılda devasa bir endüstrinin ürünü, zaten bunun için yapılmıştır.

(Sözlü ya da yazılı) edebiyattan harcıalem perdeler için uyarlanan her metin bir sadakat sorunsalı getiriyor. Şu kısmı ilginç, Homeros (ya da Homerosgiller) İlyada ve Odysseia’yı 400-500 yıl öncesine ait (muhtemel) bir savaşın etrafında aslında baştan tarihi bir anlatı olarak örmüştü. Sözlüden yazılıya geçerken, sonra Yunan anakarasına taşındığında eklemeler çıkarmalarla ayrı bir serüveni oldu. O zaman hakikate sadakat tartışmasından çok ‘Tüm bunları şimdi neden dinliyoruz?’ sorusu belirmiş olabilir. İdeal yurttaş, erdemli insan çekirdeğinin yanı sıra, örneğin İlyada savaşın şaşaası, yiğitlik, şu bu kadar Akhilleus üzerinden savaşı sorgulayan bir metin olarak da görülebilir. Çokça yinelendiği gibi Odysseia modern bireyin serüvenidir.

YAZININ TAMAMI İÇİN TIKLAYIN

İlgili Haberler

Doğu Ergil yazdı

Devlet aklı ile iktidar çıkarı arasındaki gerilim olabilir mi?

Bir ülkede devlet kurumları belirli bir siyasal kadronun devamlılığına bağımlı hâle gelirse, iktidar değişikliği olağan bir demokratik süreç olmaktan çıkarak kurumsal bir belirsizlik kaynağına dönüşebilir. Bu durumun iki sonucu vardır: İktidar, kendi devamlılığını devletin istikrarıyla özdeşleştirme eğilimine girebilir. Buna ilâveten, devlet kurumları, görevlerini yerine getirirken hukuktan çok siyasal beklentileri gözetmeye başlayabilir.

Sedat Ulugana yazdı

Zilan'da katliamdan sonra: Kayyum, sürgün ve gasp edilen bir memleket

Oysa Zilan'ın tarihini yazmak, yalnız öldürülenlerin izini sürmek değildir. Sağ kalanların başına gelenleri, sürgünde doğan ve büyüyen çocukları, yirmi yıl sonra harap köylerine dönen aileleri, el değiştiren arazileri ve yasak bölge ilan edilen bir memleketin yeni sahiplerini de araştırmak gerekir. Çünkü 1930 yazında Zilan'da yaşanan katliam, geride kalan Kürtlerin hayatını belirleyen uzun bir sürecin başlangıcı olmuştu.

Ercan Jan Aktaş yazdı

Gençliğin haysiyet isyanı

Belki de bugün dünyanın farklı coğrafyalarında yükselen bu gençlik hareketlerinin en önemli ortaklığı, yalnızca mevcut düzene karşı çıkmaları değil, başka türlü bir yaşamın mümkün olduğuna dair inancı yeniden yeşertmeleridir. Gençler, kendilerine miras bırakılan eşitsizlikleri, savaşları, ekolojik yıkımı, göçmen ve yabancılara karşı nefreti, güvencesizliği ve iktidar ilişkilerini kaçınılmaz bir kader olarak kabul etmiyorlar. Kendi yaşamlarının seyircisi olmayı reddederek sözün, kararın ve ortak geleceğin öznesi olmak istiyorlar. Bu nedenle mesele yalnızca bir kuşağın öfkesi ya da geçici bir protesto dalgası değildir. Bütün bu gelişmeleri  siyasetin, toplumsal ilişkilerin ve birlikte yaşama kültürünün yeniden kurulmasına yönelik tarihsel bir arayış olarak da okumak mümkündür.

Akın Olgun yazdı

Demirtaş ve tarihin şahitliği

10 yıldır yazan, üreten, anlatan bir Demirtaş gerçekliği var. Tarihi kendine şahit yazan tüm liderler gibi o da notlar düşüyor bugünden yarına. İçeriden dışarıya konuşanların, dışarıdan içeriye seslenenlerden daha derin, daha donanımlı olmasının nedeni, sanıldığı gibi düşünmeye çok vakit bulmalarından değil, düşünmenin ve üretmenin ayakta kalmanın tek yolu olduğunu bilmelerindendir. Duvarları aşan hayalin, aklın izleri bu yüzden edebiyata, sanata, siyasete çok güçlü şekilde akar.

Doğu Ergil yazdı

Devlet aklı ile iktidar çıkarı arasındaki gerilim olabilir mi?

Bir ülkede devlet kurumları belirli bir siyasal kadronun devamlılığına bağımlı hâle gelirse, iktidar değişikliği olağan bir demokratik süreç olmaktan çıkarak kurumsal bir belirsizlik kaynağına dönüşebilir. Bu durumun iki sonucu vardır: İktidar, kendi devamlılığını devletin istikrarıyla özdeşleştirme eğilimine girebilir. Buna ilâveten, devlet kurumları, görevlerini yerine getirirken hukuktan çok siyasal beklentileri gözetmeye başlayabilir.

Sedat Ulugana yazdı

Zilan'da katliamdan sonra: Kayyum, sürgün ve gasp edilen bir memleket

Oysa Zilan'ın tarihini yazmak, yalnız öldürülenlerin izini sürmek değildir. Sağ kalanların başına gelenleri, sürgünde doğan ve büyüyen çocukları, yirmi yıl sonra harap köylerine dönen aileleri, el değiştiren arazileri ve yasak bölge ilan edilen bir memleketin yeni sahiplerini de araştırmak gerekir. Çünkü 1930 yazında Zilan'da yaşanan katliam, geride kalan Kürtlerin hayatını belirleyen uzun bir sürecin başlangıcı olmuştu.

Ercan Jan Aktaş yazdı

Gençliğin haysiyet isyanı

Belki de bugün dünyanın farklı coğrafyalarında yükselen bu gençlik hareketlerinin en önemli ortaklığı, yalnızca mevcut düzene karşı çıkmaları değil, başka türlü bir yaşamın mümkün olduğuna dair inancı yeniden yeşertmeleridir. Gençler, kendilerine miras bırakılan eşitsizlikleri, savaşları, ekolojik yıkımı, göçmen ve yabancılara karşı nefreti, güvencesizliği ve iktidar ilişkilerini kaçınılmaz bir kader olarak kabul etmiyorlar. Kendi yaşamlarının seyircisi olmayı reddederek sözün, kararın ve ortak geleceğin öznesi olmak istiyorlar. Bu nedenle mesele yalnızca bir kuşağın öfkesi ya da geçici bir protesto dalgası değildir. Bütün bu gelişmeleri  siyasetin, toplumsal ilişkilerin ve birlikte yaşama kültürünün yeniden kurulmasına yönelik tarihsel bir arayış olarak da okumak mümkündür.

Anasayfa