18 yaşındaki Arya Satheesh’in geliştirdiği Eco Purge, parçalanırken mikroplastikleri de bozabilen enzimler salıyor. Proje, The Earth Prize’ın Avrupa ödülünü kazandı ve geliştirilmesi için 12 bin 500 dolar destek aldı.
HABER MERKEZİ- İrlanda’nın Donegal bölgesinden 18 yaşındaki Arya Satheesh, plastik atıkların çevrede giderek küçülerek kalıcı hale gelmesi sorununa farklı bir çözüm geliştirdi. Tasarladığı bitki bazlı biyoplastik Eco Purge, parçalanırken çevreye saldığı enzimlerle yakındaki bazı mikroplastikleri parçalamayı amaçlıyor.
Satheesh’in projesi, 2026 The Earth Prize yarışmasının Avrupa kategorisinde birinci oldu. Genç araştırmacıya prototipin geliştirilmesi için 12 bin 500 dolar ödül verildi. Proje daha önce de İrlanda’daki genç bilim insanları yarışmasında dereceye girmişti.
FİKİR NASIL ORTAYA ÇIKTI?
Satheesh’in çalışması, yaklaşık iki yıl önce içme suyundaki kirleticileri tespit etmek için geliştirdiği bir sistemle başladı. Mikroplastikleri saptamanın sorunun yalnızca bir bölümünü gösterdiğini düşünen genç araştırmacı, bunların çevreden nasıl uzaklaştırılabileceği üzerine çalışmaya yöneldi.
Hem geleneksel plastiğin yerine geçebilecek hem de kullanım sonrasında çevredeki mikroplastiklerin parçalanmasına yardımcı olabilecek bir malzeme tasarlamayı düşündü.
Eco Purge, bitki kaynaklı malzemelerden üretiliyor. Malzeme parçalanmaya başladığında içine yerleştirilen enzimleri serbest bırakıyor.
Bu enzimlerin hedefi ise çevrede bulunan belirli plastik parçacıkları parçalamak. Prototip üzerinde yapılan altı haftalık deneylerde malzemenin toprak, tatlı su ve tuzlu suda parçalandığı ve mikroplastiklerin de azaldığı gözlendi.
KÜÇÜK DE OLSA CHATGPT’NİN DE ROLÜ VAR
Satheesh, projenin ihtiyaç duyduğu özel enzimi bulmakta zorlandı. Üstelik enzim oldukça pahalıydı: yaklaşık üç miligramı 2 bin 500 dolara satılıyordu.
Bunun üzerine ChatGPT’yi, Avrupa ve ABD’de bu enzim üzerinde çalışan şirketleri ve iletişim bilgilerini bulmak için kullandı. Daha sonra şirketlerle doğrudan temasa geçti. Sonunda İrlanda’daki BiOrbic araştırma merkezinin yöneticisi Kevin O’Connor’ın desteğiyle enzim örnekleri Danimarka ve Almanya’dan temin edilerek Atlantic Technological University’de muhafaza edildi.
HENÜZ LABORATUVAR AŞAMASINDA
Eco Purge’un önünde önemli bilimsel ve ticari engeller bulunuyor. Prototip şu aşamada özellikle PET kaynaklı mikroplastikleri hedefliyor. Açık çevrede kullanılacak bir sistemde ise salınan enzimlerin suya veya toprağa hızla karışarak etkisini kaybetmesi mümkün. Uzmanlar bu nedenle teknolojinin denizler gibi açık ekosistemlerden çok, kontrol edilen kompost tesislerinde daha uygulanabilir olabileceğine dikkat çekiyor.
Bir diğer sorun üretim maliyeti. Biyoplastiklerin endüstriyel üretiminde kullanılan yüksek sıcaklıkların enzimlere zarar verebilmesi, teknolojinin büyük ölçekte uygulanmasını zorlaştırabilir. Enzim üretiminin maliyeti de geleneksel plastiklerle rekabet açısından ayrı bir engel oluşturuyor.
Satheesh ise aldığı ödülü prototipi geliştirmek için kullanmayı ve önümüzdeki yıllarda ambalaj, biyoplastik ve çöp torbası üretiminde kullanılabilecek bir ürüne dönüştürmeyi hedefliyor.
Uzun vadede kendi biyoplastik şirketini kurmayı planlıyor.
