İslamabad görüşmelerinde anlaşmazlık konusu olan Lübnan’da ateşkes ilan edildi; Hürmüz Boğazı da dün açıldı, bugün kapatıldığı duyuruldu. İran’ın nükleer programı hakkında ise tarafların çelişkili açıklamaları sürüyor. İkinci İslamabad görüşmesi gündemde, ancak ne zaman olabileceğine ilişkin farklı iddialar var. Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan en az iki ticari geminin silahlı saldırıya uğradığı belirtildi. İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı’nı bugünden itibaren yeniden abluka altına alacağını duyurdu.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 8 Nisan’da ilan edilen ateşkesin süresi 22 Nisan Çarşamba günü doluyor. ABD ve İran heyetinin 11 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yaptığı yüz yüze görüşmelerden ise sonuç çıkmadı, ancak görüşmenin akamete uğramasında etkili olduğu kaydedilen kritik başlıklarda dikkat çekici gelişmeler yaşandı ve bu nedenle yeni görüşmelerin yapılabileceğine ilişkin iddialar yeniden gündemde.
İran’daki ateşkese rağmen Lübnan’da savaşın sürmesi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı gemi geçişlerine kapalı tutmaya devam etmesi ve İran’ın nükleer programı konusundaki anlaşmazlık, İslamabad’da 11 Nisan’da yapılan görüşmelerin akamete uğramasında etkili olan üç önemli başlık olarak değerlendiriliyor.
Ancak 16 Nisan gece saatlerinden itibaren Lübnan’da 10 günlük bir ateşkesin yürürlüğe girdiği duyuruldu. Bu gelişmenin ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi dün Lübnan’daki ateşkes boyunca Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi geçişlerine açıldığını açıkladı. Bu iki gelişme, ABD-İran görüşmelerinde kritik iki başlıkta yaşanan ihtilafın aşıldığı yorumlarını beraberinde getirdi. İhtilafın sürdüğü İran’ın nükleer programı konusunda ise, ABD Başkanı Donald Trump dünkü açıklamasında İran ile birlikte çalışacaklarını ve İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoğunun ülkeden çıkarılmasını kabul ettiğini ileri sürdü. İran tarafından bu açıklama yalanlansa da, bu konuda da taraflar arasında görüşmelerin sürdüğü ve mesafe alındığı belirtiliyor.
HÜRMÜZ’DE ARKA ARKAYA UYARILAR: GEMİLER HEDEF ALINDI İDDİASI
İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO), Hürmüz Boğazı yakınlarında saldırı ve şüpheli faaliyetlere ilişkin iki yeni ihbar aldığını duyurdu. UKMTO’nun açıklamasına göre, Umman’ın yaklaşık 25 deniz mili kuzeydoğusunda bir konteyner gemisinin “kimliği belirsiz bir cisimle vurulduğu” bildirildi. Olayda bazı konteynerlerin zarar gördüğü, ancak yangın ya da çevresel bir etki oluşmadığı belirtildi. Ayrı bir uyarıda ise, Umman’ın yaklaşık 3 deniz mili doğusunda bir kruvaziyer gemisinin kaptanının, gemiye çok yakın mesafede bir “su sıçraması” gözlemlediği ve bunun şüpheli faaliyet olarak kayda geçtiği aktarıldı. UKMTO gün içinde daha önce yaptığı açıklamada da, Hürmüz Boğazı yakınlarında İran Devrim Muhafızları’na bağlı unsurların bir tankere ateş açtığına dair ihbar aldığını, gemi mürettebatının ise güvende olduğunu bildirmişti.
HÜRMÜZ’DE GERİLİM TIRMANIYOR: TİCARİ GEMİLERE ATEŞ AÇILDI İDDİASI
Reuters’ın üç deniz güvenliği ve nakliye kaynağına dayandırdığı haberine göre, bugün Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan en az iki ticari geminin silahlı saldırıya uğradıkları belirtildi. Olayın ayrıntıları henüz netleşmezken, bölgedeki gerilimin deniz trafiğini doğrudan etkilemeye başladığına işaret ediliyor.
İRAN’DAN HÜRMÜZ UYARISI: BOĞAZ YENİDEN ABLUKAYA ALINACAK
İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı’nı bugünden itibaren yeniden abluka altına alacağını duyurdu. Tasnim Haber Ajansı’nda yayımlanan açıklamada, “Hürmüz Boğazı’na yaklaşmak düşmanla iş birliği olarak değerlendirilecek ve ihlal eden her gemi hedef alınacaktır” ifadelerine yer verildi. Açıklamada, ABD’nin uyguladığı ablukanın ateşkes ihlali olarak görüldüğü belirtildi.
İRAN’DAN ABD’YE MESAJ: ÖNCE ÇERÇEVE ANLAŞMA GEREK
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatipzade, ABD ile doğrudan görüşmelere henüz hazır olmadıklarını belirterek Washington’ın “maksimalist” taleplerinden vazgeçmediğini söyledi. Associated Press’e konuşan Hatipzade, İran’ın zenginleştirilmiş uranyumu ABD’ye devretmeyeceğini vurguladı. “Hiçbir zenginleştirilmiş materyal ABD’ye gönderilmeyecek. Bu, başlangıçtan itibaren kabul edilemez bir konu” diyen Hatipzade, İran’ın endişeleri gidermeye hazır olduğunu ancak “kabul edilemez talepleri” kabul etmeyeceğini ifade etti. Taraflar arasında mesaj alışverişinin sürdüğünü belirten Hatipzade, ABD’nin İran tarafından “aşırı” olarak değerlendirilen taleplerinde ısrar ettiğini söyledi. Hatipzade, yüz yüze görüşmelere geçilmesi için önce bir “çerçeve anlaşmanın” tamamlanması gerektiğini belirterek, “Henüz doğrudan görüşme aşamasında değiliz” dedi.
TRUMP HAFTA SONU DEMİŞTİ – CNN: YENİ GÖRÜŞME PAZARTESİ OLABİLİR
Bu gelişmelerin ardından ABD ile İran heyetlerinin yeniden İslamabad’da bir araya gelebileceği konuşuluyor. ABD Başkanı Trump, hafta sonu bir görüşmenin olası olabileceğini dün duyurmuştu. Ancak şimdiye kadar herhangi bir hareketlilik söz konusu değil.
ABD merkezli CNN televizyonu ise, ABD ve İran heyetlerinin 20 Nisan Pazartesi günü Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yeni bir görüşme gerçekleştireceğini duyurdu. CNN’in İranlı bir yetkiliye dayandırdığı habere göre her iki tarafın temsilcileri yeni bir müzakere turu için İslamabad’da bir araya gelecek. Ancak söz konusu yetkili, görüşmenin tam saatine ilişkin herhangi bir ayrıntı paylaşmadı.
Yeni İslamabad görüşmesi: ‘Hafta sonu olabilir’ | İran Hürmüz Boğazı’nı açtı – Trump memnun
TRUMP “İRAN İLE İŞLER İYİ GİDİYOR GİBİ” DEDİ, AMA ATEŞKESİN UZATILMAYABİLECEĞİNİ DE EKLEDİ
Trump ise İran ile ilgili açıklamalarını sürdürüyor. Dünkü bir dizi sosyal medya paylaşımının ardından Trump, Arizona eyaletinin Phoenix şehrinden başkent Washington’a dönerken gazetecilere yaptığı açıklamada, “Ortadoğu’da İran’la işler çok iyi gidiyor gibi görünüyor. Hafta sonu boyunca müzakerelerimiz devam edecek. İşlerin iyi gideceğini düşünüyorum. Bu konuların çoğu müzakere edildi ve üzerinde anlaşmaya varıldı. En önemli şey, İran’ın nükleer silaha sahip olmamasıdır. İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremezsiniz ve bu her şeyin üstündedir” diye konuştu.
Trump ayrıca uzun vadeli bir anlaşma sağlanmadığı takdirde İran ile ateşkesi sona erdirebileceğini ve ateşkesin Çarşamba günü sona ereceğini de söyledi ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın devam edeceğini de sözlerine ekledi.
Trump, İran’daki zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkarılması konusunda “İran’a gideceğiz, onlarla birlikte çalışıp bunun yüzde yüzünü ABD’ye getireceğiz. Eğer anlaşamazsak bunu çok farklı şekilde yapacağız, çok da dostane olmayan bir şekilde yapacağız” ifadelerini kullandı.
Anlaşmaya varılamaması durumunda İran ile ateşkesin uzatılıp uzatılmayacağına ilişkin soruya ise Trump, “Belki bunu uzatmam ancak (Hürmüz’de) ablukamız sürüyor. Yani abluka altındasınız ve maalesef yeniden bombalamak zorunda kalacağız” dedi.
KALİBAF’TAN TRUMP’A YALANLAMA GELDİ
ABD ile müzakere eden İran heyetinin başında bulunan Meclis Başkanı Mohammad Bakir Kalibaf’dan da açıklama geldi. Bugün sabah erken saatlerde sosyal medya hesabında açıklama yapan Kalibaf, Trump’ın ABD ve İran arasında önemli oranda anlaşma sağlandığı, İran’ın uranyumu ülke dışına çıkarmayı kabul ettiği ve ABD ile birlikte çalışacağı, Hürmüz Boğazı’nda mayın temizleme işinde birlikte çalışacakları konularındaki görüşlerine yanıt olarak Kalibaf, Trump’ın yedi açıklamasının yedisinin de yalan olduğunu ileri sürdü. Kalibaf, ABD ablukasının devam etmesi halinde ise “Hürmüz Boğazı’nın açık kalmayacağını” belirtti.
İran Savunma Bakanlığı da boğazdan geçen tüm gemilerin İslam Devrim Muhafızları ile koordinasyon içinde olması gerektiğini ve askeri gemiler ile “düşman güçlerle” (ABD ve İsrail) bağlantılı gemilerin geçişine hala izin verilmediğini duyurdu.
Trump, İran ile yüzde 100 bir anlaşmaya varana kadar ablukanın “tam olarak yürürlükte kalacağını” söylemişti.
ERAKÇİ AÇILDIĞINI, DEVRİM MUHAFIZLARI KAPATILDIĞINI DUYURDU
İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD’nin müzakere sürecindeki taahhütlerine uymadığını iddia ederek Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kontrol altına alındığını duyurdu. Tahran, boğazdaki geçiş serbestisini askıya alarak “eski sıkı denetim” dönemine geri dönüldüğünü açıkladı.
İran Hatemü’l-Enbiya Karargahı Sözcüsü İbrahim Zülfikari, bugün yaptığı açıklamada, ABD’yi “deniz haydutluğu” yapmakla suçladı.
Zülfikari, “Daha önce varılan mutabakat gereği, İran İslam Cumhuriyeti iyi niyetle sınırlı sayıda tanker ve ticari geminin geçişine onay vermişti. Ancak maalesef Amerikalılar taahhütlerini defalarca ihlal ederek korsanlık faaliyetlerini sürdürdüler. Bu nedenle Hürmüz Boğazı’nın kontrolü yeniden eski durumuna döndürülmüştür. ABD, İran limanlarına giden veya oradan gelen tüm gemilerin serbest dolaşımına tam olarak izin verene kadar, boğazdaki kısıtlamalar devam edecektir” açıklamasını yaptı.
Devrim Muhafızlarından gelen bu açıklama, İran’da yönetim kademesinde çekişme yaşandığı iddialarına da yol açtı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, dün Hürmüz Boğazı’nın ateşkes süresince tüm ticari gemilere tamamen açık olacağını duyurmuştu. Devrim Muhafızlarına yakın Tasnim Haber Ajansı Erakçi’nin açıklamasını eleştiren haberler yaptıktan sonra bugün de Devrim Muhafızlarından boğazın yeniden kapatıldığı açıklaması geldi.
İRAN’IN NÜKLEER PROGRAMI HAKKINDA HİÇBİR AÇIKLIK YOK
Taraflardan gelen çelişkili açıklamalar, İran’ın nükleer programı konusundaki ihtilafın sürdüğünü gösteriyor. Bu program, İslamabad’daki görüşmelerde önemli bir anlaşmazlık noktası olmuştu ve İran, sivil amaçlı bir nükleer enerji programı olduğunu savunarak bu programa sahip olma hakkını savunuyordu.
Trump, İran ile birlikte çalışarak zenginleştirilmiş uranyum stoklarını çıkaracaklarını ve İran’dan ABD’ye götüreceklerini ileri sürüyor ve hatta bu konuda İran ile anlaştıklarını da iddia ediyor. Ancak Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bekayi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, malzemenin hiçbir yere transfer edilmeyeceğini belirtti.
İRAN’IN DONDURULMUŞ VARLIKLARI PAZARLIK KONUSU: BELİRSİZLİK SÜRÜYOR
Nükleer programla bağlantılı gündeme gelen bir diğer başlık da İran’ın dondurulmuş varlıkları. İran heyeti başkanı Kalibaf, İslamabad görüşmelerinden hemen önce ön şart olarak dondurulmuş İran varlıklarının kaldırılmasını istemişti. Aynı gün Reuters haber ajansı da ABD’nin, İran’ın Katar ve diğer yabancı bankalarda bulunan dondurulmuş varlıklarını serbest bırakmayı kabul ettiğini gündeme getirmişti, ancak ABD’li yetkililer bu iddiayı yalanlamıştı.
Axios haber portalı da dün, ABD’nin İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesi karşılığında 20 milyar dolar dondurulmuş İran fonunu serbest bırakmayı teklif ettiğini ileri sürmüştü. Ancak bu iddia Trump tarafından yalanlandı.
‘İRAN, ABD’NİN AŞIRI TALEPLERİ NEDENİYLE ANLAŞMAYA VARAMADI’
İran Devrim Muhafızlarına yakın Tasnim haber ajansı, ABD Başkanı Trump’ın Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukayı südüreceklerine dair açıklaması ve ABD’nin aşırı talepleri nedeniyle, İran’ın ABD ile bir sonraki görüşme turu konusunda henüz anlaşmaya varamadığını duyurdu.
Ajansa göre, “İran, görüşmelerin devam edebilmesi için ABD’nin aşırı taleplerde bulunmasından kaçınmasının temel bir koşul olduğunu” bildirdi ve bu tutumunu Pakistan aracılığıyla ABD’li yetkililere iletti.
×ABD-İRAN GÖRÜŞMELERİNDE TIKANIKLIĞA YOL AÇAN 3 BAŞLIKTAN 2’Sİ AŞILMIŞ GÖRÜNÜYOR
İran’ın Hürmüz Boğazı ile ilgili aldığı karar, ABD ile görüşmelerde tıkanıklığa yol açan üç kritik başlıktan ikisinin aşıldığını gösteriyor.
ABD ile İran heyetleri, 8 Nisan’da ilan edilen ateşkesin ardından 11 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da ilk kez yüz yüze görüşme yaptı. Molların iktidara geldiği 1979’dan beri yapılan ilk yüz yüze görüşmeden sonuç çıkmamıştı. Taraflardan yapılan açıklamalar ve kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, önemli bazı başlıklarda taraflar anlaşmaya yakınlaşmıştı, ancak Hürmüz Boğazı, Lübnan’daki savaş ve uranyum zenginleştirme programı gibi kritik başlıklarda uzlaşma sağlanamamıştı.
Anlaşmazlık konuları: Hürmüz, Lübnan, nükleer | Trump’tan İslamabad’da ikinci görüşme mesajı
Hürmüz Boğazı, 28 Şubat’ta başlayan İran’daki savaşın seyrini etkiledi. İran, boğazı gemilere kapattı ve böylece küresel çapta artan petrol fiyatlarıyla ABD üzerinden baskı oluşturmaya çalıştı. 8 Nisan’da ateşkes ilan edildiğinde ise, ABD Hürmüz Boğazı’nın açılmasının ön şart olduğunu duyurdu. Ancak İran, ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığı takdirde boğazı açmayacağını açıkladı. İslamabad görüşmeleri akamete uğradı ve ardından 13 Nisan’da Trump’ın talimatıyla ABD ordusu boğazı ablukaya aldığını duyurdu.
İslamabad’dan sonuç yok | Hürmüz ablukası başladı, İran: Sert karşılık vereceğiz
İslamabad görüşmelerinin akamete uğramasına yol açan diğer başlık Lübnan’da süren savaştı. İsrail ve Lübnan heyetlerinin 14 Nisan’da Washington’da 34 yıl aradan sonra yaptığı görüşmeden sonra, 16 Nisan’da ABD Başkanı Donald Trump iki ülke arasında ateşkes sağlandığını duyurdu. İsrail, Lübnan’da işgal ettiği bölgelerden çekilmemekle birlikte ateşkese uyacağını açıkladı. Ancak Hizbullah, İsrail’in varlığını sürdürdüğü sürece ateşkesin anlamsız olduğuna dikkat çekti. Bu gelişmeler kırılgan hale getirse de Lübnan’da ilan edilen 10 günlük geçici ateşkesin, İran ve ABD arasındaki görüşmelerde mesafe alınmasına yol açacağı değerlendiriliyor.
Trump liderleri Beyaz Saray’a davet etti | İsrail ve Lübnan arasında 10 günlük ateşkes
ABD-İran görüşmelerinde hala aşılamayan üçüncü kritik başlık ise, İran’ın sahip olduğu nükleer program. İran uranyum zenginleştirme programını savunuyor, ABD ise İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmesini dayatıyor. ABD ayrıca İran’ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olamayacağını şart koşuyor.
