ABD ile İran arasında İslamabad’da yapılan görüşmelerin sonuçsuz kalmasının ardından ikinci tur görüşmeler gündemde. Görüşmelerin Perşembe günü veya haftasonu yapılabileceği belirtiliyor. En önemli anlaşmazlık konuları ise Hürmüz Boğazı, uranyum zenginleştirme programı ve Lübnan’daki savaş. Trump ise İran ile görüşmelerin önümüzdeki iki gün içinde yeniden başlayabileceği mesajını verdi.
HABER MERKEZİ – ABD ile İran heyetleri, 8 Nisan’da ilan edilen ateşkesin ardından 11 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da ilk kez yüz yüze görüşme yaptı. Molların iktidara geldiği 1979’dan beri yapılan ilk yüz yüze görüşmeden sonuç çıkmadı. Taraflardan yapılan açıklamalar ve kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, önemli bazı başlıklarda taraflar anlaşmaya yakınlaştı, ancak Hürmüz Boğazı ve uranyum zenginleştirme programı gibi kritik başlıklarda uzlaşma sağlanamadı.
Hürmüz, Lübnan ve uyumsuz şartlar… | İran: ABD ile görüşmelerde 2. tur tamamlandı
ABD tarafı İran’ın nükleer silah elde etmek için geliştirdiğini belirttiği uranyum zenginleştirme programını tamamen sonlandırmasını ve elindeki zenginleştirilmiş uranyumu devretmesini istiyor. Trump’a göre, İran asla nükleer silaha sahip olamayacak. ABD-İsrail açısından savaşın esas gerekçelerinden biri bu konuydu.
İslamabad görüşmelerinde kritik başlıklardan biri de, savaş zamanında ortaya çıkan ve savaşın seyrini belirleyen Hürmüz Boğazı’ydı. İran, boğazı gemilere kapattı ve böylece küresel çapta artan petrol fiyatlarıyla ABD üzerinden baskı oluşturmaya çalıştı. Ateşkes ilan edildiğinde ise, ABD Hürmüz Boğazı’nın açılmasının ön şart olduğunu duyurdu. Ancak İran, ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığı takdirde boğazı açmayacağını açıkladı. İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar sürüyor, boğaz açılmadı ve İslamabad görüşmeleri akamete uğradı. Bunun üzerine Trump’ın talimatıyla ABD dünden itibaren boğaza yönelik ablukaya başladı.
İslamabad’dan sonuç yok | Hürmüz ablukası başladı, İran: Sert karşılık vereceğiz
İKİNCİ İSLAMABAD GÖRÜŞMELERİ GÜNDEMDE
Nükleer program, Hürmüz Boğazı ve Lübnan’daki çatışmalar gibi kritik başlıklarda ihtilaflar devam ederken, öbür yandan ABD ile İran’ın bir kez daha Pakistan’ın arabuluculuğunda İslamabad’da bir araya gelmesi bekleniyor.
ABD heyetine başkanlık eden Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmelerin sona ermesinin ardından gazetecilere yaptığı açıklamada, “Buradan çok basit bir öneriyle, nihai ve en iyi teklifimiz olan bir anlayış yöntemiyle ayrılıyoruz” demiş ve eklemişti: “İranlıların bunu kabul edip etmeyeceğini göreceğiz.”
REUTERS HAFTASONUNA İŞARET ETTİ
Reuters haber ajansının beş kaynağa dayandırdığı haberine göre, ABD ve İran müzakere heyetleri, bu hafta içinde yeniden İslamabad’a dönebilir. Görüşmelere katılan bir kaynak, henüz bir tarih belirlenmediğini ancak her iki ülkenin de bu haftanın sonuna kadar geri dönebileceğini söyledi. İranlı üst düzey bir kaynak ise, “Henüz kesin bir tarih belirlenmedi, heyetler Cuma gününden Pazar gününe kadar olan günleri açık tutuyor” dedi.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi iki Pakistanlı kaynak da, İslamabad’ın iki tarafla bir sonraki tur görüşmenin zamanlaması konusunda iletişim halinde olduğunu ve toplantının muhtemelen hafta sonu gerçekleşeceğini söyledi. Bir üst düzey Pakistanlı hükümet yetkilisi de, “İran’la temasa geçtik ve ikinci tur görüşmelere açık olduklarına dair olumlu bir yanıt aldık” dedi.
Ancak Pakistan Dışişleri Bakanlığı, ordusu ve başbakanlık ofisi konuyla ilgili henüz bir açıklama yapmadı.
TRUMP: İRAN GÖRÜŞMELERİ İKİ GÜN İÇİNDE YENİDEN BAŞLAYABİLİR
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile görüşmelerin önümüzdeki iki gün içinde yeniden başlayabileceğini söyledi. New York Post’a konuşan Trump, görüşmelerin Pakistan’da yeniden yapılabileceğini belirterek, “Orada kalmanız iyi olur, çünkü önümüzdeki iki gün içinde bir şeyler olabilir ve biz de oraya gitmeye daha yatkınız” dedi.
GUTERRES: ABD-İRAN GÖRÜŞMELERİ YENİDEN BAŞLAYABİLİR
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, ABD ile İran arasındaki görüşmelerin yeniden başlamasının “yüksek ihtimal” olduğunu söyledi.
Guterres, İsrail ile Lübnan arasında Washington’da yapılan görüşmelere ilişkin ise, bu temasların kısa sürede çözüm getirmesinin beklenmediğini belirtti. Guterres, “Kimse bugünkü görüşmelerin çatışmayı çözeceğini beklemiyor, ancak değişim için gerekli koşulların oluşturulması çok önemli” ifadelerini kullandı.
AP: İKİNCİ TUR GÖRÜŞMELER PERŞEMBE GÜNÜ OLABİLİR
Associated Press (AP) haber ajansı da akamete uğrayan ilk görüşmelerin ardından Pakistan’ın önümüzdeki günlerde ikinci bir tur görüşmeye ev sahipliği yapmayı önerdiğini duyurdu. Konuyla ilgili olarak medyaya açıklama yapma yetkileri olmadığı için isimlerinin gizli kalmasını isteyen iki Pakistanlı yetkili, ilk görüşmelerin tek seferlik bir girişimden ziyade devam eden bir diplomatik sürecin parçası olduğunu söyledi.
AP’ye göre, isimlerinin açıklanmasını istemeyen iki ABD’li yetkili, yeni bir görüşme turu için görüşmelerin devam ettiğini, ancak görüşme yeri, zamanı ve heyetlerin bileşiminin henüz belirlenmediğini, bununla birlikte görüşmelerin Perşembe günü gerçekleşebileceğini söyledi.
TRUMP: İRAN’LA BİRÇOK KONUDA ANLAŞTIK AMA…
ABD Başkanı Donald Trump, dün Beyaz Saray önünde basın mensuplarına yaptığı açıklamada, İran’la yeni bir anlaşmanın hala mümkün olduğunu ima ederek, “İran’la birçok konuda anlaştık ama nükleer konusunda anlaşmadık ancak bence bunu da kabul edecekler. Bundan eminim. İran nükleer silaha sahip olamaz. Eğer bunu kabul etmezlerse, anlaşma olmaz.” değerlendirmesinde bulunmuştu.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a başlattığı saldırıların ardından bölge ülkelerine yayılan savaş, 8 Nisan’da ABD ile İran arasında ateşkesle sonuçlanmıştı.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da İran’la yapılan doğrudan müzakerelerin “bir anlaşmaya varılamadan” sona erdiğini açıklamıştı.
MACRON’DAN ABD-İRAN GÖRÜŞMELERİ ÇAĞRISI
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD ile İran arasında müzakerelerin yeniden başlaması çağrısı yaptı. Macron, ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile yaptığı telefon görüşmelerinin ardından açıklamada bulundu. X hesabından paylaşım yapan Macron, ateşkesin tüm taraflarca “kesin şekilde” uygulanması gerektiğini belirterek bunun Lübnan’ı da kapsaması gerektiğini ifade etti. Macron ayrıca Hürmüz Boğazı’nın “kısıtlama ve ücret olmadan” yeniden açılması çağrısında bulundu.
PAKİSTAN’DAN ABD-İRAN GÖRÜŞMELERİ TRAFİĞİ
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasındaki görüşmelere ilişkin Cumhurbaşkanı Asıf Ali Zerdari’yi bilgilendirdi ve barış çabaları kapsamında Suudi Arabistan ile Türkiye’yi ziyaret edeceğini açıkladı. Cumhurbaşkanlığı Ofisi’nden yapılan açıklamada, Zerdari’nin Şerif ve diğer yetkililere ABD, İran ve bölgedeki diğer aktörlerle temasların sürdürülmesi çağrısı yaptığı belirtildi. Açıklamada, Pakistan’ın ABD ile İran arasında nadir gerçekleşen doğrudan görüşmelere ev sahipliği yapmasının “uluslararası toplumda sorumlu ve kilit bir ülke” konumunu pekiştirdiği ifade edildi. Pakistan’ın önümüzdeki günlerde Washington ile Tahran arasında yeni bir görüşme turuna ev sahipliği yapmayı hedeflediğine dair haberler de gündemde.
×
ÇİN’DEN 4 MADDELİK ÖNERİ GELDİ
Bu arada İslamabad görüşmelerinin gerçekleştirilmesinde rol oynadığı kaydedilen Çin’den de açıklama geldi. Çin’i ziyaret eden BAE Abu Dabi Veliaht Prensi Halid bin Muhammed bin Zayid Al Nahyan ile bir araya gelen devlet Başkanı Xi Jinping, Ortadoğu’da barış ve istikrarın tesisi için genel ilkeler çerçevesinde 4 maddelik öneride bulundu.
Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Ortadoğu’da ve Körfez bölgesinde ortak, kapsamlı, işbirliğine dayalı ve sürdürülebilir güvenlik mimarisini inşa etmenin zorunlu olduğunu ifade eden Xi, bunun için “barış içinde bir arada yaşama” ilkesine bağlılığın gerekli olduğunu vurguladı.
Xi, “ulusal egemenlik” ilkesine bağlı olmanın önemine işaret ederek, Ortadoğu ve Körfez bölgesindeki tüm ülkelerin egemenliğine, güvenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi ve tüm ülkelerin yurttaşlarının, tesislerinin ve kurumlarının güvenliğinin etkin şekilde korunması gerektiğini kaydetti.
“Uluslararası hukukun üstünlüğü” ilkesine bağlı kalınması, uluslararası hukukun otoritesinin sağlanması gerektiğinin altını çizen Xi, dünyanın güçlü olanın dilediğini yaptığı orman kanununa dönmesinin önlenmesi gerektiğini söyledi.
Xi, kalkınma ve güvenlik arasında eş güdüm sağlanmasının gereğini vurgulayarak, tüm taraflara Ortadoğu ve Körfez ülkelerinin kalkınmasına elverişli ortamın oluşturulması için birlikte çalışmaları çağrısında bulundu.
