Trump, İsrail ile Lübnan arasında bu akşamdan itibaren 10 günlük ateşkesin başlayacağını açıkladı. Trump, ayrıca İsrail ve Lübnan liderlerini Beyaz Saray’a davet etti.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın 40’ıncı gününde, 8 Nisan’da 15 günlük geçici ateşkes ilan edildi. Ateşkesin ardından taraflar Pakistan’ın başkenti İslamabad’da 11 Nisan’da yüz yüze görüşme yaptı, ancak görüşmelerde sonuç çıkmadı. İkinci tur görüşmeler gündemde ve aynı zamanda süresi 22 Nisan’da sona erecek ateşkesin de uzatılabileceği ileri sürülüyor.
ABD-İran arasındaki görüşmelerde ve ateşkesin geleceğine ilişkin tartışmalarda öne çıkan kritik başlıklar arasında İran’ın uranyum zenginleştirme programı, Hürmüz Boğazı ve Lübnan’daki savaş bulunuyor. İslamabad’daki ilk tur görüşmelerde birçok konuda mesafe alınmasına rağmen bu üç başlıkta anlaşmazlıkların sürdüğüne dikkat çekiliyor.
ABD, İran’ın nükleer programının tamamen bitirilmesini istiyor ve taraflar arasında yapılması gündemde olan ikinci tur görüşmelerde bu konunun öncelikli olarak ele alınacağı belirtiliyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın hiçbir şekilde nükleer silahlara sahip olamayacağını tekrarlıyor.
Hürmüz Boğazı’nın gemi geçişlerine açılması konusunda da taraflar arasında görüş ayrılıkları giderilmiş değil. ABD, boğazın savaştan önce olduğu gibi ücretsiz şekilde gemi geçişlerine açılmasını istiyor; İran ise, savaşta avantaj sağladığını hesapladığı boğaz üzerindeki hakimiyetini pekiştirmek ve aynı şekilde geçecek gemilerden ücret almak istiyor. Bu konunun ikinci tur görüşmelerde de ihtilaflı bir başlık olarak gündeme geleceği kaydediliyor.
Bir diğer başlık ise Lübnan’da devam eden savaş. İran’daki savaşın bir cephesi olarak açılan, ancak çatışma geçmişi uzun yıllara dayanan Lübnan’daki savaş, İran’da ilan edilen ateşkesin dışında kaldı. İran ateşkesin Lübnan’ı da kapsadığını savunuyor; ABD ve İsrail ise aynı görüşte değil ve savaş sürüyor. Olası bir ateşkesin sağlanabilmesi ve çözümün bulanabilmesi için Lübnan ve İsrail heyetleri 14 Nisan’da ABD’nin arabuluculuğunda 34 yıl aradan sonra ilk kez Washington’da yüz yüze görüşme gerçekleştirdi. Bu toplantı, olası bir ateşkes görüşmesinin ön hazırlığı olarak değerlendirildi ve ardından tarafların üst düzey görüşmeleri sürdürmesi sonucuna varıldı. Ancak burada aşılamayan sorun, Hizbullah. Savaşın doğrudan tarafı olan Hizbullah Washington’daki görüşmeyi kabul etmediğini duyurmuştu ve iki ülke arasındaki görüşmelerin bu nedenle ne kadar sonuç ortaya çıkarabileceğine ilişkin belirsizlik söz konusu.
TRUMP: İSRAİL-LÜBNAN ATEŞKESİ BAŞLIYOR
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail ile Lübnan arasında bu akşamdan itibaren 10 günlük ateşkesin başlayacağını açıkladı. Trump, yaptığı açıklamada iki ülke liderleriyle görüştüğünü belirterek, ateşkesin yerel saatle 17.00’de başlayacağını söyledi. Trump, “Bu iki lider, ülkeleri arasında barışı sağlamak amacıyla 10 günlük ateşkesi başlatma konusunda anlaştı” dedi. İki ülkenin Washington’da 34 yıl sonra ilk kez bir araya geldiğini belirten Trump, sürecin kalıcı barışa dönüşmesi için ABD yönetiminin temaslarını sürdüreceğini ifade etti. Trump ayrıca, daha önce “9 savaşı çözdüğünü” öne sürerek, “Bu da 10’uncu olacak” dedi.
Trump’ın konu hakkındaki paylaşımı şöyle:
×Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ve İsrail Başbakanı Bibi Netanyahu ile çok değerli görüşmeler gerçekleştirdim. Bu iki lider, ülkeleri arasında barışı sağlamak amacıyla, Doğu Zaman Dilimi’ne göre saat 17:00’de 10 günlük bir ateşkesi resmen başlatma konusunda anlaştılar.
Salı günü, iki ülke 34 yıl sonra ilk kez burada, Washington DC’de, Sayın Dışişleri Bakanımız Marco Rubio’nun da katılımıyla bir araya geldi. Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Rubio’ya, Genelkurmay Başkanı Dan Razin’ Caine ile birlikte İsrail ve Lübnan ile kalıcı bir barış sağlamak için çalışmaları talimatını verdim.
Dünyanın dört bir yanındaki 9 savaşı çözmek benim için bir onur oldu ve bu 10. savaşım olacak, hadi, BİTİRELİM!
TRUMP’TAN BEYAZ SARAY DAVETİ
Trump, ayrıca İsrail ve Lübnan liderlerini Beyaz Saray’a davet etti.
Trump, yaptığı açıklamada İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun’u, 1983’ten bu yana iki ülke arasında yapılacak ilk üst düzey görüşme için davet ettiğini duyurdu. “Her iki taraf da barış istiyor ve bunun hızlı şekilde gerçekleşeceğine inanıyorum” dedi.
LÜBNAN BAŞBAKANI’NDAN ATEŞKES MESAJI
Lübnan Başbakanı Nevaf Selam, Trump’ın açıkladığı ateşkesi memnuniyetle karşıladıklarını söyledi. Selam, İsrail ile Washington’da yapılan görüşmelerde önceliklerinin ateşkes olduğunu belirterek, bunun önemli bir adım olduğunu ifade etti. Selam, “Bu başarı dolayısıyla tüm Lübnanlıları tebrik ediyorum, hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı diliyorum” dedi.
“ATEŞKESE HİZBULLAH DA DAHİL”
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail ile Lübnan arasında başlayacak ateşkesin Hizbullah’ı da kapsayacağını söyledi. Trump, Beyaz Saray’da gazetecilerin sorularını yanıtlarken, ateşkesin bugün başlayacağını belirterek, “Bugün ateşkes olacak ve buna Hizbullah da dahil” dedi. Lübnan’ı ziyaret edip etmeyeceğine ilişkin soruya ise Trump, “Doğru zamanda Lübnan’ı ziyaret ederim” yanıtını verdi.
NETANYAHU: LÜBNAN’DA KALACAĞIZ
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, ateşkese rağmen İsrail askerlerinin güney Lübnan’daki genişletilmiş güvenlik bölgesinde kalacağını söyledi. Netanyahu, askerlerin yaklaşık 10 kilometre derinliğinde bir alanda konuşlanmaya devam edeceğini belirterek, “Bu bölge önceye göre çok daha güçlü, geniş ve sürekli olacak. Bulunduğumuz yer burası ve ayrılmıyoruz” dedi. Ateşkese ilişkin açıklama yapan Hizbullah ise İsrail’in Lübnan’daki varlığının sürmesinin direniş hakkını doğurduğunu ifade etmişti.
HİZBULLAH’TAN ATEŞKES ŞARTI
Al Jazeera Arapça’ya konuşan Hizbullah’a yakın üst düzey bir kaynak, ateşkesin İsrail’e Lübnan’da serbest hareket imkânı tanımaması gerektiğini söyledi. Kaynak, İsrail güçlerinin Lübnan topraklarında kalmaya devam etmesi halinde direniş hakkının süreceğini vurguladı. “Ateşkes, düşmana bizi 2 Mart öncesine götürecek bir hareket serbestisi tanıyamaz” diyen kaynak, “Topraklarımızda işgal sürdüğü sürece Lübnan ve halkı, bunu sona erdirmek için her türlü direniş hakkına sahiptir” ifadelerini kullandı.
İSRAİL ORDUSUNDAN ATEŞKES HAZIRLIĞI
Haaretz’in haberine göre İsrail ordusunun Lübnan’daki birliklerini ateşkese hazırladığı bildirildi. İsrail ordusu yetkililerine göre ateşkesin bugün yerel saatle 19.00 civarında başlaması bekleniyor. Üst düzey komutanlara, güney Lübnan’da konuşlu birliklerin ateşkese hazırlanması talimatı verildiği aktarıldı. Ateşkesin 19.00 ile gece yarısı arasında yürürlüğe girebileceği belirtildi. AFP’ye konuşan bir kaynağa göre ise Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, ABD’nin İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile doğrudan telefon görüşmesi yapılması yönündeki talebini reddetti. Aynı kaynak, Aoun’un bu durumu ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’ya ilettiğini ve Washington yönetiminin bu kararı anlayışla karşıladığını söyledi. ABD Başkanı Donald Trump ise iki ülke liderlerinin görüşebileceğini açıklamıştı.
İRAN’DAN LÜBNAN VURGUSU
İran Meclis Başkanı Muhammad Bagır Kalibaf, Lübnan’daki ateşkesin de İran’daki kadar önemli olduğunu söyledi. Kalibaf, Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri ile yaptığı telefon görüşmesinde, 8 Nisan’da ABD ile varılan anlaşma doğrultusunda tüm çatışma alanlarında kalıcı ateşkes sağlanması için çaba gösterdiklerini belirtti. “Lübnan’daki ateşkes bizim için İran’daki ateşkes kadar önemlidir” dedi.
LÜBNAN CUMHURBAŞKANI RUBIO İLE GÖRÜŞTÜ
Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Lübnan Cumhurbaşkanlığı’ndan yapılan açıklamada Aoun’un, “ateşkese ulaşmak için yürütülen çabalar ve Washington’ın desteği” nedeniyle Rubio’ya teşekkür ettiği belirtildi. Rubio ise ateşkesin sağlanması ve bunun kalıcı barış, güvenlik ve istikrarın önünü açması için çalışmaların süreceğini ifade etti. Açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’ın gün içinde Lübnan ve İsrail liderlerinin görüşebileceğine dair açıklamalarına rağmen, Aoun ile İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu arasında olası bir temasa ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmedi.
Washington’da görüşme vardı | Lübnan’da savaş sürüyor: En az 13 kişi yaşamını yitirdi
×
“HİZBULLAH ÇIKMAZI”: 34 YIL SONRAKİ TARİHİ GÖRÜŞME, 2024 ATEŞKESİNDEKİ SONUCU DOĞURUR MU?
İsrail ile Lübnan hükümetleri arasında yapılacak görüşme, yaklaşık 34 yıldan sonraki ilk doğrudan temas olması nedeniyle tarihi önemde kabul ediliyor. Ancak bunun beraberinde tarihi bir sonuç getirmesi ise zor görünüyor. Bu zorluğun nedeni ise Hizbullah ve bu nedenle bugün yapılması beklenen görüşmenin 2024’teki ateşkes anlaşmasını aşıp aşmayacağı bile tartışmalı. Zira bu ateşkesin bir tarafı Hizbullah idi ve şimdiki görüşmelerde Hizbullah taraf değil.
27 Kasım 2024’te, ABD ve Fransa aracılığında İsrail ile Hizbullah arasında ateşkes ilan edildi. Buna göre, Hizbullah, İsrail sınırından yaklaşık 30 km uzaklıktaki Litani Nehri’nin güneyinde silahlı varlığını sona erdirmeyi kabul etti. İsrail de bölgeden kuvvetlerini çekme sözü verdi.
Ancak ateşkese rağmen karşılıklı saldırılar durmadı ve taraflar birbirlerini ihlalle suçladı. Lübnan hükümeti ile Hizbullah yetkililerine göre İsrail binlerce kez ateşkesi ihlal etti, 8 Ekim 2023’ten sonra ele geçirdiği 5 tepeden çekilmedi ve ayrıca onlarca yıldır elinde bulundurduğu bazı bölgelerdeki varlığını da korudu.
İsrail hükümetine göre ise, Hizbullah silahsızlanmayı reddetti, Litani Nehri’nin güneyinden çekilmedi, İran ve Hamas ile ilişkilerini sürdürmeye devam etti ve İsrail’in kuzeyine füze saldırılarını durdurmadı.
Lübnan Sağlık Bakanlığına göre, ateşkesin ilan edildiği 27 Kasım 2024’ten 20 Kasım 2025’e kadar geçen sürede İsrail’in saldırılarında 331 kişi hayatını kaybetti, 945 kişi de yaralandı.
TRUMP: İSRAİL VE LÜBNAN LİDERLERİ GÖRÜŞECEK
ABD Başkanı Donald Trump, Washington’da verimli geçtiği duyurulan ön hazırlık toplantısının ardından İsrail ve Lübnan liderlerinin yaklaşık 34 yıl sonra görüşme gerçekleştireceğini duyurdu. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İsrail ile Lübnan arasında “biraz nefes alma alanı” oluşturmaya çalıştıklarını belirtti. Trump, “İki liderin konuşmasının üzerinden uzun zaman geçti, 34 yıl gibi” ifadelerini kullandı. Trump’ın verdiği bilgiye göre, görüşmenin bugün gerçekleşmesi bekleniyor.
KALİBAF: İRAN İLE HİZBULLAH BİR BÜTÜNDÜR
İran’dan da Lübnan konusunda açıklama geldi. ABD ile İslamabad’da gerçekleştirilen görüşmelerde İran heyetine başkanlık eden Meclis Başkanı Muhammed Bakir Kalibaf, ateşkes görüşmelerinde silahsızlandırılması gündeme gelen Hizbullah’ın İran’la bir bütün olduğunu söyledi. Tahran-Washington ateşkesinin Lübnan’ı da kapsadığını bir kez daha dile getiren Kalibaf, ABD’nin anlaşmaya uyması gerektiğini belirtti.
Bakir Kalibaf, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Lübnan’da kapsamlı bir ateşkesin tamamlanması ve kalıcı hale gelmesi, Hizbullah’ın direnişi ve kararlı mücadelesi ile direniş ekseninin birlik içinde olmasının bir sonucu olacaktır” ifadelerini kullandı.
ABD’nin Lübnan’ı da kapsayan ateşkes anlaşmasına uyması gerektiğini vurgulayan Kalibaf, “Direniş (Hizbullah) ve İran, ister savaşta ister ateşkeste olsun, tek bir bütündür. ABD, ‘Önce İsrail’ hatasından geri adım atmalıdır” dedi.
NETANYAHU HİZBULLAH İLE İLGİLİ ŞARTTA ISRARCI
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu yayınladığı görüntülü açıklamada, hem ABD-İran görüşmeleri hem de Lübnan konusuna değindi.
İran ile müzakerelerde ABD ile tam uyum içinde olduklarını ve aynı hedeflerinin aynı doğrultuda olduğunu kaydeden Netanyahu, olası bir anlaşma için üç şart ileri sürdü: “İran’ın zenginleştirdiği uranyumun ülkeden çıkarılması, uranyum zenginleştirme programının sonlandırılması ve Hürmüz Boğazı’nın açılması.”
Netanyahu, Lübnan ile yapılacak görüşmeler için de ön şartlar ileri sürdü. Netanyahu, doğrudan görüşmelerde “Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve sürdürülebilir bir barışı hedeflediklerini” belirterek, olası bir ateşkes konusuna ise değinmedi.
İSRAİL GENELKURMAY BAŞKANI: SAVAŞ PLANLARINI ONAYLADIM
Bu arada İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, Lübnan’ın güneyindeki savaş ve İran’a yeni saldırı planlarını onayladığını açıkladı. The Times of Israel gazetesinin haberine göre, Zamir, Lübnan’ın güneyindeki 162. Tümenin konuşlandığı Beyt Lif beldesine gitti.
Lübnan’da 2 Mart’tan bu yana 1700’ün üzerinde Hizbullah mensubunu öldürdüklerini ileri süren Zamir, Lübnan’ın güneyindeki Litani Nehri hattına kadar olan tüm bölgenin Hizbullah mensupları için “ölüm bölgesine” dönüştürülmesi talimatı verdiğini belirtti.
×
UZUN GEÇMİŞE DAYANAN GÜNCEL SAVAŞ: HİZBULLAH İLE İSRAİL’İN DEĞİŞMEYEN GEREKÇELERİ
Lübnan’da İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar 2 Mart’tan sonra yeniden şiddetlendi. Ancak bu, hem yeni nedenlere hem de on yılları bulan bir çatışma geçmişine dayanıyordu. Hizbullah ile İsrail arasındaki çatışmaların geçmişi 1980’lerin başına kadar uzanıyor. Bu dönemde en az 7 büyük savaş yaşandı. İsrail ile Hizbullah arasında süregelen çatışma, Hamas’ın 7 Ekim 2024’te İsrail’e yönelik gerçekleştirdiği saldırının ardından yeniden şiddetlendi ve 27 Kasım 2024’te imzalanan ateşkese rağmen durmadı. Son olarak da 2 Mart’ta bu kez İran’daki savaş nedeniyle çatışmalar başladı.
Hizbullah, İsrail’in Lübnan’daki işgalini, Hamas ve Filistin’e yönelik saldırılarını ve son olarak da İran’a yönelik savaşı; İsrail ise, Hizbullah’ın saldırılarını, Hamas’a desteğini ve İran ile olan ilişkilerini gerekçe gösteriyor.
2 Mart’ta başlayan ve hala devam eden savaşta, şimdiye kadar, Lübnan’da 1 milyondan fazla kişi yerinden edildi; 500’den fazlası kadın, çocuk ve sağlık çalışanı olmak üzere 2.000 civarında kişi yaşamını yitirdi.
İsrail, 1980’lerden 2000’li yılların başına kadar işgal altında tuttuğu Lübnan’ın güneyinde yeniden bir güvenli bölge kuracağını duyurdu. Litani Nehri’nin güneyine düşen ve Lübnan topraklarının yaklaşık yüzde 10’una denk gelen bölgeyi kapsayan bir alanda oluşturmayı hedeflediği tampon bölge ile İsrail, Hizbullah’ın saldırılarını engellemeyi hedefliyor.
‘Rutinleşen savaş cephesi’: Lübnan | Lübnan’da savaşın bir ayı geride kaldı
TARAFLARIN KONUMLARI ÇÖZÜMÜ ZORLAŞTIRIYOR
Lübnan’daki Hizbullah, İran’ın uzun yıllara dayanan bölge siyasetinin önemli ortaklarından biri. İran’ın oluşturduğu ve Şii Hilali ya da Direniş Ekseni olarak da dile getirilen bölgesel güç olma hevesi, Lübnan’da Şii nüfusun yaşadığı bölgelerde kök salan Hizbullah’ı önemli bir aktör haline getirdi. Hizbullah ile İran arasındaki bu ilişki, İsrail’in saldırılarının temel gerekçelerinden biri olageldi. Nitekim bu geçmişten ve geniş bölgesel politik hesaplardan beslenen çatışmalı durumun son hali İran’daki savaş nedeniyle yeniden görüldü.
Mevcut durumda İran’daki savaşla doğrudan bağlantılı olan Lübnan’daki çatışmalar, İran’da ilan edilen ateşkese rağmen durmadı. Tarafların meseleyi ele alma biçimleri beraberinde zorlukları getiriyor:
- İsrail, Hizbullah ile olan ihtilafını sadece İran savaşıyla bağlantılı görmüyor, uzun yıllara dayanan bir tehdit geçmişiyle birlikte değerlendiriyor. Bu yüzden İran’daki ateşkesin bir parçası olarak değerlendirmek istemiyor.
- İran, Lübnan’da da ateşkesin sağlanmasını ABD ile görüşmelerde temel başlıklardan biri olarak dayatıyor.
- ABD, İran’ın Lübnan’da da ateşkes talebini Hizbullah ile ilişkileri çerçevesinde görüyor. İran ile savaşın nedeni olarak da ileri sürülen argümanlardan biri, İran’ın “bölgesel vekil güçlere” verdiği desteği kesmemesiydi ve ABD-İsrail, mevcut haliyle İran’ın Lübnan’da da ateşkes talebinin kabul edilmesinin vekil güçlere desteğinin meşru görülmesi veya onaylanması anlamına geleceğini değerlendiriyor.
- Hizbullah, İsrail’i işgalci bir güç olarak görüyor, ABD’yi de onun ortağı olarak değerlendiriyor; İran’ı ise haklı bir ortak olarak değerlendiriyor.
- Lübnan hükümeti, bir yandan ABD ve Batı ülkeleriyle iyi ilişkiler kurmaya ve içte yaşadığı zorlukları aşmaya, öbür yandan Hizbullah ve İsrail çatışmasını sonlandıracak bir yol bulmaya çalışıyor. Ancak hiçbirine yetecek bir kapasiteye sahip değil; bununla birlikte Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve merkezi orduya entegrasyonu konusunda karar aldı, hatta Hizbullah’ın silahlı kanadını yasakladı. Gerçekte ise Lübnan hükümeti, mevcut durumda Hizbullah’ın iç savaş tehdidi ile ABD-İsrail’in Hizbullah’ın bir an önce silahsızlandırılması ya da savaşın süreceği baskısı altında bulunuyor.
Lübnan’daki durumun da en az İran’daki gelişmeler kadar karmaşık ve zor bir sürecin konusu olacağını gösteren bu gelişmeler çerçevesinde İsrail ile Lübnan heyetleri bugün Washington’da ABD’nin arabuluculuğunda bir araya gelecek.
“Aynı tarafta olduğumuzu gördük” | İsrail ve Lübnan heyetleri görüştü
