ABD ile İran arasında sekizinci ayında devam eden savaşın yeniden tırmanma ihtimali gündemdeki yerini koruyor. ABD’nin Irak ve Suriye Temsilcisi Tom Barrack, “ABD bu hafta sorun İran’ı yeniden vuracak mı?” sorusuna, “Kesinlikle” yanıtını verdi. Trump ise ihtimalleri değerlendiriyor.
HABER MERKEZİ – ABD-İran ve İsrail arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş uzun süredir Hürmüz Boğazı’nda düşük gerilimle devam ediyor. Ancak savaşın yeniden tırmanabileceği kaydediliyor.
ABD-İran: Savaştan anlaşmaya | Taraflar neyi hedefliyordu, şimdi neyi konuşuyor?
ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ve Irak ile Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Mario Nawfal’ın podcast kanalına konuştu ve “ABD bu hafta sonu İran’ı yeniden vuracak mı?” sorusuna şu yanıtı verdi:
“Kesinlikle.”
ABD Başkanı Donald Trump ise bugün Florida’da gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD’nin İran ile savaşı hızla sona erdirebileceğini söyledi, ancak ABD’nin hızlı bir sonuca mı yoksa çatışmanın kademeli olarak sona ermesine mi izin vermesi gerektiği konusunda soru işaretlerini dile getirdi.
Trump, “Bunu çok çabuk bitirebilirdik. Bunu tamamen ortadan kaldırmak mı istiyoruz yoksa kendi haline bırakıp gitmesine izin mi vermek istiyoruz?” diye konuştu.
Trump ‘Bekleyin’ dedi, İran bekliyor | Hürmüz’de gerilim sürüyor: Yeni taktikler devrede
GEMİ SALDIRILARINDA ARTIŞ VAR, TRUMP KAZMA DAĞINA İŞARET ETTİ
Trump, 17 Ekim’de yaptığı açıklamada, 3 Kasım’da ABD’de yapılacak ara seçimler öncesinde veya sonrasında İran’a yönelik saldırılara yeniden başlayabileceklerini söylemişti. Trump, İran’ın nükleer faaliyetlerinin sürdüğü kaydedilen Kazma Dağı’nı hedef alabileceklerini ima etmişti.
İran ise Hürmüz Boğazı’nda petrol tankerlerine yönelik saldırılarını artırdı. Temmuz ayından bu yana İran’ın en fazla saldırıları bu ay kaydedildi. Ekim ayı başından beri 40’tan fazla petrol tankerinin saldırıya uğradığı bildiriliyor.
GÖRÜŞMELER SONUÇSUZ, GERİLİM TIRMANIYOR
Son günlerde ABD ile İran arasında savaşın yeniden tırmanabileceğine ilişkin değerlendirmeler artmış durumda. İsrail basınına yansıyan habere göre, İsrail olası bir yeni saldırı dalgası için hazırlıklı. Ancak nihai kararın Trump tarafından verileceği belirtiliyor.
Son günlerdeki gerilimin, ABD ile İran arasında Eylül ayı sonlarında New York’ta yapılan görüşmelerden şimdiye kadar herhangi bir sonucun elde edilmemesiyle iyice tırmandığı ifade ediliyor.
Verilerle hedefler ve sonuçlar: ABD İran’da neyi başardı?
AĞIR EKONOMİK MALİYET ORTAYA ÇIKTI
Savaşta ve diplomaside Hürmüz Boğazı: Bu koz kime kaybettirecek?
ABD-İsrail ve İran arasındaki savaş sekizinci ayında ve hala hala çözümsüz olan savaşın ekonomik maliyeti de ağır oluyor. Hem ABD, hem İran hem de Körfez ülkelerine doğrudan milyarlarca dolarlık ağır faturalar çıkaran savaş, aynı zamanda küresel petrol ticaretinin yaklaşık 20’sinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı’ndaki kriz nedeniyle tüm dünyayı etkiliyor.
ABD, İran, Körfez ülkeleri ve enerji ithalatçıları | İran’daki savaş ekonomik yıkım getirdi
SON GÖRÜŞME TURU NEW YORK’TAYDI: BURADAN DA SONUÇ YOK
Taraflar arasında 8 Nisan’dan sonra başlayan doğrudan ve dolaylı görüşmeler de savaşı sonlandırmak için herhangi bir sonuç ortaya çıkarmadı.
8 Nisan’da ilan edilen ateşkesin ardından Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda doğrudan ve dolaylı olarak çok sayıda görüşme gerçekleştirildi. Bütün bu görüşmelerin ardından 18 Haziran’da ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasında bir mukatabat zaptı imzalandı. Buna göre, iki ülke savaşın seyrini etkiliyen ve küresel petrol ticaretinin yüzde 25’nin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı’nın statüsü ile İran’ın nükleer programı gibi kritik başlıkları 60 günlük müzakere sürecinde görüşecekti.
14 madde ve 60 günlük müzakere | Trump ve Pezeşkiyan mutabakat zaptını imzaladı
Ancak 10 Temmuz itibarıyla Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı gemi geçişlerine açmaması, boğaz üzerinde egemenlik iddiasında bulunması ve boğazı geçmeye çalışan gemilere yönelik saldırılarını sürdürmesi üzerine ateşkesin bittiğini duyurdu. 11 Temmuz’dan beri de İran ile ABD arasında karşılıklı saldırılar yeniden başladı.
Yeniden bölgesel ölçekteki topyekûn savaş ihtimali gündemde iken, kritik bir gelişme de Yemen’de yaşandı. İran yanlısı Husi milisleri, 21 Temmuz’da ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını gerekçe göstererek, Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan Babu’l Mendeb Boğazı’nda Suudi Arabistan’a ambargo uygulayacaklarını duyurdu.
Hürmüz’den sonra Babu’l Mendeb kozu | Yeni bir kriz: ‘İran, Husilere talimat verdi’
Eylül ayında ise Yemen’de İran destekli Husiler ile Suudi Arabistan destekli hükümet güçleri arasında şiddetli çatışmalar yaşandı, bir ay içinde Babu’l Mendeb Boğazı iki kez el değiştirdi. Buradaki çatışmalar devam ediyor ve bu da, İran ile ABD arasında son haftalarda artan gerilimin bir başka nedeni oluyor.
Bu gerilim ortamında son olarak Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurul toplantısı vesilesiyle ABD’nin New York kentinde ABD’nin Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi arasında Katar’ın arabuluculuğunda görüşmeler yapıldı ve İran 7 günlük bir plan sundu.
ABD yanıt verdi, gözler İran’da | New York çıkmazı
İran ABD’ye teklifte Hürmüz Boğazı’nda uygulanan ablukanın sonlandırılmasını, 12 milyar dolar civarındaki dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını ve savaşın Lübnan dahil tüm cephelerde durdurulmasını ön şart olarak ileri sürdü ve daha sonra nükleer programa dair ihtilafı müzakere edeceğini belirtti.
ABD ise, öncelikli olarak İran’ın nükleer programından tamamen vaz geçtiğini kabul etmesini ve Hürmüz Boğazı’nın savaştan önce olduğu gibi gemi geçişlerine ücretsiz ve serbest olmasını ön şart olarak ileri sürdü.
New York’ta gündeme gelen teklif, taraflar arasındaki görüş ayrılıklarını ve tarafların olası bir müzakere için ileri sürdükleri şartlardaki ısrarlarını bir kez daha açıkça ortaya koydu ve şimdiye kadar da herhangi bir sonuç üretmedi.
