Trump, Rusya’nın taleplerini önceleyen bir anlaşmaya razı olması için Zelenskiy üzerindeki baskısını sürdürüyor. Zelenskiy, müzakereler için ‚cephe hattında savaşın dondurulması‘ ön şartını tekrarladı. Ancak Putin, ateşkesi reddediyor ve toprak talebinde ısrarcı.
HABER MERKEZİ – Rusya-Ukrayna savaşı beşinci yılında devam ediyor. Son haftalarda savaşın sonlandırılmasına yönelik görüşmeler yeniden canlandırılmaya çalışılıyor. Ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, geçen yılın sonbaharında başlayan ancak ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’tan sonra başlayan savaş nedeniyle akamete uğrayan görüşmelerde ileri sürdüğü şartlarda ısrar ediyor. Putin Ukrayna tarafının olası müzakereler için öncelikle ateşkes ilan edilmesi talebini bir kez daha reddederken, iki ülke arasında geçici bir ateşkes duyuruldu.
MELANIA TRUMP DUYURDU: OLEŞKİ’DE GEÇİCİ ATEŞKEŞ
Beyaz Saray tarafından yapılan açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’ın eşi Melania Trump’ın girişimleriyle Rusya ve Ukrayna arasında Oleşki kentini kapsayan geçici bir ateşkes konusunda mutabakata varıldığı duyuruldu.
29 Ekim tarihinde başlayacak bölgesel ateşkes süresince kente insani yardım ulaştırılması ve oluşturulacak güvenli koridor aracılığıyla sivil tahliyelerinin yapılması planlanıyor.
Süreçte özel ara bulucu olarak rol aldığını ve taraflarla doğrudan temas kurduğunu açıklayan Melania Trump ise, “Her iki ülkeden askeri olmayan sivil liderler, Oleşki sakinlerini evlerinde ziyaret etmek ve ihtiyaç duydukları yardım düzeyini belirlemek için birlikte çalışacak. Tahliye edilmek isteyen sakinlere tercih ettikleri varış noktasına göre destek ve ulaşım sağlanacak. Bazılarının Rusya’ya, bazılarının ise Ukrayna’ya gitmek isteyeceğini tahmin ediyorum” ifadelerini kullandı.
Savaş öncesinde yaklaşık 24 bin nüfusa sahip olan Oleşki kenti, Kahovka Barajı’nın yıkılmasının ardından yüzde 90 civarında su altında kalmıştı. Çatışma hattında yer alan kentte büyük çoğunluğu yaşlılar ve yaklaşık 50 çocuktan oluşan 1700 ila 2 bin sivilin kaldığı tahmin ediliyor.
ESİR TAKASI YAPILDI
Rusya ve Ukrayna arasında esir takası yapıldı ve her iki ülke de 270’er kişiyi karşılıklı olarak teslim etti.
Zelenskiy, geri getirilenler arasında dokuz sivilin de bulunduğunu söyledi. Zelenskiy, askerlerin çoğunun Rusya’nın tam ölçekli işgalini başlattığı 2022 yılından beri tutuklu olduğunu da kaydetti.
PUTİN ŞARTLARINDA ISRARCI
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rus devlet televizyonuna konuştu. 21 Ekim’de ABD’nin Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile bir araya gelen Putin, savaşın sonlandırılmasına dair yeniden canlandırılmak istenen görüşmeler ve müzakereler hakkındaki tutumunu bir kez daha açıkladı.
Ateşkes fikrine kapalı olduğunu bir kez daha belirten Putin, kalıcı bir barışa hazır olduklarını ve böylece her iki ülkenin güvenliğinin sağlanacağını iddia etti.
Ukrayna ve ABD ile görüşmelerde Donbas bölgesi dahil işgal ettikleri toprakların Rusya’ya bırakılması şartını ortaya koyan Putin, bu bölgelerin tarihi açıdan Rus toprağı olduğunu ileri sürdü.
Avrupa ülkelerindeki Rusya karşıtı söylemleri bir tür ‘siyasi şizofreni’ olarak nitelendiren Putin, Rusya’yı cephede stratejik yenilgiye uğratmanın gerçekçi olmadığını ifade etti.
Trump’ın Özel Temsilcisi Witkoff ile St. Petersburg’da 21 Ekim’de yaptığı görüşmeye de değinen Putin, görüşmelerde üçlü temasların yeniden başlatılması konusunda mutabık kaldıklarını söyledi. Putin, çatışmaların geçici süreyle durdurulması yerine nihai bir barış anlaşmasına varılması gerektiğini, bu görüşmelerin temel amacının barışın ardından hem Ukrayna’nın hem de Rusya’nın güvenliğini temin etmek ve Avrupa güvenlik mimarisini ele almak olacağını kaydetti.
×
MÜZAKERELER YENİDEN CANLANDIRILMAK İSTENİYOR: GÜNDEMDEKİ BAŞLIKLAR YENİ DEĞİL
Beşinci yılında devam eden Rusya-Ukrayna savaşının sonlandırılması için geçen yıl başlatılan, ancak ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş nedeniyle akamete uğrayan görüşmeler yeniden canlandırılmaya çalışılıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, son haftalarda daha açık şekilde Rusya yanlısı bir tutum benimserken, öbür yandan Ukrayna üzerinden baskı kuruyor ve bu durumda Rusya ile Ukrayna arasında bir anlaşmanın yolunu arıyor.
ABD Temsilcisi Steve Witkoff, önce 20 Ekim’de Norveç’in başkenti Oslo’da Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile görüştü. Bu görüşmeye Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre ile Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, AB, NATO ve E4 ülkelerinin (İngiltere, Fransa, Almanya, Polonya) temsilcileri de katıldı, Witkoff ile birlikte Rusya-Ukrayna görüşmelerini yürüten Trump’ın damadı Jared Kushner ise, bildirilen sağlık gerekçeleri nedeniyle görüşmeye çevrim içi katıldı.
Witkoff, ertesi gün de (21 Ekim) St. Petersburg kentinde Rusya Devlet Başkanı VladimirPutin ile bir araya geldi.
Trump Ukrayna ile mesafeyi açıyor, Putin’e yakınlaşıyor
Son görüşmelerde ele alınan başlıkların da Trump’ın politika değişikliğiyle uyumlu olduğu kaydediliyor. Ancak bununla birlikte bu başlıkların yeni olmadığı, geçen yılın sonbaharında başlayan görüşmeler boyunca müzakere edildiği de anlaşılıyor. Yeni olanın Trump yönetimi tarafından Zelenskiy’nin Rusya’nın müzakerelerde ısrarcı olduğu şartları kabul etmeye daha açık şekilde zorlanması olduğu belirtiliyor. Zelenskiy ile Trump’ın son haftalarda bozulan ilişkileri de bu çerçevede değerlendiriliyor.
Trump’ın planı ve müzakereler: Rusya’nın talepleri – Ukrayna’nın itirazları
Trump, ABD’de başkanlık koltuğuna oturduğu Ocak 2025’te 24 saat içinde Rusya-Ukrayna savaşını bitireceğini iddia etmişti, ancak aradan yaklaşık iki yıl geçti ve savaş sürüyor. Ama Trump, en başında büyük oranda Rusya’nın taleplerinin kabul edildiği bir barış anlaşmasını gündeme getirdi. Geçen yılın sonbaharında gerçekleşen görüşmelerde masada olan başlıklar da büyük oranda Rusya’nın taleplerinin karşılanmasını içeriyordu. Ukrayna ve Avrupa ise özellikle Rusya’ya işgal altında olan toprakların bırakılması baskısına direnebildi. Ancak yeni görüşmelerde şartlar geçen yılkinden daha farklı ve Ukrayna’nın direnebilmesi de daha zor olacak.
Müzakerelerde ele alınan başlıklardan en önemlisi, Rusya’nın 2022’den sonra işgal ettiği topraklar. Rusya, Luhans ve Donetks eyaletlerini kapsayan Donbas bölgesinin ve Zaporizhzhia ile Kherson vilayetlerinin kendisine bırakılmasını istiyor. Bu bölgeler Ukrayna’nın doğudaki zengin madenleri ve ağır saniyisinin bulunduğu yerler, aynı zamanda Karadeniz’de önemli kıyı bölgeleri. Ancak nüfusun önemli bir kısmı Ukrayna vatandaşı Ruslardan oluşuyor ve Putin bu nüfusun Rus yönetimini istediğini ileri sürüyor; Ukrayna’ya yönelik işgal için ileri sürülen en önemli gerekçelerden biri de, bu nüfusun iddia edilen tercihi ve Ukrayna devletinin bu nüfusun dil ve kültürel haklarına yönelik iddia edilen baskılarıydı.
Halihazırda Rusya bu bölgelerin tamamını işgal etmiş durumda, sadece Donetsk vilayetinin yüzde 20’si kadar olan bölgede Ukrayna ordusu cephe hattını tutuyor.
Rusya’nın başlıca talepleri arasında Ukrayna’nın asla NATO’ya katılmayacağına dair söz verilmesi, Ukrayna ordusunun belli bir sayıda sınırlandırılması, Donbas’ın tamamının Rusya tarafından kontrol edilmesi, Kırım, Donbas, Zaporizhia ve Herson bölgeleri üzerindeki Rus kontrolünün tanınması ve Ukrayna’da Rusça konuşanlara koruma sağlanması yer alıyor.
Ukrayna, bu taleplerin teslimiyet anlamına geleceğini ve ülkeyi sonunda Rusya’nın işgaline karşı savunmasız bırakacağını kaydediyor.
Buna karşın, ABD’nin sunduğu ve ilk etapta 28 maddeden oluşan, ancak daha sonra Cenevre’de yürütülen müzakereler sonrasında 20 maddeye indirilen barış planı, kamuoyuna yansıdığı kadarıyla, Rusya yanlısı görünüyor.
Planın ilk taslak haline göre, ABD, Ukrayna’dan Rusya’nın işgali altındaki bölgelerden vazgeçmesini, NATO’yu unutmasını ve asker sayısını sınırlamasını ve olası bir anlaşmanın ardından 100 gün içinde seçime gitmesini istedi.
Zelenskiy, geçen yıl bu plana karşı “Ya ağır 28 madde ya da ağır kış” diyerek karşı çıkmıştı ve bir yılın ardından neredeyse değişmez şekilde aynı plan yeniden masada ve Zelenskiy, artan ABD baskısı karşısında daha zor durumda.
Ukrayna ve Rusya, olası bir barış anlaşmasının şartları konusunda hâlâ çok yakın görünmüyor; ancak Trump son zamanlarda Ukrayna’ya bir tür anlaşmaya varması için baskıyı artırdı. Witkoff’un Zelenskiy ile görüşmek için Oslo’da olduğu sırada Trump, Ukrayna’nın savaşı bitirmesinin veya “çok kötü bir şeyle” karşı karşıya kalmasının zamanının geldiğini söyledi.
Ukrayna’yı ‘sert bir kış’ daha bekliyor, Zelenskiy destek arıyor
