Yemen’de İran destekli Husiler Muha liman kentini ele geçirdi, Suudi Arabistan destekli Yemen ordusu yeni saldırılara hazırlanıyor, ABD şimdilik doğrudan dahil olmadı. Hürmüz’den sonra Babu’l Mendeb Boğazı’ndaki gelişmeler ABD-İran savaşının seyrini etkiliyor.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın ve bu savaşın sonlandırılması için 8 Nisan’dan bu yana devam eden görüşmelerin seyrini belirleyen Hürmüz Boğazı’nın ardından şimdi de Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan Babu’l Mendeb Boğazı gündemde.
Suudi Arabistan ve Husilerden karşılıklı saldırılar | Yemen operasyon başlatacak: Siviller uyarıldı
Yemen’de 2014’ün sonlarından beri Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti ile İran destekli Husi milisleri arasında çatışmalar yaşanıyor. Suudi Arabistan öncülüğündeki Arap koalisyonunun aktif olarak dahil olduğu savaş 2022’de varılan ateşkesle görece sakin bir döneme girmişti. Ancak İran’daki savaşla birlikte Yemen’de gerilim ve çatışmalar yeniden baş gösterdi. Temmuz ayında İran ile görüşmelerin tıkanması ve 18 Haziran’da imzalanan mutabakat zaptının çökmesinin ardından ABD Başkanı Donald Trump’ın ateşkesin sona erdiğini duyurmasıyla Babu’l Mendeb Boğazı da yeniden gündeme gelmeye başladı. İran destekli Husiler, İran’a yönelik ABD deniz ablukası nedeniyle Babu’l Mendeb Boğazı’nda gemi geçişlerini durduracağını duyurdu. Bu hamle, İran’ın şartlarını kabul ettirmek için Hürmüz’de uyguladığı stratejinin Suudi Arabistan’ın öbür yakasında da devreye girmesi anlamına geliyordu.
HUSİLER MUHA LİMAN KENTİNİ, DHUBAB VE PERİM ADASINI KONTROL ALTINA ALDI
Yemen ve Babu’l Mendeb Boğazı çevresindeki en kritik gelişmeler ise dün yaşandı. İran destekli Husi milislerinin dün Yemen’in Muha liman kentinin kontrolünü ele geçirdiği bildirildi.
Husi milislerinin bugün de boğazın kıyısında, Perim adasının karşısında yer alan Dhubab kasabasına ulaştığı kaydedildi. Yemen hükümet kaynakları Reuters’e verdiği demeçte, Dhubab ve Perim’in kontrolünün boğazın ele geçirilmesi için kilit önem taşıdığını söyledi.
Gün içinde Husilerin Babu’l Mendeb Boğazı’ndaki stratejik önemde bulunan Perim (Mayyun) adasına ulaştığı bildirildi.
Yaklaşık 30 km genişliğindeki boğazda yer alan adayı ve aynı zamanda kıyı şeridini kontrol altına almasıyla birlikte Husilerin, daha iç kesimlerden uzun menzilli füzeler ve dronlarla değil, topçu ve kısa menzilli silahlarla geçen gemilere tehdit oluşturabileceğine işaret ediliyor.
İRAN’DAKİ SAVAŞTA DENGELER SARSILDI
Bu gelişmeler, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran savaşının ABD ara seçimlerinden sonra sona ereceğini beklediğini söylemesinden saatler sonra gerçekleşti.
Husi milislerinin Hürmüz Boğazı’nın karşısındaki Arap Yarımadası’ndaki su yolunun kontrolünü ele geçirmesi, destekçileri İran’a ABD ile olan savaşta kritik bir avantaj sağlayabilir; bu durum, ikinci büyük transit koridorundan yapılan tedarikleri azaltarak petrol fiyatlarının fırlamasına neden olabilir.
Bu durum, Trump’ın Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçi Parti’nin seçim şansını zedeleyen savaştan çıkış yolu bulmasını da zorlaştırabilir.
YEMEN HÜKÜMETİ YENİ SALDIRILARA BAŞLIYOR
Husilerin Babu’l Mendeb Boğazı’ndaki ilerleyişi sonrasında Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti yeni operasyonlara başlayacağını duyurdu. Yemen hükümeti yetkililerine göre, Husilerin elde ettiği avantajlar geçici ve yeni askeri operasyonlarla Muha kenti ve çevri geri alınacak.
Yemen hükümet güçleri ve müttefikleri, Kızıldeniz kıyısı boyunca güneye, Babu’l Mendeb Boğazı’ndaki Perim Adası’nın karşısında bulunan Dhubab’a doğru yeniden konuşlanıyor.
Yemen ordusunun askeri sözcüsü tarafından yapılan açıklamada, Husilere ait “her türlü askeri hareketliliği etkisiz hale getirmek” amacıyla belirlenen bölgede farklı silah ve ateş gücünün kullanılacağı belirtildi.
Operasyon bölgesinin Muha kenti ve çevresi ile Muha’yı Taiz iline bağlayan yolu kapsadığı kaydedilen açıklamada, ordunun hangi silahları kullanacağı ve operasyonun ne kadar süreceğine ilişkin bilgi verilmedi.
Açıklamada ayrıca sivillere, “ikinci bir duyuruya kadar” Taiz-Muha yolunu kullanmamaları konusunda uyarı yapıldı.
SUUDİ ARABİSTAN HUSİLERİ VURDU
Yemen’deki gelişmeler doğrudan Suudi Arabistan’ı etkiliyor. Yemen hükümetini destekleyen Suudi Arabistan bir süreden beri Husi milislerine yönelik hava saldırıları düzenliyor.
Husilerin Askeri Sözcüsü Yahya Seri, “Son 24 saat içinde Taiz, Hudeyde, Marib ve Cevf’e 64 hava saldırısı düzenlendi. Bu saldırılar Suudi Arabistan uçakları tarafından düzenlendi” ifadesini kullandı.
Suudi Arabistan’dan söz konusu iddialara ilişkin açıklama yapılmadı.
SALMAN TRUMP İLE GÖRÜŞTÜ: UMDUĞU DESTEĞİ BULAMADI
Bununla birlikte Suudi Arabistan’ın ABD nezdinde de girişimlerde bulunduğu kaydedildi. ABD merkezli Axios haber portalının bildirdiğine göre, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman dünkü gelişmeler üzerine iki kez ABD Başkanı Donald Trump ile görüştü ve hava desteği istedi. Ancak Trump’ın bu talebe olumlu karşılık vermediği kaydedildi.
CNN televizyonu ise ABD’nin sahadaki 100 kadar askeri danışmanla Suudi Arabistan ve Yemen hükümetine istihbarat desteği sağladığını duyurdu.
Öte yandan Axios haber portalı, İran ile savaşı yürüten ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper’ın Arabistan’a gittiğini duyurdu.
×
HÜRMÜZ VE BABU’L MENDEB BOĞAZLARINDA KRİZ SÜRÜYOR
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilim ve tıkanma, Körfez ülkelerini doğrudan etkiliyor. Büyük ölçüde ekonomileri petrol ticaretine bağlı olan Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Bahreyn ve Irak, İran’daki savaş süresince önemli kayıplar yaşadı ve kayıpları sürüyor.
Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndan ihraç edemediği petrolü yarımadanın batı yakasındaki limanlar üzerinden piyasaya sürmeye çalıştı.
“Doğu-Batı Boru Hattı” olarak da bilinen 1.200 km uzunluğundaki Petroline hattı üzerinden Suudi Arabistan ham petrolü Körfez’in doğu kıyısındaki Abkayk’tan alarak Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na taşıyor. İran’daki savaştan sonra Mart ayı sonları itibarıyla hattın günlük 7 milyon varil kapasiteye ulaştığı belirtiliyor. Bu miktar savaştan önce Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’ndan günlük gerçekleştirdiği sevkiyata denk gelse de, hem doğu-batı hattında ortaya çıkan yeni maliyet hem de Kızıldeniz’deki risk faktörleri dolayısıyla kayıpları dengelemekten uzak görünüyor.
Suudi Arabistan’ın bu rotadaki ana güzergahı Kızıldeniz ile Aden Körfezi’ni birbirine bağlayan Babu’l Mendeb Boğazı. Ancak bu kez 2015’ten beri Suudi Arabistan ile gerilimli ilişkilere sahip olan Yemen’deki İran yanlısı Husiler devreye girdi ve Temmuz ayından bu yana İran ile birlikte Hürmüz stratejisini Babu’l Mendeb’te de devreye koymaya başladı.
Babu’l Mendeb Boğazı, Yemen ile Somaliland, Cibuti ve Eritre arasında yer alıyor. Basra Körfezi’nden çıkan petrol ve sıvılaştırılmış doğalgazın Süveyş Kanalı üzerinden Avrupa’ya ulaştığı ana güzergâhlardan biri. Bu nedenle küresel enerji ticaretinde kritik bir geçiş noktası olarak görülüyor.
Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndaki krizden sonra önemli ölçüde petrol ihracatını Babu’l Mendeb üzerinden gerçekleştiriyordu. Küresel petrol ihracatının yüzde 7’si ve Suudi Arabistan’ın ise petrol ihracatının yüzde 70’nin gerçekleştiği Babu’l Mendeb Boğazı’ndaki yeni kriz, hem İran’daki savaşta yeni bir cephenin açılması hem de küresel petrol krizinin derinleşmesi anlamına geliyor.
Hürmüz’den sonra Babu’l Mendeb: Somaliland ve Eritre daha da ‘kıymetli’
