Yüzleşme ve mezar yerinin açıklanması istendi

×Türkiye Cumhuriyeti’nin resmen kurulmasından yaklaşık bir buçuk yıl sonra Kürtler haklarının tanınmadığı ve varlıklarının yok sayıldığı gerekçesiyel Şeyh Said liderliğinde 15 Şubat 1925’te isyan başlattı. Kısa sürede bölgede geniş bir alana yayılan isyan yaklaşık 2 aylık çatışmaların ardından, 14 Nisan 1925’te Şeyh Said’in yakalanmasıyla resmen sona erdi. Ardından devam eden yıllarda ise isyanla bağlantılı binlerce kişi takibata uğradı, öldürüldü, hapsedildi; kurtulabilenler ise Türkiye’yi terk etti.

Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin Kürt meselesiyle ilk ciddi hesaplaşması olarak da değerlendirilen isyanın ardından Şeyh Said ve beraberindekiler, dönemin hükümümetinin tayin ettiği Şark İstiklal Mahkemesi tarafından yargılandı. Şeyh Şaid ve diğer 46 kişi hakkında verilen idam kararı 29 Haziran 1925’te infaz edildi.

İsyan dolayısıyla Şeyh Said, Seyyid Abdulkadir, Cibranlı Halit Bey gibi önde gelen isimlerin cenazeleri devlet tarafından gizlendi ve hala da defnedildikleri yerler hakkında bilgi verilmiyor.

דTekçilik dayatıldı. Bundan kaynaklı Şeyh Said ve arkadaşları bu inkarı kabul etmediler. ‘Kürtler varız’ dediler ve buna karşı çıktılar. Bu direniş bize ulusal birliğin ne kadar önemli olduğunu gösterdi. O günden bugüne Kürtler arası birlik için mücadele veriliyor. 1925 yasasını çıkaranlar ve cenazeleri dahi vermeyen bu sistem eğer barış istiyorsa mezarlarımızın yerini söylesinler.

Barış herkes için lazım. Hepimiz barışa sahip çıkmalıyız. Barış gereklilikleri yerine getirilmeli. Devlet geçmişi ile yüzleşirse barış inşa edilir. Biz o gün vardık, var olmaya devam edeceğiz. Kürtlerin inkarı üzerine bir sistem kurulamaz. Bu artık net bir şekilde ortaya çıktı. O yüzden barışı inşa edelim.”

דBugün, yalnızca tarihî şahsiyetleri anma günü değil; aynı zamanda adalet, özgürlük ve halkımızın onuru uğruna verdiğimiz sözü yenileme günüdür” dedi.

Onlar, hakikate olan derin inançlarıyla, Kürtlerin var olma hakkını ve kimliğini reddeden düzene karşı bütün benlikleriyle ayağa kalktılar. Onlar sadece dini önderler değildi; aynı zamanda millî iradenin ve onurlu bir yaşam talebinin sembolüydüler. Malları, mülkleri ve canları pahasına, en ağır şartlar altında eşsiz bir mücadele yürüttüler. Onların mücadelesi, askeri baskılar ve idamlarla bastırılmaya çalışılmış olsa da, asla yok edilemeyen bir miras bırakmıştır. Bu miras bugün insan hakları, demokrasi ve halkımızın özgürlüğü mücadelesinin temelini oluşturmaktadır.

Hiç kimse bu tarihi sayfayı halkların hafızasından silmeye çalışmasın. Tarihin gerçekleriyle birlikte yüzleşmeli ve hakikat temelinde ortak bir gelecek inşa etmeliyiz.

En önemli görevimiz, halkımızın birliğini ve dayanışmasını güçlendirmek ve onların özgür ve onurlu bir yaşam için verdikleri mücadeleyi nihai hedefine ulaştırmaktır.”