Muhalefetten ‘kara para’ tepkisi

Meclis’te “varlık barışı” olarak bilinen vergi düzenlemesiyle ilgili AKP’nin kanun teklifi kabul edildi. Bu AKP dönemindeki 8’inci varlık barışı düzenlemesi olurken; muhalefet bir kez daha kaynağı belirsiz servetin aklanmasının önünün açıldığını belirtiyor.

HABER MERKEZİ – TBMM Genel Kurulunda, vergiye yönelik düzenlemeleri de içeren kamuoyunda “varlık barışı” olarak bilinden Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edildi. Kanunla, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nda önemli değişiklikler yapıldı.

Muhalefet partilerinin kara para girişine yol açacağı uyarısında bulunarak karşı çıktığı ancak AKP ile MHP’nin oylarıyla kabul edilen kanun teklifinde yer alan “varlık barışı” düzenlemesine göre; Türkiye’ye yeni yerleşen ve son üç yılda Türkiye’de vergi mükellefiyeti bulunmayan kişilerden yurt dışında elde ettikleri döviz, altın ve diğer her türlü menkulü 31 Temmuz 2027’ye kadar ülkeye getirerek kayıt altına aldıranlar 20 yıl boyunca gelir vergisinden muaf olacak. Bu kişilere veraset yoluyla mal intikallerinden dolayı alınacak vergi oranı ise yüzde 1 olarak uygulanacaktı.

EKSTRA VERGİ AVANTAJLARI SAĞLANDI

Bu arada kabul edilen teklifin kapsamı AKP’nin yeni önerisiyle genişletildi. AKP’nin sunduğu önergeyle birlikte, yurt dışından getirilecek kaynağı belirsiz varlıkların yalnızca banka mevduatı veya devlet tahvili gibi görece izlenebilir alanlarda değil, “girişim sermayesi yatırım fonları” içinde de değerlendirilmesinin önü açıldı. Üstelik bu fonlara aktarılan servetlere ekstra vergi avantajları da sağlandı.

Düzenlemeye göre, Türkiye’ye yeni yerleşen ve son üç yılda vergi mükellefiyeti olmayan kişiler; döviz, altın ve diğer menkul kıymetlerini 31 Temmuz 2027’ye kadar ülkeye getirdiklerinde tam 20 yıl boyunca gelir vergisinden muaf tutulacak. Miras yoluyla mal intikallerinde vergi oranı yüzde 1 gibi sembolik bir seviyeye çekilecek.

Muhalefet, bu düzenlemenin Türkiye’yi kara para ve kaynağı belirsiz servetler için bir merkez haline getireceği uyarısında bulunurken, son eklenen “yatırım fonu” maddesi muhalefetin kaygılarının artmasına yol açtı. Klasik bankacılık sistemi gibi doğrudan ve şeffaf biçimde takip edilemeyen girişim sermayesi fonları; çok katmanlı finansal işlemler, fon katılım modelleri ve gizli ortaklık ilişkileri sebebiyle para hareketlerinin izlenmesini neredeyse imkansız hale getiriyor.

Kabul edilen yeni kanun teklifinin detayları şöyle:

BEYANNAME VERİLMEYECEK

Gelir Vergisi Kanunu’na “Yurt dışından elde edilen kazanç ve iratlar için vergi istisnası” başlığıyla yeni madde eklendi. Buna göre, Türkiye’ye yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son 3 takvim yılında Türkiye’de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartıyla Türkiye dışında elde ettiği kazanç ve iratları 20 yıl boyunca gelir vergisinden muaf olacak.

Bu hüküm kapsamındaki gerçek kişilerin bu kapsama girmeden önce, Türkiye’de elde ettiği gayrimenkul sermaye beyanı, menkul sermaye beyanı veya değer artışı kazancı nedeniyle mükellefiyetinin bulunması bu istisnadan yararlanmasına engel teşkil etmeyecek. Bu kazanç ve beyanlar için yıllık beyanname verilmeyecek, diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecek. İstisna kazanç ve beyanlara ilişkin gider ve maliyetler, vergiye tabi kazanç ve iratların tespitinde dikkate alınmayacak.

Bu istisna kapsamındaki kazanç ve iratlar nedeniyle yabancı memleketlerde ödenen vergiler Türkiye’de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemeyecek. İstisnaya ilişkin şartların taşınmadığının sonradan tespit edilmesi halinde tahakkuk ettirilmeyen vergiler, ziyaa uğramış sayılacak. Hazine ve Maliye Bakanlığı hükmün uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olacak. Bu hüküm, 1 Ocak 2026’dan itibaren Türkiye’ye yerleşmiş sayılanlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.

NİTELİKLİ HİZMET MERKEZLERİNE VERGİ İSTİSNASI

Gelir Vergisi Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre, Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’nda tanımlanan nitelikli hizmet merkezlerinde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katını aşmayan kısmı için (Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulan endüstri bölgelerinde, bölgenin yabancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulunanlar ile katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezinde faaliyet gösteren nitelikli hizmet merkezleri açısından brüt asgari ücretin 5 katı) gelir vergisi istisnası uygulanacak. Cumhurbaşkanı, bu bentte yer alan 3 ve 5 katlarını birlikte veya ayrı ayrı bir kata kadar belirlemeye, iki katına kadar artırmaya yetkili olacak.

NİTELİKLİ HİZMET MERKEZİ TANIMI

Kanunla, Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’na “Nitelikli hizmet merkezi” başlığıyla yeni hüküm ilave edildi. Buna göre, nitelikli hizmet merkezi, en az 3 farklı ülkede aktif olarak faaliyet gösteren, ilişkili şirket veya şirketler topluluğuna yönelik hizmet sunmak üzere kurulan, yıllık hasılatlarının en az yüzde 80’ini yurt dışındaki ilişkili şirketlerden veya şirketler topluluğundan elde eden sermaye şirketlerini ifade edecek. Bu merkezler; finansal danışmanlık, stratejik yönetim danışmanlığı, risk yönetimi, nakit ve likidite yönetimi, fonlama ve borçlanma işlemleri, yatırım ve sermaye yapısı planlaması, bütçeleme, finansal raporlama ve analiz, uluslararası muhasebe ve uyum, denetim, dijital dönüşüm ve teknoloji danışmanlığı, yatırım ve veri analizi, hukuk danışmanlığı (yurt içi faaliyetlere veya Türk hukukuna yönelik hukuk danışmanlığı, sadece Avukatlık Kanunu kapsamında hizmet verebilecek avukat veya avukat ortaklığından alınmak suretiyle), tanıtım, marka yönetimi, insan kaynakları ve eğitim hizmetleri ile bu hizmetlere ilişkin koordinasyon ve yönetim hizmetini; satış, satış sonrası destek, teknik destek, araştırma ve geliştirme, dış tedarik, yeni geliştirilen ürünlerin test edilmesi, laboratuvar hizmetleri gibi faaliyetlere ilişkin koordinasyon ve yönetim hizmetini sunacak.

VERASET VE İNTİKAL VERGİSİNDE ORAN YÜZDE 1

Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’na eklenen hükümle, ülkeye yabancı kaynak girişini teşvik ederek Gelir Vergisi Kanunu kapsamında Türkiye dışında elde edilen kazanç ve iratları gelir vergisinden müstesna tutulanlardan, bahse konu istisnadan yararlanılan süre içerisinde veraset ve intikal vergisine tabi veraset yoluyla mal intikallerinde alınacak vergi oranı yüzde 1 olacak.

AMME ALACAKLARINDA 72 AYA KADAR TECİL

Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle, amme borcunun vadesinde ödenmesi veya haczin tatbiki ya da haczolunmuş malların paraya çevrilmesi amme borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş ve teminat gösterilmiş olmak şartıyla, alacaklı amme idaresince veya yetkili kılacağı makamlarca amme alacağı 72 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil edilebilecek. Amme borçlusunun alacaklı tahsil daireleri itibarıyla tecil edilen borçlarının toplamı 1 milyon lirayı aşmadığı takdirde teminat şartı aranılmayacak. Bu tutarın üzerindeki amme alacaklarının tecilinde, gösterilmesi zorunlu teminat tutarı 1 milyon lirayı aşan kısmın yarısı olacak. Cumhurbaşkanı, bu tutarı 10 katına kadar artırmaya, yarısına kadar indirmeye, yeniden kanuni tutarına getirmeye ve alacaklı amme idareleri itibarıyla bu hadler arasında farklı tutar belirlemeye yetkili olacak.

TEKNOGİRİŞİM ŞİRKETLERİNDE PAY SENEDİ İSTİSNASI

Gelir Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen kriterleri haiz teknogirişim şirketlerinde çalışan personele işverenler tarafından bedelsiz veya indirimli olarak verilen ve ücret niteliğinde kabul edilen pay senetlerine yönelik gelir vergisi istisnasında düzenleme yapıldı.

Buna göre, istisnaya konu edilebilecek üst sınır, ilgili yıldaki brüt ücretin iki katı olarak yeniden belirlendi. Ayrıca bu şekilde iktisap edilen pay senetlerinin elde tutulma süreleri kısaltılarak söz konusu pay senetlerinin iktisap tarihinden itibaren 2 yıl içinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin tamamı, 3 ila 4 yıl arasında elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin yüzde 75’i, 5 ila 6 yıl arasında elden çıkarılması halinde ise istisna edilen verginin yüzde 25’inin gecikme faiziyle işverenden tahsil edilmesi düzenlendi.

TRANSİT VE NİTELİKLİ HİZMET FAALİYETLERİNDE KURUMLAR VERGİSİ İNDİRİMİ

Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yapılan değişiklikle, yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden sağlanan kazançların indirim oranı yüzde 95 (Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulan endüstri bölgelerinden, bölgenin yabancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulunanlar ile İstanbul Finans Merkezi Kanunu hükümlerine göre katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyette bulunan kurumlar bakımından bu oran yüzde 100) olacak. Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamında nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyette bulunan kurumların, münhasıran bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri kazançların indirim oranı yüzde 95 (Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamında kurulan endüstri bölgelerinden, bölgenin yabancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulunanlar ile İstanbul Finans Merkezi Kanunu hükümlerine göre katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde nitelikli hizmet merkezi olarak faaliyette bulunan kurumlar bakımından bu oran yüzde 100) olacak. Bu indirim, kazancın elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, nitelikli hizmet merkezinin faaliyete geçtiği hesap döneminden itibaren 20 hesap dönemi itibarıyla uygulanacak

Cumhurbaşkanı bu oranları sıfıra kadar indirmeye, yüzde 100’e kadar artırmaya yetkili kılındı. Söz konusu hüküm, 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak ve 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemine ait kurum kazançları için geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.