“Erken seçim” çağrıları hakkında açıklama yapan Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, bu kavramın “eski sisteme” ait olduğunu savunarak doğru olanın “seçimleri yenilenmesi” olduğunu belirtti. Erken seçim kararı almanın “zor ve gereksiz olduğunu” belirten Uçum, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yeniden adaylığı için ‘istisnai adaylık’ formülünü gündeme getirdi. Bunun uygulanabilmesi için ise 16 Nisan 2028 günü için seçin kararı alınmasını önerdi. Bu tarih aynı zamanda başkanlık sisteminin oylandığı referandumun yıl dönümü.
HABER MEKREZİ – Muhalefet partilerinden ‘erken seçim’ çağrıları gelmeye devam ederken Cumhur İttifakı bileşenleri ise bu çağrıya kapıları kapatıyor.
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, AA’ya yazdığı analizde “Genel olarak içinde bulunduğumuz dönemde dünyada ve bölgedeki tüm gelişmelere rağmen Türkiye, siyasal sistemin işleyişi açısından olağanüstü bir durum içinde değildir” değerlendirmesi yaparak ‘erken seçim’e gerek olmadığı görüşünü bildirdi.
“‘ERKEN SEÇİM’ DEĞİL, ‘SEÇİMLERİN YENİLENMESİ'”
“Başkanlık sistemine geçildikten sonra her fırsatta erken seçim konusunu öne çıkarmaya çalışanları gördük” diyen Uçum, ‘erken seçim’ kavramının ‘eski sistemin kavramı’ olduğunu belirterek kullanılması gereken kavramın “seçimlerin yenilenmesi” olduğunu ifade etti.
ERKEN SEÇİM KARARI ZOR VE İSTİSNAİ
Uçum, seçimlerin yenilenmesi kararını ise cumhurbaşkanının verdiği durumlarda kalan süresinden feragat etmiş olacağına ve yeniden aday olacaksa seçilme konusunda riski göze alması gerektiğine, eğer cumhurbaşkanının ikinci dönemiyse yeniden aday olamayacağına dikkat çekerek “O zaman cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesini istemek ancak son derece olağanüstü koşullarda ve başka bir çarenin kalmadığı hallerde istisnaen yani son çare olarak verilebilecek bir karardır” dedi.
Seçimlerin yenilenmesi kararını Meclis’in vermesi durumunda ise 360 milletvekilinin (3/5 oranın) kararının gerektiğine işaret eden Uçum, “Elbette bu kararı verecek milletvekilleri de yeniden seçilmek isterlerse kararı verirken siyasi ve sosyal riskleri göze almak zorundadır. Buna göre meclisin bu kararı vermesi de nitelikli çoğunluk gerektirdiğinden ve bunun içinde ancak olağanüstü şartlarda bir mutabakat sağlanabileceğinden istisnai bir durum olacaktır. Eski sistemde basit çoğunlukla verilebilen erken seçim kararlarının bile belli şartlarla ve zorluklarla alınabildiği gözetildiğinde, yeni sistemde bunun ne kadar zor ve son derece istisnai olacağı daha iyi anlaşılabilir” değerlendirmesi yaptı ve şu aşamada Meclis’in seçimlerin yenilenmesi yönünde karar vermesini beklenin gerçekçi olmadığını belirtti.
‘GERÇEKÇİ DEĞİL’
Uçum gündeme ilişkin de değerlendirmeler yaparak “Genel olarak içinde bulunduğumuz dönemde dünyada ve bölgedeki tüm gelişmelere rağmen Türkiye, siyasal sistemin işleyişi açısından olağanüstü bir durum içinde değildir. Ayrıca meclis ve hükümeti yenilemeyi gerektiren istisnai bir koşul da yoktur. Tam tersine bölgedeki durum, savaş koşulları, Terörsüz Türkiye’ye geçiş süreci gibi son derece önemli sebeplerle bugün Türkiye’yi ‘erken seçim’ gündemiyle meşgul etmeye çalışmak ciddi sorun olur. Bu nedenle bugün karşılığı olabilecek bir erken seçim tartışması gerçekçi değildir” dedi.
ERDOĞAN FORMÜLÜ: ‘İSTİSNAİ ADAYLIK’
Uçum Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yeniden adaylığı konusunda öneri ve yorumlarını şöyle sıraladı:
דBilindiği üzere Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bir kez daha aday olması için yeni anayasaya veya anayasa değişikliğine ihtiyaç yoktur. Mevcut anayasada zaten bu konuda imkan vardır. İstisnai adaylık dediğimiz bu imkan TBMM’nin 7 Mayıs 2028’de yapılması gereken genel seçimlerden belli bir süre önce alabileceği seçimlerin yenilenmesi kararıyla devreye girer.
Örneğin 2027 yılının son çeyreğinde veya 2028’in başlarında TBMM en az 360 milletvekilinin oyuyla seçimlerin yenilenmesi kararı alırsa ve Cumhurbaşkanı Erdoğan da tercih ederse son kez aday olur.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, 2028 seçimlerinde son kez adaylık yolu açmak TBMM’nin seçimlerin yenilenmesi kararı vermesi açısından gerekli koşul olarak sayılabilir ve sayılmalıdır. Cumhur İttifakı’nın bu konuda kararlılık göstereceği hem MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin daha önce yaptığı açıklamalarla hem de AK Parti yetkililerinin beyanlarıyla şimdiden bellidir. Mecliste bu yönde güçlü bir eğilim oluşabileceği de öngörülebilir. Ancak olağan gidişatta bu hususun 2027’nin sonlarından önce gündeme gelmesi beklenen bir durum olarak gözükmüyor. Dolayısıyla bu konunun da henüz zamanının gelmediği açıktır.”
REFERANDUMUN YIL DÖNÜMÜNDE SEÇİM HESABI: 16 NİSAN 2028
Uçum seçimlerin yenilenmesi ve Erdoğan’ın yeniden adaylığının önünün açılması için tarih önerisini ise Başkanlık Sisteminin onaylandığı referandumun yıldönümüne denk gelen 16 Nisan 2028 Pazar günü olarak gündeme taşıdı.
Uçum’un tarih konusundaki açıklamaları şöyle:
ד2027’nin son çeyreği ila 2028’in ilk çeyreğini oluşturan altı aylık periyotta seçimlerin yenilenmesi konusunun seçimlerin hangi günde yapılacağına odaklanacağı öngörülebilir. Olası günlerden biri de 16 Nisan 2028 Pazar günüdür.
Önümüzdeki genel seçimlerin 16 Nisan 2028 Pazar günü yapılması için TBMM’nin 28. Dönemin son yasama yılında normal seçim günü olan 7 Mayıs 2028’den önce uygun bir zamanda seçimlerin yenilenmesi kararı alması yeterlidir. TBMM bu kararı aldığında zaten Cumhurbaşkanı Erdoğan mevcut anayasa gereği istisnai adaylıktan yararlanarak son kez aday olma hakkına sahip olur.
Önümüzdeki dönemde yapılacak genel seçimlerden bir yıl öncesinde süreye ilişkin herhangi bir yasal değişiklik olmazsa, Cumhurbaşkanı Seçim Kanunu’na göre seçimlerin yenilenmesi kararından sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü seçim yapılır. Buna göre TBMM, 2028’de 9 Şubat ila 15 Şubat’a gelen günlerden herhangi birinde seçimlerin yenilenmesi kararını alırsa seçim, Kanun gereği 16 Nisan 2028 Pazar günü yapılır.
TBMM’nin böyle bir kararı alması halinde Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin kabul edildiği referandumun günü olan 16 Nisan’da yani referandumun on birinci yıl dönümünde genel seçimlerin yapılması güçlü bir sembolik mana da taşır.
İktidar açısından Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin üçüncü seçimlerinin referandum günü yapılması sistemin teyidine ilişkin anlam ifade eder.
Muhalefet bakımından ise eleştirdikleri Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin halk tarafından kabul edildiği gün genel seçimleri yapmak sistemin muhasebesi açısından imkan sağlar.
Ayrıca birçok başka yönden de önümüzdeki genel seçimlerin 16 Nisan 2028 günü yapılması en uygun seçenek olabilir. Ancak bu sadece bir öneridir. Elbette bu konuda takdir de nihai karar yetkisi de TBMM’dedir.”
