Doğu Akdeniz’de enerji projelerine verilen yeni destek ve son dönemde hızlanan diplomatik temaslar, Kıbrıs’ın yalnızca bir çözüm dosyası değil, daha geniş bir bölgesel pazarlığın parçası haline geldiği yorumlarını güçlendiriyor.
HABER MERKEZİ – ABD’nin son haftalarda Doğu Akdeniz ve Ortadoğu’ya ilişkin verdiği mesajlar, Kıbrıs dosyasını yeniden bölgesel diplomasinin merkezine taşıdı. Washington bir yandan Güney Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail arasındaki enerji işbirliğine desteğini yinelerken, diğer yandan Türkiye ile ilişkilerde yeni bir sayfa açılabileceğine dair sinyaller veriyor.
Bu tablo, Kıbrıs’ta son dönemde artan diplomatik hareketliliğin yalnızca çözüm arayışlarıyla sınırlı olmadığı değerlendirmelerine neden oldu.
Bugün Kıbrıs Gazetesi’nin bugün yayınladığı üç ayrı habere göre ada, enerji güvenliği, Türkiye-AB ilişkileri, İsrail’le bölgesel dengeler ve Doğu Akdeniz’deki güç paylaşımının kesiştiği bir alan haline gelmiş durumda.
WASHINGTON’DAN ENERJİ HATTINA GÜÇLÜ DESTEK
Bu yaklaşımın son örneklerinden biri, ABD’nin Houston kentinde açılan East Med Energy Center oldu.
Cyprus Mail yazarı Dr. Charles Ellinas, bu merkezin açılmasını Doğu Akdeniz enerji işbirliği açısından “stratejik yükseltme” olarak değerlendiriyor.
Merkez; Güney Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail arasındaki enerji işbirliğini desteklemeyi, hükümetler, şirketler ve araştırma kuruluşları arasında kalıcı bir platform oluşturmayı amaçlıyor.
Açılışa ABD Enerji Bakanı Chris Wright’ın yanı sıra Güney Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail’den enerji yetkililerinin katılması, Washington’ın Doğu Akdeniz’i enerji güvenliği açısından stratejik görmeye devam ettiğinin işareti olarak değerlendirildi.
Güney Kıbrıs yönetimi de ABD’nin hidrokarbon çıkarımı, elektrik bağlantıları ve bölgesel enerji projelerine desteğinin sürdüğünü açıkladı. Enerji Bakanı Mihalis Damianos, Washington’daki temaslarında bu desteğin teyit edildiğini söyledi.
ENERJİ DENKLEMİNDE YENİ AŞAMAYA MI GEÇİLDİ?
Doğu Akdeniz’de son yıllarda keşfedilen doğal gaz rezervleri bölgeyi enerji şirketlerinin ve hükümetlerin gündeminde tutuyor. Güney Kıbrıs açıklarında bulunan Afrodit, Cronos, Glaucus ve diğer sahalardaki rezervlerin toplam büyüklüğünün yaklaşık 20 trilyon kübik fit olduğu tahmin ediliyor.
Ellinas, artık temel sorunun siyasi engellerden çok ekonomik fizibilite olduğunu belirtiyor. Gazın hangi maliyetle çıkarılacağı, nasıl taşınacağı ve Avrupa pazarında ne kadar rekabetçi olacağı, projelerin geleceğini belirleyecek temel unsurlar olarak görülüyor.
Enerji başlığıyla eş zamanlı olarak Kıbrıs’ta diplomatik temaslar da hız kazandı. Birleşmiş Milletler’in Kıbrıs temsilcisiyle yürütülen görüşmeler, yeni temas arayışları ve taraflar arasındaki diplomatik trafik, adanın yeniden uluslararası gündemde üst sıralara çıkmasına yol açtı.
ANKARA BÖLGESEL ENERJİ POLİTİKALARINDA YER ALIYOR MU?
Ada’nın iki yakasında da görüşmeler yapan Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in Kıbrıs konusundaki Şahsi Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar bugün Ankara’da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüştü.
AA’nın geçtiği habere göre, Fidan’ın Holguin Cuellar ile yaptığı görüşmede, Kıbrıs meselesine yönelik güncel gelişmeler değerlendirilerek, Şahsi Temsilci’nin geçen hafta Ada’daki iki liderle gerçekleştirdiği temaslar ele alındı.
Fidan görüşmede, Guterres’in çabalarını desteklediklerini belirterek, ana vatan ve garantör Türkiye’nin, Kıbrıs meselesinde en gerçekçi çözümün “Ada’daki iki devletin yan yana var olmasından geçtiğine” inandığını vurguladı.
Ancak hem Kuzey hem de Güney Kıbrıs’ta medyasında yer alan yorumlara göre, Ankara’daki bu görüşme yalnızca Kıbrıs sorununun çözümünü değil, daha geniş bir bölgesel denklemi kapsadığı yönünde.
ABD’nin Türkiye ile ilişkilerde yumuşama sinyalleri vermesi, Ankara’nın bölgesel güvenlik ve enerji projelerinde yeniden önemli bir aktör olarak görülmesi ve Ortadoğu’da yeni ittifak arayışları bu değerlendirmeleri güçlendiriyor.
Bununla birlikte Washington’ın son adımları, Türkiye’nin dışlandığı Doğu Akdeniz politikasından tamamen vazgeçildiği anlamına gelmiyor. ABD’nin Güney Kıbrıs-Yunanistan-İsrail üçgenine verdiği destek sürüyor.
Bu nedenle bazı uzmanlar, yaşanan süreci “Türkiye’nin eski denkleme dönüşü” olarak değil, mevcut enerji ve güvenlik mimarisinin daha geniş bir bölgesel çerçeveye oturtulması olarak yorumluyor.
Kıbrıs, yalnızca iki toplum arasındaki siyasi anlaşmazlığın konusu olmaktan çıkıp enerji koridorları, Avrupa’nın enerji güvenliği, Türkiye-AB ilişkileri ve bölgesel normalleşme girişimlerinin kesiştiği stratejik bir dosya haline geliyor.
