DEM Parti Milletvekili Öznur Bartin, seçmeli ders uygulamaları, öğretmen ihtiyacı ve öğrenci verileri için Bakanı Yusuf Tekin’in yanıtlaması istemiyle önerge verdi. Bartin “Anadilde eğitimin anayasal güvenceye kavuşturulmasına yönelik mevzuat değişikliği hazırlığı bulunmakta mıdır?” diye sordu.
HABER MERKEZİ – DEM Parti Hakkâri Milletvekili Öznur Bartin, anadilde eğitim, “Yaşayan Diller ve Lehçeler” dersleri, öğretmen ihtiyacı ve öğrenci verilerine ilişkin Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in yanıtlaması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına yazılı soru önergesi verdi.
Evrensel gazetesinden Zeliha Irmak’ın haberine göre, önergede, Türkiye’de tarihsel olarak uygulanan tekçi dil ve eğitim politikalarının başta Kürtçe ve lehçeleri olmak üzere çok sayıda anadilin kamusal görünürlüğünü ve kurumsal kullanım alanlarını sınırlandırdığı kaydedildi. UNESCO verilerine göre Türkiye’de en az 15 dilin yok olma riski altında olduğu belirtilen önergede, anadilde eğitime yönelik toplumsal talebe ilişkin saha araştırmalarına da yer verildi.
Önergede, 2012 yılında Kürtçe Kurmancî ve Zazakî’nin “Yaşayan Diller ve Lehçeler” kapsamında seçmeli ders olarak müfredata alınmasının önemli ancak sınırlı bir adım olduğu ifade edildi. Derslerin yalnızca ortaokul düzeyinde ve haftalık sınırlı saatlerle verilmesi, okul öncesi, ilkokul ve ortaöğretim kademelerinde sistematik bir devamlılık içermemesi ve seçmeli statüyle sınırlandırılmasının anadilde eğitimin kurumsal bir hak olarak tesis edilmesini engellediği değerlendirmesine yer verildi.
Bartin, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in yanıtlaması istemiyle şu soruları yöneltti:
- Başta Kürtçe ve lehçeleri olmak üzere anadillerin eğitim dili olarak örgün eğitim sistemine dahil edilmesine yönelik kapsamlı bir reform planı hazırlanmakta mıdır?
- Anadilde eğitimin okul öncesi, ilkokul ve ortaöğretim kademelerinde bütüncül biçimde uygulanmamasının gerekçesi nedir? Ortaöğretim kademesinde “Yaşayan Diller ve Lehçeler” dersine yer verilmemesine ilişkin mevcut politika tercihi neye dayanmaktadır?
- Seçmeli derslerin açılabilmesi için aranan en az 10 öğrenci şartının, özellikle nüfus yoğunluğu düşük bölgelerde bu derslere erişimi fiilen engellediği dikkate alındığında, bu kriterin kaldırılmasına veya esnetilmesine yönelik bir düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?
- Kürtçe (Kurmancî ve Zazakî) başta olmak üzere Lazca, Gürcüce, Adigece, Abhazca, Arnavutça ve Boşnakça gibi dillerde öğretmen ihtiyacına ilişkin güncel norm kadro durumu nedir? Bu alanlarda kadrolu öğretmen atamalarının artırılmasına yönelik bir planlama bulunmakta mıdır?
- 2024-2025 eğitim-öğretim yılında; Kurmancî, Zazakî, Lazca, Gürcüce, Adigece, Abhazca, Arnavutça ve Boşnakça dilleri için Bakanlığınızın esas aldığı resmi ve kesin öğrenci sayıları nedir? Aynı döneme ilişkin kamuoyuna yansıyan farklı sayısal veriler arasındaki farkların teknik gerekçesi nedir?
- 2024-2025 eğitim-öğretim yılına ilişkin olarak farklı resmî açıklamalarda Kürtçe dersini seçen öğrenci sayısının 59.372, 35.416 ve 30.104 olarak farklı biçimlerde ifade edilmesinin nedeni nedir? Bu veri uyumsuzluklarının giderilmesine yönelik bir standartlaştırma çalışması yürütülmekte midir?
- 2025-2026 eğitim-öğretim dönemi için Kurmancî, Zazakî, Lazca, Gürcüce, Adigece, Abhazca, Arnavutça ve Boşnakça dillerinin her biri bazında, tercih formlarında bu dersleri seçen toplam öğrenci sayısı kaçtır?
- 2025-2026 eğitim-öğretim yılında söz konusu dersleri seçmiş olmasına rağmen; öğretmen ataması/norm kadro yetersizliği, sınıf mevcudu şartının sağlanamaması veya idari gerekçeler nedeniyle açılamayan sınıf sayısı ile bu nedenle dersi fiilen alamayan öğrenci sayısı kaçtır?
- 2025-2026 eğitim-öğretim yılında Kurmancî, Zazakî, Lazca, Gürcüce, Adigece, Abhazca, Arnavutça ve Boşnakça dilleri kapsamında fiilen ders başı yapmış öğrenci sayısının Türkiye geneli toplamı kaçtır? Bu sayının il, ilçe ve okul bazında ayrıntılı dökümü nedir?
- Anadilde eğitime ilişkin olarak ulusal ve uluslararası yargı mercilerine taşınan başvurular hakkında Bakanlığınızın değerlendirmesi nedir? Bu başvuruların politika yapım süreçlerine etkisi bulunmakta mıdır?
- Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmeleri çerçevesinde anadilde eğitim hakkına ilişkin yükümlülüklerin iç hukuka tam olarak yansıtılmamasının gerekçesi nedir?
- Anadilde eğitimin anayasal ve yasal güvenceye kavuşturulmasına yönelik bir mevzuat değişikliği hazırlığı bulunmakta mıdır?
- Kürtçe ve diğer anadillerin kamusal alanda kullanımına ilişkin mevcut sınırlamaların eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağı çerçevesinde değerlendirilmesine yönelik bir etki analizi yapılmakta mıdır?
