ABD, Avustralya, Hindistan ve Japonya’dan oluşan Dörtlü İttifak, Fiji’de ortak bir liman inşa etme konusunda anlaştı. Hint-Pasifik bölgesinde yeni stratejik dengenin kurulması amacını taşıyan, ancak henüz geleceği konusunda şüphelerin bulunduğu ittifak, Çin’in tepkisi çekiyor.
HABER MERKEZİ – Avustralya, Hindistan, Japonya ve ABD dışişleri bakanları, Fiji’de ortak bir liman inşa etme konusunda anlaştı ve Dörtlü İttifak olarak bilinen gruplarına yeni bir ivme kazandırmak amacıyla kritik madenler ve enerji güvenliğini kapsayan anlaşmalar imzaladı.
Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong, Hindistan Dışişleri Bakanı S. Jaishankar, Japonya Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio görüştü ve bu görüşme, Eylül 2024’ten bu yana Dörtlü İttifak’ın üçüncü buluşması oldu.
İttifak, Fiji’de bir liman projesi olan ilk ortak altyapı projesini tanıttı.
Rubio, “Özellikle Pasifik Adaları’ndaki yetersiz liman kapasitesine yanıt olarak, liman altyapısı konularında ortaklık kuracağız ve Fiji ile birlikte çalışma planlarımızı açıklıyoruz” dedi.
Dört ülkeden oluşan grup, ABD Başkanı Donald Trump ile Hindistan Başbakanı Narendra Modi arasında Washington’un gümrük vergileri ve diğer konulardaki gerilimler nedeniyle liderler zirvesini düzenleyememesinin ardından geçen yıl ivme kaybetmişti.
Rubio, “Gerçek başarılar ve somut kazanımlar göstermeye başlıyoruz. Bu ortaklığa derinden bağlıyız. Bu, Amerika Birleşik Devletleri olarak küresel stratejimizin temel taşı ve kilit noktasıdır” diye konuştu. Rubio, ittifak üyelerinin Hint-Pasifik Enerji Güvenliği ve kritik mineraller çerçevesi üzerine bir girişim başlatma konusunda anlaştıklarını söyledi.
LİDERLER ZİRVESİ DE OLACAK MI?
Rubio, madenler çerçevesinin, madencilik ve işleme de dahil olmak üzere kritik maden tedarik zincirlerini ve kritik madenlerin geri dönüşümünü güçlendirmek için ekonomik politika araçlarından nasıl yararlanılacağına ve yatırımların nasıl koordine edileceğine rehberlik edeceğini söyledi.
Bu girişimin, Çin’in diplomatik bir anlaşmazlığın ardından havacılık, savunma ve yarı iletken endüstrilerinde kullanılan bazı minerallerin sevkiyatını durdurmasının ardından Japonya için önemli olabileceği kaydedeliyor.
Yeni Delhi, Trump’ın Hindistan’ı ziyaret etmesi için baskı yapıyor; bu ziyaretin muhtemelen Dörtlü Zirve ile bağlantılı olması bekleniyor.
Dışişleri bakanları bu yıl bir zirve olasılığı hakkında yorum yapmadı, ancak Rubio haftasonu diplomatların bu yılın ilerleyen aylarında bir toplantı yapılması için çalışacaklarını söyledi.
Reuters haber ajansına konuşan Melbourne’deki Asia Society Australia’da kıdemli politika uzmanı Premesha Saha, “Liderler zirvesinin yapılmaması bazı şüpheleri gündeme getirdi, ancak bu mutlaka önemin azaldığı anlamına gelmiyor. Eğer Dörtlü İttifak bakanlık ve çalışma düzeylerinde başarılı sonuçlar vermeye devam edebilirse, düzenli liderler düzeyinde sinyalleşme olmasa bile önemini koruyabilir” diye konuştu.
Dörtlü İttifak ülkeleri Çin’in artan gücü konusunda ortak endişeler taşıyor ve Rubio “özgür ve açık bir Hint-Pasifik”in korunmasının önemini vurguluyor.
ÇİN: DÖRTLÜ İTTİFAK ÜÇÜNCÜ TARAFLARI HEDEF ALMAMALI
Dört ülkenin ortak açıklamasında, “Doğu Çin Denizi ve Güney Çin Denizi’ndeki durumdan ve Güney Çin Denizi’ndeki ihtilaflı bölgelerin askerileştirilmesinden ciddi endişe duyulduğu” kaydedildi.
Ayrıca İran’ın Hürmüz Boğazı’nı gemi geçişlerine kapatması ve gemilere saldırıları kınandı ve Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz’den küresel ticaretin güvenliğinin ve kesintisiz akışının önemi vurgulanarak, geçiş ücretlerinin getirilmesine karşı olunduğu mesajı verildi.
Çin, Güney Çin Denizi’nin neredeyse tamamı üzerinde hak iddia ediyor ve ihtilaflı bölgelerde askeri tesisler inşa etti. Güneydoğu Asya’daki birçok ülke de denizin bazı kısımları üzerinde hak iddia ediyor. Çin ve Japonya’nın Doğu Çin Denizi’nde de ayrı bir toprak anlaşmazlığı bulunuyor.
Pekin, Dörtlü İttifakı (Quad) Soğuk Savaş tarzı bir yapılanma olarak eleştirmiş ve bu grubun kendi gelişimini engellemeyi amaçladığını belirtmişti.
Çin’den dün yapılan açıklamada, ülkeler arasındaki işbirliğinin bölgesel barış, istikrar ve refaha katkıda bulunması gerektiği ve herhangi bir üçüncü tarafı hedef almaması gerektiği kaydedildi.
Hindistan’ın da Çin ile toprak anlaşmazlıkları var, ancak Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Trump ile yaşadığı gerilimlere rağmen Pekin ile ilişkileri geliştirmeye de istekli olduğunu dile getirmişti.
‘ASYA’DAKİ NATO’: ÇİN İLE GERİLİMİN BİR PARÇASI
Çin’in, Dörtlü İttifakı zaman zaman “Asya’daki NATO” benzeri bir girişim olarak eleştirdiği biliniyor. İttifak ülkeleri ise ittifakın amacının bölgesel güvenlik, koordinasyon ve bilgi paylaşımı olduğunu savunuyor.
Dörtlü Güvenlik Diyaloğu (QSD) ya da “Quad” olarak bilinen, ABD, Avustralya, Hindistan ve Japonya arasında 2007’de başlatılan diyalog forumu 2017’de “dörtlü ittifak” haline dönüştürülmüştü.
Çin’e karşı gayri resmi stratejik forum olarak bilinen ve “Asya’daki demokrasi yayı” şeklinde nitelendirilen ittifak, düzenli toplantılarla karşılıklı bilgi alışverişi yapıyor.
