CHP’li belediyelere dönük soruşturma ve operasyonlar sürüyor. CHP lideri Özgür Özel ise “ara seçim” gündemli muhalefet turlarında. Kulisler hareketli ve Meclis aritmetiğine bakıp “18 ay sonra gerçekleşecek genel seçimin öncesinde bir ara seçim mümkün görünmüyor” deniliyor. Özel’in aklında bir şeyler var, ara seçim kararı alındıktan sonra iktidara “sürpriz” yapacak.
HABER MERKEZİ- CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey’in gözaltına alındığı operasyon sonrası yaptığı “ara seçim” çağrısı gündemdeki yerini koruyor.
Özel’in amacı, iktidarı ara seçim üzerinden erken seçime zorlamak. Bu nedenle de muhalefetin kapısını çalıyor.
“Buradan Erdoğan’a sesleniyorum. Sandığı koyun ki iddialarınıza yanıt verelim. Ara seçimle ilgili beklenti ve talebimizi dile getirdik. Hesapların içine girdikleri noktada Anayasa’yı okumayı ihmal etmişlerdir.
30 ay bittikten sonra ara seçimin bir zaruret olduğunu, o sandalyaleri doldurmanın zorunluluk olduğunu şimdi okuması yazması olan herkes anlıyor. Adeta bir suç durumuyla karşı karşıyayız.
Ara seçimden kaçmak siyasi bir tükenmişliğin itirafıdır. Sizi mertçe, rekabet etmeye davet ediyoruz. Ama siz son yerel seçimdeki mağlubiyetin intikamını almayı tercih ediyorsunuz.
Erdoğan mevcudiyetini ara seçime borçludur. Bugün ara seçimin Anayasal zorunluluk olduğunu inkar etmek kendisini inkar etmektir.”
“ANAYASA’NIN SEÇİMİ EMRETTİĞİ GÜNLERDEYİZ”
Özel, CHP Genel Merkezinde düzenlediği basın toplantısında, “Anayasanın ara seçimi emrettiği günlerdeyiz. Sandığı getirmek için tüm adımları atacağız” ifadelerini kullanmıştı.
“Ara seçimle ilgili Meclis Başkanı’nın da alması gereken bir tutum var. Biz de bu konuda üstümüze düşeni yapacağız. Bir ara seçim sandığının kurulması gerektiğini düşünüyoruz. Bu ara seçim kararının alınması, bu güvencenin ortaya çıkması ile birlikte çok iddialı da bir hamlemiz daha olacak. Onu o gün duyuracağız size.”
ERDOĞAN : “GÜNDEMİMİZDE NE ARA NE DE ERKEN SEÇİM VAR”
Özel’in ara seçim üzerinden erken seçim çağrısı sonrası gözler AKP’ye çevrildi. Gazetecilerin 1 Nisan’da Özel’in “ara seçim” çağrısını sorduğu AKP genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan, soruları yanıtsız bırakmıştı. Ancak 6 Nisan’daki kabine toplantısında, “Erken veya ara seçim gündemimizde yok” dedi ve ekledi:
“Açık ve net ifade etmek isterim ki hükümetimiz gündemine hakimdir. Bize kimse gündem dayatamaz. Hangi bahaneyle olursa olsun kimse Türkiye’nin gündemini suni tartışmalarla saptıramaz, enfekte edemez. Ne hükümetimizin ne milletimizin yakın vadedeki siyasi koordinatlarında erken veya ara seçimin yer almadığının bilinmesini istiyorum.”
Erdoğan’ın bu sözlerine tepki gecikmedi. CHP genel Başkanı, “‘Gündemimizde ara seçim yok’ demek yürütmenin yasamaya müdahalesidir ve en basit deyimle siyaseten bir hadsizliktir, yetki aşımıdır ve bu da Anayasa’yı çiğnemektir. Sen kim oluyorsun” diyerek, Erdoğan’a yüklendi.
ARA SEÇİMDE NUMAN KURTULMUŞ KİLİDİ
Ara seçim sürecin başlayabilmesi için en az 30 sandalyenin boşalması gerekiyor. Mevcut durumda Meclis’te 8 sandalye boş. Bu sayıya ulaşmak için CHP’den 22 milletvekilinin daha istifa etmesi ve bu istifaların da TBMM Başkanlığı tarafından Genel Kurula sevki ve salt çoğunlukla kabul edilmesi gerekiyor. CHP’nin bu çoğunluğu sağlayabilmesi için desteğe ihtiyacı var. İşte bu nedenle muhalefetteki partilerle görüşülüyor.
Özgür Özel ile TİP Genel Başkanı Erkan Baş görüşmesinde Baş’ın şu açıklaması da Numan Kurtulmuş’un bu aritmetikteki psikolojik rolüne işaret ediyor:
דSayın Numan Kurtulmuş’un bu dönemde Sayın Genel Başkan’ın ifade ettiği konuyu da kapsayan ve kendisini fevkalade bağlayan bir sorumluluğu var. En temel yaklaşımı Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına uyum. Komisyon başkanısın. Seçilmiş milletvekili hapiste. Bir, hemen buradan başla. İki, AİHM ve AYM kararlarının uygulanmasında artık normal vatandaş, milletvekili ve Meclis Başkanı sorumluluğunun ötesinde tüm partilerin bir araya geldiği komisyon metninin sahibi olarak bütün taahhütlerin ötesinde bir görevi var.”
Nefes’ten Deniz Zeyrek’e konuşan Özel’in anlattığı iki seçenekli plana göre ilki Meclisteki boş 8 koltuk için Numan Kurtulmuş’ın kararı ile seçim yapılması. İkinci seçenek ise mecburi ara seçimin önünü açmak.
Özel, ikinci seçeneğe dair, “Bunun için AK Parti ile uzlaşmamız gerekmiyor. AK Partinin anayasaya uyması yeterli” dedi.
Özel, “Boşalan 8 koltuk için seçim yapacaksak Numan Bey’in harekete geçip yapması lazım. Onlar 8 milletvekili için planlamıyorsa, boş sandalye sayısı 30’a ulaştığında mecbur yaparlar. O zaman yapmazlarsa da ‘seçimden, sandıktan kaçmak’ gibi siyasi bir maliyeti var” değerlendirmesinde bulundu.
KURTULMUŞ: İNİSİYATİF BENDE DEĞİL MECLİS GENEL KURULU’NDA
CHP lider Özgür Özel’in ara seçim gündemiyle 12 muhalefet partisiyle görüşme trafiği sürerken, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş de ara seçime dair dün ilk kez açıklama yaptı.
“Şartlar yerine geldiğinde ara seçim olur” diyen Kurtulmuş,bir ara seçime karar verecek olanın kendisi değil Meclis Genel Kurulu olduğuna işaret etti ve Özel’e bir de öneride bulundu: Bunu diyen arkadaşların anayasa ve iç tüzük okumalarını tavsiye ederim.
×ANAYASA VE İÇ TÜZÜK NE DİYOR?
Anayasa’nın 78. maddesine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) üyeliklerin boşalması durumunda ara seçime gidilir. Ancak bu seçimler her yasama döneminde yalnızca bir kez yapılabilir. Genel seçimlerin üzerinden 30 ay geçmeden ve genel seçimlere bir yıl kala ara seçim düzenlenemez.
Bununla birlikte, boşalan milletvekili sayısı toplam üye sayısının yüzde 5’ine (600 milletvekili üzerinden 30 koltuk) ulaşırsa, bu zaman sınırlamalarına bakılmaksızın üç ay içinde ara seçim yapılması zorunlu hale gelir.
Günümüzde çeşitli nedenlerle (vefat, belediye başkanlığına seçilme, bakanlık görevi veya milletvekilliğinin düşmesi gibi) TBMM’deki milletvekili sayısı 592’ye düşmüştür. Ara seçimi zorunlu kılacak seviyeye ulaşılması için 22 milletvekilinin daha görevden ayrılması gerekiyor.
Ancak milletvekillerinin istifası tek taraflı bir beyanla geçerli olmuyor. İstifanın yürürlüğe girmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından kabul edilmesi gerekir. Bu nedenle, Meclis’teki sandalye sayısı ancak bu onay süreci tamamlandığında düşer.
Öte yandan, bir ilin veya seçim çevresinin TBMM’de hiç temsilcisinin kalmaması durumunda, boşalmayı izleyen 90 günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır. Bu düzenleme 2002 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle kabul edilmiştir.
KİM NE DEDİ ?
Cumhuriyet Halk Partisi Lideri Özel, ara seçim konulu görüşmelerin iktidar partisi ile de yapılıp yapılmayacağı hakkındaki soruya şu yanıtı verdi:
דŞu an için öyle bir gündemimiz yok. Çünkü doğrudan reddetti Sayın Erdoğan bunu. Ama partiler farklı görüşte olduğunda onların arasında bir diyalog zemini aramak, geliştirmek, bir uzlaşı ortamı oluşturmak hele hele ki Anayasaya uyma konusunda bir zaruret varken Meclis Başkanı’na düşer. Biz o konuda Sayın Meclis Başkanı’na bir ziyarette bulunacağız. Ancak şunu da ifade edeyim, siyasi partilere yaptığımız ziyaretlerin sonucunda daha fazla siyasi parti ziyareti yapma noktasında bir irademiz ortaya çıkabilir. O noktada da yeni randevu taleplerimiz olabilir. Ama şu an için Adalet ve Kalkınma Partisi’nden bu gündemli bir randevu talebimiz olmayacak.”
AKP: BİZİM EN SEVDİĞİMİZ ŞEY SANDIK
Ara seçim çağrısına sert yanıt verenlerden biri de AKP Sözcüsü Ömer Çelik oldu. Çelik, seçimlerin zamanında yapılması gerektiğini ifade ediyoruz dedi ve CHP’ye yüklendi:
דCHP, canı sıkıldıkça kurultaya giden bir partidir. Sayın Özgür Özel’in dönemi ise tam bir kaos dönemidir. Bugüne kadar defalarca sizi sandıkta yenerek iktidar olmuşuz. Bizim en sevdiğimiz şey sandık. Türkiye’nin istikrarı, ulaşılması gereken hedefler, etrafımızdaki tabloya baktığımızda seçimlerin zamanında yapılması gerektiğini ifade ediyoruz.”
MHP: 7 Nisan’da partisinin grup toplantısında konuşan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli Özel’i “ara seçim” talebi üzerinden eleştirerek, “Sorunların çözümüne katkı sunmak yerine basit ve çıkarcı bir tutumla hareket etmekte” suçladı.
DEM PARTİ : “ARA SEÇİM EVET YAPILABİLİR, YAPILMALI”
CHP’nin ilk ziyareti DEM Parti’ye oldu. 6 Nisan’da DEM Parti Genel Merkezi’ni ziyaret eden Özgür Özel, Eş Genel başkanlar Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan ile görüştü.
Ancak bu ziyaretin öncesinde DEM Parti’den “ara seçim” çağrısına ilk yanıt Parti Grup Sözcüsü Ayşegül Doğan’dan gelmişti. Doğan, Özel’in çağrısının sebeplerini anladıklarını belirterek, “ara seçim”in gündemlerinde olmadığını söyledi :
דBiliyoruz ki seçim atmosferi tartışması bazı konuların üstünü örten bir etki de yaratıyor. Bir kere seçim denildiğinde başka herhangi bir gündemi konuşmak mümkün olmuyor.”
Benzer bir değerlendirmeyi DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan da yapmış, “Bu talepten rahatsız değiliz, seçim istiyorsa biz de hazırız” diyerek, CHP’ye yönelik baskıların sona erdirilmesini istemişti.
Özgür Özel başkanlığındaki heyetin DEM ziyareti sonrasındaysa Eş Genel Başkan Tülay Hatimoğulları partisinin ara seçime tavrını şu sözlerle özetledi :
דParlamentoda eksik olan 8 milletvekili. Aslında biz bunu belki 7 diye tarif etmeliyiz. Çünkü değerli Can Atalay’ın yasa gereği de şu an parlamentoda olması lazım, hapishanede değil. Dolayısıyla bu vekillerin seçilmesi için bir ara seçim evet yapılabilir, yapılmalı. Daha önce de ifade ettiğimiz gibi toplum bir erken seçim beklentisi içindeyse bizler DEM Parti olarak toplumun bu mesajını alırız. DEM Parti olarak toplumun talepleri çerçevesinde de bir olası seçimde hazırlıklı olduğumuzun da altını çizmek isterim.”
EMEP: ORTAK MÜCADELE ŞART
EMEP Genel Başkanı Seyit Aslan da Özel ile yaptığı görüşmede ortak mücadelenin önemine burgu yaparak, “En geniş mücadele cephesinin kurulmasına ihtiyacımız var. Türkiye’de yaşayan milyonlar perişan. Ülkenin yarısı borçlu durumda. Bu ekonomik politikalara, antidemokratik uygulamalara karşı, Sarayın yargısına karşı birleşmek ve ortak mücadele etmek zorundayız” çağrısında bulundu.
TİP: ANAYASA AÇIK, ARA SEÇİM ZORUNLULUKTUR
Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Başkanı Erkan Baş, CHP Genel Başkanlık İstanbul Çalışma Ofisinde Özgür Özel’le görüştü. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’a çağrı yapılması gerektiğini söyleyen Baş, “Mecliste birlikte görev yaptık, ikimiz de iç tüzük, Anayasa konularında çok fazla şey paylaştık ve birlikte mücadele ettik. Numan Kurtulmuş’a çağrı yapmak, şunu söylemek lazım; Kurtulmuş ya kendi dönemindeki bir milletvekilini cezaevinde bırakmış bir Meclis Başkanı olarak tarihe geçecektir ya da Anayasa Mahkemesinin kendisine gönderdiği yazının gereğini yapma yükümlülüğüyle karşı karşıyadır” diye konuştu.
Baş, “Ara seçim konuşuluyor, anayasadaki açık hükme rağmen gidilecek mi gidilmeyecek mi diye tartışılıyor. Böyle bir tartışma yok. Anayasa açık” dedi.
GELECEK PARTİSİ: AK PARTİ’YE DE YARAR
CHP lideri Özgür Özel’in, ara seçim gündemiyle ziyaret ettiği Gelecek Partisi lideri Ahmet Davutoğlu, ara seçim gündemine ilişkin, “Böyle bir teklif gelmesi halinde biz, hiçbir seçime karşı çıkmadığımız gibi böyle bir teklife de karşı çıkmayız” dedi.
İYİ PARTİ: ERKEN SEÇİME EVET
İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu ise erken seçime “evet” derken, ara seçimi “beyhude girişim” olarak nitelendirdi. Türkiye’nin hemen bir seçime ihtiyacı olduğunu belirten Dervişoğlu, CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in ‘ara seçim’ çağrısını ise “ayakları yere basmayan çıkışlar” şeklinde yorumladı.
YENİDEN REFAH PARTİSİ: GÜNDEME GELİRSE ARA SEÇİME EVET DERİZ
Cumhuriyet Halk Partisi Lideri Özgür Özel, Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan ile partisinin genel merkezinde bir araya geldi. Erbakan, “Ara seçim konusu gündeme gelecek olursa da biz Yeniden Refah Partisi olarak ve milli görüş geleneği olarak anayasaya, hukuka her zaman uyan bir hareketiz, bir siyasi görüşe sahibiz. Bu nedenle Anayasa’daki bu hüküm dolayısıyla boşalan sekiz milletvekilliği için bir ara seçimin yapılmasının uygun olacağını ben de ifade edebilirim” dedi.
Yeniden Refah Partisi (YRP) Genel Başkan Yardımcısı Suat Kılıç ise bir gün önce yaptığı açıklamada Erbakan’dan bir tık farklı beyanda bulunmuştu:
דAra seçim için Türkiye’yi zorlamak yerine, iktidarı erken seçime zorlamayı daha doğru bir adım olarak görüyoruz. Daha stratejik bir siyaset olarak değerlendiriyoruz. Türkiye’nin bugünkü ekonomik ve sosyal koşulları erken genel seçimi zorunlu kılmaktadır ama zorlamayla gidilecek bir ara seçim, bugün için Türkiye’nin ihtiyacı değildir. Yeniden Refah Partisinin kanaati net: Ara seçime hayır, erken seçime evet diyoruz.”
CHP Genel Başkanı Özel’in muhalefet turları devam edecek. Ancak kulisleri de hareketlendiren bu “ara seçim” çağrısına hem Anayasa’nın hem Meclis İç Tüzüğü’nün izin verdiği söylense de, kulislere göre AKP istemedikçe ara seçime gidilmesi imkansız.
GENEL SEÇİMLERE 18 AY KALA ZOR
Yetkinport yazarı Muharrem Sarıkaya 8 Nisan tarihli yazısında genel seçimlere 18 ay kala bir ara seçimin “imkansız” olduğu görüşünde. Üstelik bu görüşü hukukçular tarafından da desteklenmiş görünüyor:
Nedeni Meclis’teki sandalye sayısı değil, seçimin siyasi karar olması…
Anayasa’nın getirdiği kurallar ise cabası…
Ayrıca unutulmasın ki milletvekili genel seçimi de 18 ay sonra…
Nedeni de AK Parti yöneticilerinin vurguladığı gibi, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın tekrar aday olabilmesi için Kasım 2027’de seçime gitme arzusu. O tarihe de tam 18 ay var.
TBMM’de siyasi partilerin önde gelen isimleri ile yaptığım görüşmeler de bunu doğrular nitelikte.
Tabii ki ekonominin gidişatına bağlı olarak genel seçimin daha öne, 2027 haziran civarına çekme olasılığı da bir kenarda duruyor. Nedeni de seçimin yaz başında olmasının, sonbahardan daha çok iktidar lehine sonuç vermesi.
