Dünya Meteoroloji Örgütü’nün raporuna göre gezegenin enerji dengesi rekor düzeyde bozulurken, fazla enerjinin yüzde 90’ından fazlası okyanuslar tarafından emiliyor ve 2015-2025 dönemi ölçümlerdeki en sıcak 11 yıl olarak kayda geçti.
HABER MERKEZİ – Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), gezegenin rekor düzeyde bir enerji dengesizliğiyle karşı karşıya olduğunu, bunun okyanusları benzeri görülmemiş seviyelerde ısıttığını, hava olaylarını daha aşırı hale getirdiğini ve sağlık ile gıda arzını tehdit ettiğini açıkladı.
Birleşmiş Milletler’e bağlı kuruluş, 2015-2025 döneminin şimdiye kadar ölçülen en sıcak 11 yıl olduğunu doğruladı. Ancak rapordaki daha çarpıcı bulgu, insanların yüzeyde hissettiği sıcaklık artışının, Dünya sisteminde biriken toplam ısının yalnızca yüzde 1’ini oluşturması oldu.
OKYANUSLARDA TARİHTEKİ EN YÜKSEK ISI İÇERİĞİ
Guardian’ın aktardığı rapora göre fazla enerjinin yüzde 90’ından fazlası okyanuslar tarafından emiliyor. Okyanuslar geçen yıl tarihteki en yüksek ısı içeriğine ulaştı. Okyanus ısınma hızı, önceki 45 yılın ortalamasına kıyasla son yirmi yılda iki katından fazla arttı. Rapora göre bu durum, insan faaliyetleri nedeniyle giderek daha fazla dengesizleşen gezegenin kırılganlığını ortaya koyuyor. Petrol, gaz, kömür ve ormanların yakılması sonucu açığa çıkan karbondioksit, metan ve azot oksit gibi sera gazları en az 800 bin yılın en yüksek seviyelerine ulaştı.
Bu süreç, gezegenin enerji dengesini bozuyor. Normal koşullarda Dünya sistemine giren ve çıkan radyasyon miktarı yaklaşık olarak dengede olurken, en az 1960’tan bu yana biriken ısı fazlası son yıllarda belirgin biçimde hızlandı. Yeni raporda ilk kez takip edilen verilere göre, 2005-2025 arasında Dünya’daki enerji dengesizliği yılda yaklaşık 11 zettajul arttı. Bu miktar, insanlığın toplam enerji kullanımının yaklaşık 18 katına denk geliyor. Geçen yıl ise bu artış ortalamanın iki katından fazla oldu.
Günümüzde bu enerjinin yalnızca küçük bir bölümü doğrudan yüzeyde hissediliyor. Fazla enerjinin yüzde 91’i okyanuslar, yüzde 5’i kara yüzeyi tarafından emilirken, yüzde 1’i atmosferi ısıtıyor ve yüzde 3’ü kutuplardaki ve yüksek dağlardaki buzları eritiyor.
YÜZEY SICAKLIKLARI ARTIYOR
Buna rağmen yüzey sıcaklıkları hızla artıyor. Geçen yıl, kullanılan veri setine bağlı olarak kayıtlardaki en sıcak ikinci ya da üçüncü yıl oldu. Dünya liderleri, küresel ısınmanın sanayi öncesi döneme göre 1,5 dereceyle sınırlandırılması hedefinin geçici de olsa aşılmasının artık kaçınılmaz olduğunu belirtiyor. Bunun etkileri ise düşen tarımsal verim, artan dang humması vakaları ve daha sık görülen aşırı sıcaklar, orman yangınları ve fırtınalar olarak ortaya çıkıyor. BM Genel Sekreteri António Guterres, “Küresel iklimin durumu acil bir durumdur. Dünya gezegeni sınırlarının ötesine itiliyor. Her bir iklim göstergesi kırmızı alarm veriyor” dedi. Guterres, “İnsanlık kayıtlardaki en sıcak 11 yılı yaşadı. Tarih 11 kez tekrar ediyorsa bu artık tesadüf değildir. Bu, harekete geçme çağrısıdır” ifadelerini kullandı.
Okyanuslardaki etkilerin henüz tam olarak anlaşılmadığı, ancak sonuçların daha derin ve uzun vadeli olmasının beklendiği belirtildi. Deniz seviyeleri giderek hızlanan bir şekilde yükselirken, deniz buzları tarihin en düşük üçüncü seviyesine geriledi. Araştırmacılar, ısının daha büyük bir bölümünün okyanusların derinliklerine indiğini, bunun da akıntıları etkilediğini ve etkilerin binlerce yıl boyunca kalıcı hale gelmesine yol açtığını ifade etti.
DENİZ YAŞAMI İÇİN GİDEREK BÜYÜYEN SORUNLAR
Yüzeye yakın bölgelerde ise sıcak hava dalgaları ve asitlenme, mercan resifleri ve deniz yaşamı için giderek büyüyen bir sorun oluşturuyor. Buzulların erimesi deniz seviyelerini yükseltirken, Dünya’nın güneş ışınlarını uzaya geri yansıtma kapasitesini zayıflatarak enerji dengesizliğini daha da artırıyor. Öte yandan Pasifik Okyanusu’nda etkili olan La Niña’nın sona ermek üzere olduğu, yıl sonuna doğru El Niño’nun devreye girmesiyle küresel sıcaklıkların yeniden artabileceği belirtiliyor. WMO raporunun başyazarı Dr. John Kennedy, “El Niño’ya geçiş olursa küresel sıcaklıkta yeniden artış görebiliriz ve bu artış potansiyel olarak rekor seviyelere ulaşabilir” dedi.
