Irak’ta İran yanlısı silahlı grupların silahsızlandırılması ve orduya entegre edilmesi çalışmaları sürüyor. Irak Başbakanı Zeydi, 5 grubun silahlarını teslim etmeyi kabul ettiğini, diğerleriyle diyaloğun sürdüğünü açıkladı. ABD, Irak’a bu grupların silahsızlandırılması için baskı uyguluyor.
HABER MERKEZİ – ABD ve IŞİD’e Karşı Uluslararası Koalisyon’un 30 Eylül’de Irak’tan tamamen çekilmesinin ardından gözler Irak’taki silahlı gruplara çevrilmiş durumda.
Irak Başbakanlık Basın Ofisinden yapılan yazılı açıklamaya göre Başbakan Ali Zeydi, aşiret liderleriyle görüşmesinde ülkedeki güvenlik ve siyasi gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Zeydi, “5 silahlı grup silahlarını teslim etmeyi kabul etti, bunlardan 3’ü silahlarını teslim etti, diğerleriyle de diyalog devam ediyor” dedi. Iraklıların canının korunmasının hükümetin sorumluluğu olduğunu kaydeden Zeydi, “Iraklıların gurur duyacağı bir devletin varlığını inşa etme ve güçlendirme” yönünde ilerlediklerini ifade etti.
Zeydi, hükümetin, devlet kurumlarını zayıflatmaya veya devletin varlığını tehdit etmeye çalışanlara izin vermeyeceğini, bazı kesimlerin çıkarlarının tüm Irak halkının çıkarlarının önüne geçirilmesini öngören anlayışla mücadele ettiğini kaydetti.
Aşiretlerin devlete verdiği desteğe ve zor dönemlerde kamu düzeninin sağlanmasına yaptıkları katkıya dikkati çeken Zeydi, birlik ve beraberliğin korunması ve “kararın Irak’a ait olması” çağrısında bulundu.
ABD’NİN ÇEKİLMESİ VE İRAN YANLISI GRUPLARIN SİLAHSIZLANDIRILMASI
ABD’nin 30 Eylül’de Irak’tan tamamen çekilmesi, İran ile 28 Şubat’ta başlayan ve hala devam eden savaş koşullarında gerçekleşti. Çıkmaza girdiği değerlendirilen ABD ile İran arasındaki savaşı sonlandırmaya yönelik 8 Nisan’dan bu yana devam eden doğrudan ve dolaylı görüşmelere rağmen henüz bir sonuç ortaya çıkmış değil.
İran, ABD ile İsrail’in yıkıcı saldırılarına rağmen bugüne kadar rejimini ve karşı koyabilme kabiliyetini koruyabildi, ayrıca Hürmüz Boğazı gibi savaşta stratejik önem kazanan kozları da etkili şekilde kullanabildi. Ancak bu duruma rağmen İran yönetici eliti büyük darbe yedi; askeri ve ekonomik kapasitesi büyük oranda yok edildi. Bu tablo, ABD’nin savaşın başında duyurduğu hedeflere henüz ulaşamadığını gösteriyor.
Yeni ABD-İran mutabakatı mümkün mü? New York’ta bir plan görüşüldü, odakta Hürmüz var
İran’daki savaşın önemli cephelerinden biri de vekil güçlerinin bulunduğu ülkeler oldu. Lübnan’da Hizbullah, Yemen’de Husiler ve Irak’ta Haşdi Şabi grupları İran’a destek için ABD ve İsrail’e karşı aktif olarak savaşa katıldı. Bu da ABD ile İsrail’in İran’a karşı zaferini sekteye uğratan önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor.
Irak’ta çok sayıda İran yanlısı silahlı grup bulunuyor. Bu gruplar İran’daki savaş boyunca onlarca kez ABD hedeflerini vurdu ve ABD ile İsrail de doğrudan bu grupları hedef alan saldırılar gerçekleştirdi.
ABD Irak’taki silahlı gruplar ile baş edebilmek için Irak hükümeti üzerinde baskı kurdu ve bazı somut gelişmeler Ali Zeydi’nin başkanlık koltuğuna oturmasının ardından yaşandı. Irak siyasetinde çoğunluğu oluşturan Şii Gruplar, Kasım 2025’teki seçimin ardından Nuri Maliki’yi başbakanlık için aday göstermiş, ancak ABD İran yanlısı olduğu gerekçesiyle Maliki’ye karşı çıkmıştı. Şii gruplar Nisan ayında Ali Zeydi’yi aday gösterince ABD de Zeydi’ye olan desteğini duyurdu.
Zeydi ilk yurt dışı ziyaretini Temmuz ayında ABD’ye yaptı. Zeydi’nin Trump ile yaptığı görüşmenin ardından ABD askerlerinin çekilmesi kesin olarak karara bağlandı; bununla birlikte Irak’ta petrol için yeni anlaşmalar imzalandı ve İran yanlısı silahlı grupların silahsızlanması ile orduya entegrasyonu konusunda mutabakata varıldı.
Zeydi’nin silahlı gruplara silahlarını bırakmaları ve orduya dahil olmaları için tanıdığı süre dikkat çekici şekilde ABD’nin çekilme takvimiyle aynı günü gösteriyordu. Ancak Zeydi 23 Eylül’de New York’ta bir kez daha Trump ve ABD’li yetkililer görüştükten sonra silahlı gruplara tanınan süreyi 30 Eylül’den 30 Haziran 2027’ye kadar uzattığını açıkladı.
Bazı değerlendirmelere göre, Irak’taki silahlı grupların entegrasyonu süreci ABD ile İran arasındaki savaşın gidişatıyla doğrudan bağlantılı. Savaşı sonlandıracak olası bir anlaşma ortaya çıkmadığı sürece Irak’taki silahsızlanma sürecinin başarıya ulaşmasının zor olacağı kaydediliyor; aksi durumda da olası bir anlaşmanın ardından silahsızlanma süreci kolaylaşabilir.
Farman Rashad yazdı | ABD baskısı ve İran destekli gruplar: Irak hükümeti nasıl bir yol izliyor?
