İspanya’da üç kurumun yürüttüğü araştırma, beynin yeni deneyimleri hafızaya dahil ederken mevcut anıların birbirine karışmasını nasıl önlediğine ilişkin önemli bulgular ortaya koydu. Araştırmacılar, hipokampustaki dentat girusta bulunan belirli nöronların diğer hücrelerin faaliyetini baskılayarak anıların ayrı tutulmasına yardımcı olduğunu belirledi.
HABER MERKEZİ – İspanya Ulusal Araştırma Konseyi (CSIC) ile Miguel Hernández Üniversitesi tarafından işletilen Sinirbilimleri Enstitüsü’nün yürüttüğü araştırma, beynin yeni bilgileri hafızaya eklerken mevcut anıları nasıl koruduğuna ışık tuttu.
Araştırmacılar, hafızanın bir olayın farklı aşamalarını birbirine karıştırmadan saklayabilmesini inceledi. Örneğin bir binadaki tadilat sürecinin, çalışma başlamadan önceki hali, tadilat sırasında geçirdiği değişimler ve tamamlandıktan sonraki son hali birbirinden ayrı anılar olarak hatırlanabiliyor.
Araştırmaya göre bu süreçte beynin yeni anıların oluşturulmasında önemli rol oynayan bölgelerinden biri olan hipokampusun dentat girusu öne çıkıyor.
NÖRONLAR YENİ BİLGİ İÇİN FAALİYETİ BASKILIYOR
Enstitünün Sinir Ağı Plastisitesi Laboratuvarı’nda yürütülen çalışmada, dentat girusta bulunan belirli bir nöron türünün, yeni deneyimlerin hafızaya dahil edilmesine yardımcı olmak amacıyla diğer hücrelerin faaliyetini baskıladığı belirlendi.
Araştırmacılar bu mekanizmayı incelemek için fareler üzerinde deneyler gerçekleştirdi. Baskılama sürecinin artırılıp azaltıldığı deneylerde, baskılama düzeyi alışılmış seviyenin altına indirildiğinde hayvanların davranışlarının daha iyi hafıza geri çağırma ve daha ayrıntılı hatırlamayla uyumlu hale geldiği görüldü.
Çalışmanın eş lideri ve IN CSIC-UMH’deki araştırma hattının sorumlusu Encarni Marcos, elde edilen sonuçları bu mekanizmanın hafızanın işleyişindeki rolüne dikkat çekerek değerlendirdi.
‘TEK BİR İDEAL BASKILAMA DÜZEYİ YOK’
Araştırmacılar, beynin mümkün olduğunca fazla bilgiyi koruyabilmesi açısından her durumda geçerli olan tek bir baskılama seviyesinin bulunmadığını belirledi.
Ekip tarafından geliştirilen hesaplamalı model, hafızadaki bilgi yükü düşük olduğunda daha düşük inhibitör etkinliğin avantaj sağlayabildiğini, ancak depolanan bilgi miktarı belirgin şekilde arttığında aynı durumun geçerli olmadığını ortaya koydu.
Çalışma, hipokampusun dentat girusunun anıların niteliğine ve içinde bulunulan koşullara göre farklı biçimde çalışabildiğine işaret ediyor. Buna göre bölge, bazı durumlarda yeni bilgilerin mevcut hafızaya eklenmesini kolaylaştırırken, bazı durumlarda ise daha önce oluşturulan anının yeni uyaranlara karşı korunmasını sağlayabiliyor.
HAFIZA DİNAMİK OLARAK AYARLANIYOR
Araştırmacılar, bu mekanizmanın bağlamsal önem ve “görev talepleri” gibi etkenlere göre değişebildiğini belirtiyor.
Marcos, bulgulara ilişkin değerlendirmesinde, “Bu sonuçlardan çıkardığımız yorum, işleyiş biçimini dinamik olarak ayarlayan ve baskılamayı kullanan bir mekanizmanın var olduğu” ifadelerini kullandı.
Araştırmanın sonuçları, beynin yeni deneyimleri kaydederken daha önce edinilmiş bilgilerin korunmasını sağlamak için hafıza devrelerindeki baskılama düzeyini koşullara göre değiştirebildiğini ortaya koyuyor.
