Bosna Hersek’te seçmenler, ülkenin siyasi geleceği açısından kritik önem taşıyan seçimler için sandık başına gitti. Seçimde Devlet Başkanlığı Konseyi, parlamentolar ve entite yönetimleri için oy kullanılırken, Dayton düzeni ve Avrupa Birliği üyelik süreci de öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.
HABER MERKEZİ – Bosna Hersek’te yapılan genel seçimde, resmi olmayan ilk sonuçlara göre, Devlet Başkanlığı Konseyinin Boşnak üyeliği için Denis Becirovic, Hırvat üyelik için Darijana Filipovic ve Sırp üyelik için de Zeljka Cvijanovic’in önde olduğu açıklandı.
Genel seçimde oy verme işlemlerinin tamamlanmasının ardından Merkez Seçim Komisyonu (CIK), resmi olmayan ilk sonuçları duyurdu.
Oyların yüzde 80’inin sayılmasının ardından Devlet Başkanlığı Konseyinin Boşnak üyeliği için Becirovic, Hırvat üyelik için Filipovic ve Sırp üyelik için de Cvijanovic’in önde olduğu bildirildi.
CIK tarafından açıklanan verilere göre, Konseyin Boşnak üyeliği için Becirovic oyların yüzde 38,03’ünü, Bakir İzetbegoviç yüzde 34,25’ini, Semir Efendic yüzde 25,57’sini ve Fahrudin Radoncic de yüzde 2,16’sını aldı.
Hırvat üyelik için de Filipovic oyların yüzde 48,19’unu, Slaven Kovacevic yüzde 28,79’unu ve Zdenko Lucic de yüzde 23,02’sini elde etti.
Sırp üyeliğinde ise Cvijanovic, oyların yüzde 55,6’sını, Marinko Bozovic yüzde 26,8’ini ve Nebojsa Vukanovic de yüzde 17,6’sını aldı.
Ülkedeki iki entiteden biri olan Sırp Cumhuriyeti (RS) Başkanlığı için de Savo Minic’in seçim yarışını önde götürdüğü aktarıldı.
CIK verilerine göre, seçime katılım oranı yüzde 41,48 olarak kaydedildi. Böylece katılım, 2 Ekim 2022’deki genel seçimde kaydedilen yüzde 51,45’lik oranın yaklaşık 10 puan altında kaldı.
×
DAYTON DÜZENİ SANDIKTA
Bosna Hersek’in siyasi sistemi, 1995’te Bosna Savaşı’nı sona erdiren Dayton Barış Anlaşması’yla şekillendi. Ülke, merkezi devletin yanı sıra Bosna Hersek Federasyonu ve Sırp Cumhuriyeti olmak üzere iki entiteye ayrılıyor. Brcko Bölgesi ise özel statüye sahip.
Anayasal sistemde Boşnaklar, Sırplar ve Hırvatlar “kurucu halklar” olarak kabul ediliyor. Ülkenin en üst makamı olan üç üyeli Devlet Başkanlığı Konseyi’nde her halktan bir temsilci bulunuyor. Parlamentonun üst kanadı ve devlet kurumlarındaki önemli görevlerde de etnik denge gözetiliyor.
Bu yapı, savaş sonrası üç halk arasındaki güç dengesini korumayı amaçlasa da siyasi karar alma süreçlerinde sık sık tıkanmalara neden oluyor.
SIRP CUMHURİYETİ’NİN TUTUMU BELİRLEYİCİ
Seçimin önemli başlıklarından birini Sırp Cumhuriyeti ile merkezi yönetim arasındaki yetki tartışması oluşturuyor. Sırp entitesindeki siyasi çevreler, merkezi kurumların yetkilerinin sınırlandırılmasını ve entitenin özerkliğinin güçlendirilmesini savunuyor.
Sırp Cumhuriyeti’nin uzun süreli siyasi liderlerinden Milorad Dodik’in ayrılıkçı söylemleri de ülke siyasetindeki temel gerilim başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. Hırvat siyasi temsilciler ise merkezi yönetim karşısında daha fazla özerklik ve siyasi temsil talep ediyor.
GÖZLER AB ÜYELİK SÜRECİNDE
Bosna Hersek’in Avrupa Birliği’ne üyelik süreci de seçimlerin önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Ülke 2016’da üyelik başvurusunda bulundu. Avrupa Konseyi ise Mart 2024’te üyelik müzakerelerinin başlatılmasına yeşil ışık yaktı.
Ancak sürecin ilerlemesi; hukukun üstünlüğü, yolsuzlukla mücadele, organize suçla mücadele ve devlet kurumlarının işleyişinin güçlendirilmesi gibi alanlarda reform yapılmasına bağlı.
ULUSLARARASI DENETİM SÜRÜYOR
Dayton düzeninin bir diğer unsuru ise Bosna Hersek Yüksek Temsilciliği. Yüksek Temsilci, Dayton Anlaşması’nın sivil hükümlerinin uygulanmasını denetliyor ve geniş yetkilere sahip bulunuyor.
Yüksek Temsilcinin seçilmiş yetkilileri görevden alma ve bazı düzenlemeleri hayata geçirme yetkileri ülkede uzun süredir tartışılıyor. Destekleyenler bu makamı ülkenin siyasi bütünlüğünün güvencesi olarak görürken, eleştirenler uluslararası denetimin demokratik kurumların gelişimini sınırladığını savunuyor.
Seçimin sonuçları, Bosna Hersek’teki etnik güç dengelerinin yanı sıra merkezi devlet ile entiteler arasındaki ilişkiler ve ülkenin Avrupa Birliği’ne entegrasyon süreci açısından da önem taşıyor.
