Nobel Fizik Ödülü’ne bu yıl Belçika-ABD’li parçacık fizikçisi Francis Halzen değer görüldü. Yarın da Nobel Kimya Ödülü açıklanacak.
HABER MERKEZİ – Nobel Fizik Ödülü’nün bu yıl kazanan isim açıklandı. Ödülün bu yılki sahibi Belçika-ABD’li parçacık fizikçisi Francis Halzen oldu.
Halzen, Antarktika’daki IceCube Nötrino Gözlemevi’nin geliştirilmesi ve işletilmesindeki öncü rolü ile astrofiziksel kaynaklardan gelen, elektrik yükü bulunmayan ve maddeyle çok zayıf etkileşen parçacık olarak bilinen yüksek enerjili nötrinoların keşfine yaptığı katkılar dolayısıyla ödüle layık görüldü.
Antarktika’daki yaklaşık 1 kilometreküplük buz kütlesinin içine yerleştirilen algılayıcılardan oluşan IceCube Nötrino Gözlemevi, uzaydan Dünya’ya ulaşan nötrinoları tespit ediyor.
Nötrinolar buzun içinden geçerken nadiren buzla etkileşime giriyor ve bu etkileşim sonucunda ortaya çıkan ışık algılayıcılar tarafından kaydediliyor.
Işığın izlediği yolun belirlenmesiyle nötrinonun hangi yönden geldiği hesaplanabiliyor ve böylece nötrinoların kaynağı olan uzak kozmik olaylar hakkında bilgi edinilebiliyor.
Nobel Fizik Ödülü’nün sahipleri İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından belirleniyor ve kazanan isim, toplam 12 milyon İsveç kronu (1,2 milyon dolar) tutarında bir ödül alıyor; birden fazla kazanan olması durumunda ödül aralarında paylaştırılıyor.
Geçmişteki ödül sahipleri arasında, modern fiziğin temellerinin atılmasına yardımcı olan çalışmalarıyla tanınan Albert Einstein, Marie ve Pierre Curie, Max Planck ve Niels Bohr gibi bilim dünyasının en ünlü isimleri yer alıyor.
Geçen yılki fizik ödülü, kuantum fiziğinin prensiplerini uygulamada gösteren deneyleri nedeniyle ABD’li bilim insanları John Clarke, Michel Devoret ve John Martinis’e verildi; bu araştırmanın, yeni nesil bilgi işlem ve diğer dijital teknolojilerin geliştirilmesine yardımcı olacağı düşünülüyor.
Bugün açıklanan ödül, bu yılki ikinci Nobel ödülü oldu. Dün de Nobel Tıp Ödülü’nün sahibi açıklanmıştı. Yarın ise Nobel Kimya Ödülü açıklanacak.
FRANCIS HALZEN KİM?
Belçika’da 1944’te doğan Francis Halzen, Wisconsin-Madison Üniversitesinde parçacık fiziği, astrofizik ve kozmoloji alanlarında çalışmalar yürütüyor.
Halzen, Belçika’daki Leuven Üniversitesinden 1966’da yüksek lisans, 1969’da doktora derecesini aldı. 1972’den bu yana Wisconsin-Madison Üniversitesinde görev yapan Halzen, IceCube Nötrino Gözlemevi’nin baş araştırmacısı olarak çalışmalarını sürdürüyor.
Halzen, 1987’de IceCube’un öncülü kabul edilen Güney Kutbu’ndaki AMANDA nötrino teleskobu üzerinde çalışmaya başladı. Bu çalışmalar daha sonra IceCube’un kurulmasına uzanan sürecin temelini oluşturdu.
NOBEL ÖDÜLLERİ HAKKINDA
İsveçli Alfred Nobel’in vasiyeti üzerine ölümünden sonra, 29 Haziran 1900’de kurulan Nobel Vakfının insanlığa hizmette bulunanlara verdiği ödüller, dünyada en saygın ödüller olarak kabul ediliyor.
Nobel Ödülleri, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere 5 dalda en başarılı kabul edilen kişiler veya kuruluşlara veriliyor.
Bunlara ek olarak Nobel Ekonomi Ödülü, 1968’de İsveç Merkez Bankasının Alfred Nobel’in anısına ekonomi dalında da ödül verilmesini kararlaştırmasıyla ilk kez 1969’da verildi.
Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor.
Öte yandan ödüllerin 1901’deki başlangıcından bu yana verilmediği birkaç yıl oldu. Toplamda 49 defa yapılan ödüllerin verilmediği durumların çoğu Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında gerçekleşti. Ödül törenleri, Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021’de de yapılamamıştı.
