Latin Amerikalı yazar Eduardo Galeano’nun “Ateş Anıları”nda ağır bir savaşın sahnesi olarak anlattığı Chaco’da, Bolivya ile Paraguay arasındaki sınır belirleme süreci 88 yıl sonra tamamlandı. İki ülke, ortak sınırın son bölümünün güzergahında anlaşmaya vardı.
HABER MERKEZİ- Bolivya ile Paraguay, 1930’ların kanlı Chaco Savaşı’nın ardından başlatılan sınır belirleme çalışmalarının son aşamasını tamamladı. İki ülkenin teknik komisyonları, 16 Eylül’de La Paz’da yaptıkları toplantıda, ortak sınırın Río Negro ya da Otuquis Nehri üzerindeki son bölümünün güzergahını kesinleştirdi. Böylece yaklaşık 755,67 kilometrelik sınırın tamamı teknik olarak belirlenmiş oldu.
Bu gelişme, Latin Amerikalı yazar Eduardo Galeano’nun Ateş Anıları III – Rüzgârın Yüzyılı kitabında anlattığı savaşın üzerinden yaklaşık bir asır geçtikten sonra geldi.
Galeano, 1933’teki Chaco Savaşı’nı anlatırken Bolivya ve Paraguay halklarının, dünyanın en yoksul iki ülkesinden iki halkın, “bir harita parçası uğruna” birbirlerini yok ettiğini yazıyordu. Kitabında Chaco’yu susuz, dikenli ve son derece çetin bir coğrafya olarak tasvir ediyor; askerlerin önemli bir bölümünün çatışmadan çok susuzluk nedeniyle öldüğünü anlatıyordu.
BİR ÇÖL İÇİN SAVAŞ
1932-1935 arasındaki Chaco Savaşı, iki ülkenin Chaco Boreal üzerindeki egemenlik iddialarından doğdu.
Çatışmanın ardından 1938’de Buenos Aires’te Barış, Dostluk ve Sınırlar Antlaşması imzalandı. Aynı yıl oluşturulan ortak komisyon, belirlenen hattı arazi üzerinde işaretlemeye başladı. Ancak sınırın fiziksel olarak belirlenmesi, ulaşılması güç bölgelerdeki teknik çalışmalar nedeniyle onlarca yıl sürdü.
Galeano, savaşın arka planında Standard Oil Company ile Royal Dutch Shell’in Chaco’daki muhtemel petrol kaynaklarına ilişkin çıkarlarının bulunduğu görüşünü savunuyordu. Ona göre; petrol şirketlerinin savaştaki rolü yadsınamazdı
Savaşın bedeli ise iki ülkenin askerleri ve özellikle yoksul kesimleri tarafından ödendi. Galeano’nun metninde cephedeki askerlerin yaşadığı susuzluk, hastalık ve ağır koşullar, savaşın resmi anlatılarındaki toprak ve ulusal çıkar söyleminin karşısına çıkarılıyor.
SON 3,5 KİLOMETRE
88 yıl sonra tamamlanan sınır çalışmasının son aşaması da yine suyla bağlantılıydı.
Geride kalan bölüm, Río Negro veya Otuquis Nehri üzerindeki yaklaşık 50 kilometrelik kesimdi. Bu alan, iki ülke arasındaki sınırın doğal bir unsurla belirlenen tek bölümüydü.
Teknik ekipler 2024’te nehir üzerinde hidrolojik ve batimetrik çalışmalar başlattı. 2025’te 46,5 kilometrelik bölümün güzergahı belirlendi.
Son 3,5 kilometre ise La Paz’daki son toplantıda, yüksek hassasiyetli dronlardan elde edilen veriler ile arazi ve arşiv çalışmalarının karşılaştırılması sonucunda kesinleştirildi.
Sınır çizgisi için nehrin en derin bölümünü izleyen talveg yöntemi kullanıldı.
1938’de başlayan süreç boyunca topograflar, jeodezi uzmanları, mühendisler, diplomatlar ve diğer teknik ekipler, ulaşılması son derece güç bölgelerde çalıştı. Paraguay Dışişleri Bakanlığına göre ortak sınırın belirlenmesi için 700 kilometreden fazla sınır yolu açıldı ve çok sayıda sınır işareti yerleştirildi.
Bugün tamamlanan çizgi, savaşın ardından imzalanan anlaşmalarla hukuken belirlenen sınırın arazideki son eksik bölümünü de kapatmış oldu.
