Nepal-Tibet sınırında 26 Ağustos’ta yaşanan felaketin arkasında ilk değerlendirmelerin aksine deprem değil, Tibet’teki bir buzulun çökmesiyle başlayan dev bir buz-kaya akışı var. En az 359 kişi öldü, 1.500’den fazla kişi kayıp; arama kurtarma çalışmaları sürüyor.
HABER MERKEZİ- Himalayalar’da dün sabah başlayan felaketin boyutları saatler geçtikçe büyüyor. Nepal’in kuzeyindeki Rasuwa bölgesi ile Tibet’in Gyirong ilçesini etkileyen sel ve çamur akıntıları köyleri, yolları ve köprüleri sürükledi. Nepal ve Çin’deki resmi veriler henüz tam olarak örtüşmüyor. Son açıklamalarda iki tarafta toplam 359 ölüm ve 1.500’den fazla kayıp bildirilirken, Reuters kayıp sayısının yaklaşık 1.500’e ulaştığını aktarıyor.
DEPREM DEĞİL BUZUL ÇÖKMESİ
İlk saatlerde bölgedeki sarsıntılar nedeniyle depremin seli tetiklemiş olabileceği düşünüldü. Uydu görüntüleri ve jeolojik incelemeler ise farklı bir tablo ortaya koydu.
Bilim insanlarının değerlendirmesine göre Tibet’te yüksek bir kesimde bulunan buz kütlesinin bir bölümü, beraberinde kaya ve enkazı da sürükleyerek aşağıya doğru çöktü. Bu devasa buz-kaya akışı, nehir sistemine ulaştığında büyük miktarda su ve tortuyu bir anda harekete geçirdi.
Eriyen kar, 5 kilometre yükseklikteki dik bir buzulu zayıflatmış ve buzulun yaklaşık bir kilometre aşağıdaki nehir vadisine düşmesine neden olmuştu.
Bunun sonucunda Bhote Koshi ve Trishuli nehirleri boyunca ilerleyen dev bir çamur, kaya ve su dalgası oluştu. Akıntı aşağıdaki yerleşimlere ulaştığında insanların kaçması için neredeyse hiç zaman kalmamıştı.
I’ve often stood in valleys and seen huge boulders and wondered how on earth they got there… now, sadly we can see for ourselves. Such a tragedy https://t.co/tNKlFBnmyU
— Steve Milton (@stevemilton) August 27, 2026
Jeomorfolog Dave Petley’nin ilk uydu analizleri de olayın Tibet tarafındaki bir buzul çökmesiyle başladığına işaret ediyor. Ancak olayın tam mekanizmasının, yani buz kütlesinin hangi koşullar altında koptuğunun ayrıntıları henüz araştırılıyor.
BUZUL ÇÖKÜNCE NE OLDU?
Felaketin doğrudan nedeni konusunda uzmanların işaret ettiği olay buzul çökmesi gibi görünüyor.
Dr. Dan Shugar, Bluesky hesabından o anın görüntülerini paylaştı. Defalarca yenilediği ekranda ilk kopma anından kısa süre sonra nasıl bir felaket anına dönüştüğü saniyeler içinde görülebiliyor.
Himalayalar, dünyanın en hızlı değişen yüksek dağlık bölgelerinden biri. Artan sıcaklıklar buzulların geri çekilmesine ve daha istikrarsız hale gelmesine neden oluyor. Buzulların erimesi, dağ yamaçlarındaki kaya ve toprakların da daha kırılgan hale gelmesiyle birlikte, ani buzul kaynaklı taşkın riskini artırabiliyor.
Bu nedenle uzmanlar, iklim değişikliğini bu felaketin tek ve doğrudan nedeni olarak göstermiyor, ancak Himalayalar’da benzer olayların ortaya çıkması için daha elverişli koşullar yarattığına dikkat çekiyor.
NEDEN BU KADAR BÜYÜK BİR YIKIMA DÖNÜŞTÜ?
Felaketin büyüklüğünü yalnızca buzulun çökmesi açıklamıyor.
Himalayalar’daki nehir vadileri aynı zamanda yerleşim, ulaşım, ticaret ve turizm güzergâhları.
Nepal ile Tibet arasındaki yol, Katmandu ile Lhasa’yı birbirine bağlayan önemli güzergahlardan biri. Bölge aynı zamanda Himalaya yürüyüşleri ve Tibet’teki kutsal Kailash Dağı’na giden hac yolları nedeniyle çok sayıda yabancı ziyaretçi çekiyor.
Bu nedenle kayıplar arasında çok sayıda yabancı da bulunuyor. Reuters, Nepal ve Tibet’te kayıp yaklaşık 1.500 kişinin 700’den fazlasının yabancı uyruklu olduğunu bildiriyor.
AP’ye göre Nepal tarafındaki kayıplar arasında 30’dan fazla ülkeden yüzlerce yabancı bulunuyor.
VE FELAKET HENÜZ SONA ERMİŞ DEĞİL
Çin makamları, Tibet tarafında nehir üzerinde oluşan bazı doğal engellerin arkasında su birikmesi nedeniyle yeni bir taşkın veya çamur akıntısı ihtimaline karşı uyarıda bulundu.
Bölgeye yeniden yağış düşmesi halinde bu geçici setlerin kırılması yeni bir sel dalgasına yol açabilir.
Bu nedenle bazı yerleşimlerde tahliye önlemleri alındı.
