ABD ile müzakerelerde İran heyetinin başında yer alan Kalibaf, yarın Irak’a gidiyor. Irak, İran’ın etkili olduğu ülkelerden biri ve savaşın bir cephesi haline geldi. İran’ın güçlü vekil güçlerinden bazıları da Irak’ta ve ABD’nin silahsızlandırma baskısına direniyor. Kalibaf’ın ziyareti, ABD’nin Irak’ta etkisini güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde gerçekleşiyor.
HABER MERKEZİ – İran Meclis Başkanı ve ABD ile yürütülen müzakerelerin başındaki isim Muhammed Bakir Kalibaf’ın yarın Irak’a gideceği ve bir dizi temasta bulunacağı bildirildi.
Yarı resmi Tesnim haber ajansının bildirdiğine göre, Kalibaf’ın Irak ziyaretinde, üst düzey Iraklı yetkililer ve ülkenin önde gelen isimleriyle bir araya gelerek ikili ilişkilerin geliştirilmesi, sınır güvenliği, terörle mücadele, ekonomik işbirliğinin geliştirilmesi ve ortak anlaşmaların uygulanması konularını görüşmesi bekleniyor.
Kabilaf, 28 Şubat’ta ABD-İsrail ve İran arasında başlayan savaşta öne çıkan isimlerden biri. Kalibaf, 8 Nisan’da ilan edilen ateşkesin ardından 11 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da ABD Başkanı Donald Trump’ın yardımcısı JD Vance’in başkanlığındaki ABD heyeti ilk kez yüz yüze görüşmeler yapan İran heyetine başkanlık etmişti.
Molların iktidara geldiği 1979’dan beri yapılan ilk yüz yüze görüşmeden sonuç çıkmamıştı.
İran’daki ateşkese rağmen Lübnan’da savaşın sürmesi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı gemi geçişlerine kapalı tutmaya devam etmesi ve İran’ın nükleer programı konusundaki anlaşmazlık, İslamabad’da 11 Nisan’da yapılan görüşmelerin akamete uğramasında etkili olan üç önemli başlık olarak öne çıkmıştı.
Anlaşmazlık konuları: Hürmüz, Lübnan, nükleer | Trump’tan İslamabad’da ikinci görüşme mesajı
Daha sonra devam eden dolaylı görüşmelerin ardından Kalibaf ve Vance başkanlığındaki heyetler bir kez daha Cenevre’de bir araya gelmişti. Katar ve Pakistan arabuluculuğunda, İran ile ABD arasında İsviçre’de gerçekleştirilen müzakerelerin ilk turu 21 Haziran’da tamamlanmıştı. Bu görüşmeden hemen önce ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasında 18 Haziran’da mutabakat zaptı imzalanmıştı.
14 madde ve 60 günlük müzakere | Trump ve Pezeşkiyan mutabakat zaptını imzaladı
Cenevre’deki müzakerelerde, 14 maddelik mutabakat zaptının uygulanmasına ilişkin teknik detaylar ele alınmıştı. Ancak bu konuda da herhangi bir gelişme yaşanmadı, aksine İran ile ABD arasında Hürmüz Boğazı nedeniyle devam eden ihtilaf yeniden çatışmalara yol açmıştı. Mutabakat zaptının öngördüğü 60 günde herhangi bir müzakere gerçekleşmedi ve zapt önemli ölçüde çöktü. Bu da iki ülke arasında yeni gerilimlerin yaşanacağına işaret ediyor. Bütün bu sürede Kalibaf, sert söylemleri ile dikkat çekti.
Trump: İran ile mutabakat zaptının süresi uzatılmayacak
IRAK, İRAN ETKİSİNİN GÜÇLÜ OLDUĞU BİR YER
İran’ın bölgedeki en önemli vekil güçlerinden bazıları Irak’ta bulunuyor. Haşdi Şabi çatısı altında bir araya gelen çok sayıda silahlı milis grup, ABD-İsrail ve İran savaşının başından itibaren savaşa dahil oldu. Sık sık Federe Kürdistan Bölgesi ile Irak’taki ABD hedeflerine yönelik saldırılar düzenleyen bu grupların varlığı, aynı zamanda ABD ile Irak arasındaki gerilimlerin nedenlerinden biri. ABD ve İsrail de bu gruplara yönelik çok sayıda saldırı gerçekleştirdi ve aralarında üst düzey yöneticilerinin de bulunduğu çok sayıda milisi öldürdü.
ABD’nin 2003’te Saddam Hüseyin’i devirmesinin ardından Tahran Irak siyaseti ve güvenlik meselelerinde giderek daha fazla yer edindi ve bunun bir sonucu olarak Şii gruplar ortaya çıktı.
İran’ın mali ve askeri desteğiyle güçlenen milisler, ateş gücü bakımından ulusal orduya rakip olabilecek kadar güçlü birer kuvvet haline geldi. Ayrıca Irak’ın siyasi, ekonomik ve sosyal dokusuna derinden işlemiş durumdalar; iş ağları kuruyorlar, parlamentoda ve hükümette yer alıyorlar.
Güvenlik yetkililerinden edinilen bilgilere göre, bu gruplar Irak’taki İslami Direniş’in bir parçası olup, yaklaşık 10 aşırı Şii silahlı fraksiyonu bir araya getiren ve toplamda yaklaşık 50.000 savaşçıya ve uzun menzilli füzeler ile uçaksavar silahları da dahil olmak üzere cephaneliklere sahip bir çatı örgüt.
İran’ın bölgesel vekil güçleri ağının önemli bir ayağı olan Direniş Grubu, 2023’te Gazze Savaşı’nın başlamasından bu yana Irak ve Suriye’de İsrail ve ABD güçlerine karşı düzinelerce füze ve insansız hava aracı saldırısı gerçekleştirdiğini açıkladı.
Trump yönetimi, Irak liderlerine bu silahlı grupları kontrol altına almaları için baskı yaptı.
Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin 14 Temmuz’da ilk yurtdışı ziyaretinde Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede silahlı grupların varlığı önemli gündem başlıklarından biriydi.
Zeydi, bu silahlı grupların Eylül ayı sonuna kadar silahsızlandırılacağını ve Irak ordusuna entegre edileceğini duyurdu. Şimdiye kadar bazı gruplar bunu kabul ettiklerini belirtse de, İran yanlısı büyük gruplar Zeydi’nin kararına karşı direniyor. İran’ın da bu grupların silahsızlandırılmasına karşı çıktığı kaydediliyor.
