11 Kasım 2026 Nûmedya24
Köşe Yazısı

Toplum, sermaye ve devlet

Özgür Müftüoğlu Kapitalizmin temeli varsayılan liberal iktisadın “Bireysel çıkarlar, toplumsal çıkarı sağlar” miti ironiktir. İroniktir çünkü -sosyalizm ve komünizmde belki geçerli olabilecek- bu mitin uygulanma olasılığının en uzak olduğu sistem, kapitalizmdir. Zira -adından da anlaşılacağı gibi- kapitalizm, sermaye birikimi (kapital) üzerine kurulu bir düzendir.

Özgür MÜFTÜOĞLU

Kapitalizmin temeli varsayılan liberal iktisadın “Bireysel çıkarlar, toplumsal çıkarı sağlar” miti ironiktir. İroniktir çünkü -sosyalizm ve komünizmde belki geçerli olabilecek- bu mitin uygulanma olasılığının en uzak olduğu sistem, kapitalizmdir. Zira -adından da anlaşılacağı gibi- kapitalizm, sermaye birikimi (kapital) üzerine kurulu bir düzendir. Sermaye birikiminin sağlanabilmesi içinse kârın, mümkün olabilen en yüksek düzeye çıkarılarak sermayenin merkezileşmesi gerekir. Bunun yolu da rekabetten, her türden mülke el koymaktan ve sömürüden geçer.

Varlığını rekabete, el koymaya ve sömürüye dayandıran bir sistemde; bırakın bireysel çıkarların (mevcut varlıkların ve toplumsal üretimle elde edilen artık değerin), toplumun genel çıkarı için kullanılmasını (paylaşılmasını), toplumun tüm yaşam kaynaklarına (toprak, hava, su, emek gücü vb.) -daha fazla kâr elde etmesi için- sermaye tarafından el konması amaçlanır.

YAZININ TAMAMI İÇİN TIKLAYIN

İlgili Haberler

Akın Olgun yazdı

“Uzayan nişanın davulu çalmaz”

86 milyonluk ülkeye korku ve hukuksuzluk vaat eden bir yönetimin, kendi iç krizlerini yönetmesi olası görünmüyor. Korku ve hukuksuzluk sessizliği sağlayabilir elbette ama biriken öfkeyi ve iç konuşmaların huzursuzluk sendromunu engelleyemez. Dolayısıyla, önünde iki seçenek var: İlki, hukuksuzluğu, baskıyı ve zoru kullanarak, korkuyu araçsallaştırmaya devam etmek. İkincisi, demokratik açılımlarla, toplumun nefes alacağı alanlar açarak, yeni anayasa ve süreç başlığından hareketle, toplumu yarına dair umutlu kılmak.

Faik Bulut yazdı

ABD iç ve dış politikasında seçim sonrası muhtemel değişiklikler

... Irak-Suriye hattındaki yabancı enerji şirketlerinden birine arka çıkan emlakçı tüccar Tom Barrack’ın da azli mümkündür. Esasen kendisinin geçen hafta Suriye geçici Başkanı Ahmed Şara’yı eleştirmesi, Alevi, Dürzi ve Kürtlere yönelik siyasetinden hoşnut kalmaması ve Suriye’ye yatırım yapmanın kazançlı olmadığını söylemesi dikkat çekici olmalıdır. Barrack’ın bir eliyle Şara’nın ensesine tokat vurması, diğer eliyle külahını düzeltmesi hayra alamet olmasa gerek!

Doğu Ergil yazdı

Devlet aklı ile iktidar çıkarı arasındaki gerilim olabilir mi?

Bir ülkede devlet kurumları belirli bir siyasal kadronun devamlılığına bağımlı hâle gelirse, iktidar değişikliği olağan bir demokratik süreç olmaktan çıkarak kurumsal bir belirsizlik kaynağına dönüşebilir. Bu durumun iki sonucu vardır: İktidar, kendi devamlılığını devletin istikrarıyla özdeşleştirme eğilimine girebilir. Buna ilâveten, devlet kurumları, görevlerini yerine getirirken hukuktan çok siyasal beklentileri gözetmeye başlayabilir.

Sedat Ulugana yazdı

Zilan'da katliamdan sonra: Kayyum, sürgün ve gasp edilen bir memleket

Oysa Zilan'ın tarihini yazmak, yalnız öldürülenlerin izini sürmek değildir. Sağ kalanların başına gelenleri, sürgünde doğan ve büyüyen çocukları, yirmi yıl sonra harap köylerine dönen aileleri, el değiştiren arazileri ve yasak bölge ilan edilen bir memleketin yeni sahiplerini de araştırmak gerekir. Çünkü 1930 yazında Zilan'da yaşanan katliam, geride kalan Kürtlerin hayatını belirleyen uzun bir sürecin başlangıcı olmuştu.

Ercan Jan Aktaş yazdı

Gençliğin haysiyet isyanı

Belki de bugün dünyanın farklı coğrafyalarında yükselen bu gençlik hareketlerinin en önemli ortaklığı, yalnızca mevcut düzene karşı çıkmaları değil, başka türlü bir yaşamın mümkün olduğuna dair inancı yeniden yeşertmeleridir. Gençler, kendilerine miras bırakılan eşitsizlikleri, savaşları, ekolojik yıkımı, göçmen ve yabancılara karşı nefreti, güvencesizliği ve iktidar ilişkilerini kaçınılmaz bir kader olarak kabul etmiyorlar. Kendi yaşamlarının seyircisi olmayı reddederek sözün, kararın ve ortak geleceğin öznesi olmak istiyorlar. Bu nedenle mesele yalnızca bir kuşağın öfkesi ya da geçici bir protesto dalgası değildir. Bütün bu gelişmeleri  siyasetin, toplumsal ilişkilerin ve birlikte yaşama kültürünün yeniden kurulmasına yönelik tarihsel bir arayış olarak da okumak mümkündür.

Akın Olgun yazdı

“Uzayan nişanın davulu çalmaz”

86 milyonluk ülkeye korku ve hukuksuzluk vaat eden bir yönetimin, kendi iç krizlerini yönetmesi olası görünmüyor. Korku ve hukuksuzluk sessizliği sağlayabilir elbette ama biriken öfkeyi ve iç konuşmaların huzursuzluk sendromunu engelleyemez. Dolayısıyla, önünde iki seçenek var: İlki, hukuksuzluğu, baskıyı ve zoru kullanarak, korkuyu araçsallaştırmaya devam etmek. İkincisi, demokratik açılımlarla, toplumun nefes alacağı alanlar açarak, yeni anayasa ve süreç başlığından hareketle, toplumu yarına dair umutlu kılmak.

Faik Bulut yazdı

ABD iç ve dış politikasında seçim sonrası muhtemel değişiklikler

... Irak-Suriye hattındaki yabancı enerji şirketlerinden birine arka çıkan emlakçı tüccar Tom Barrack’ın da azli mümkündür. Esasen kendisinin geçen hafta Suriye geçici Başkanı Ahmed Şara’yı eleştirmesi, Alevi, Dürzi ve Kürtlere yönelik siyasetinden hoşnut kalmaması ve Suriye’ye yatırım yapmanın kazançlı olmadığını söylemesi dikkat çekici olmalıdır. Barrack’ın bir eliyle Şara’nın ensesine tokat vurması, diğer eliyle külahını düzeltmesi hayra alamet olmasa gerek!

Anasayfa