Eylül ayı hak ihlalleri raporunu açıkladı
226 işçi, 27 kadın ve 2 çocuk yaşamını yitirdi
Eylül 2026 Hak İhlalleri Raporu’na göre bir ayda 226 işçi iş cinayetlerinde, 27 kadın ve 2 çocuk erkek şiddeti sonucu hayatını kaybetti. İşkence ve kötü muamele kapsamında 171 kişi kayda geçerken en az 3 bin 420 internet adresine erişim engeli getirildi.
HABER MERKEZİ - Yeni Parti Diyarbakır Milletvekili ve TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanvekili Sezgin Tanrıkulu’nun hazırladığı Eylül 2026 Hak İhlalleri Raporu, Türkiye’de yaşam hakkından ifade özgürlüğüne, çalışma yaşamından cezaevlerine kadar pek çok alanda yaşanan ihlalleri gündeme taşıdı. Basına yansıyan haberler ve hak örgütlerinin verileri üzerinden hazırlanan raporda, Eylül ayında yaşam hakkı kapsamında toplam 260 ölüm kaydedildi.
Raporda iş cinayetleri, kadın ve çocuklara yönelik şiddet, işkence ve kötü muamele iddialarının yanı sıra gazetecilere yönelik gözaltı ve tutuklamalar, internet erişim engelleri ve toplantı ve gösteri özgürlüğüne müdahaleler de yer aldı.
BİR AYDA 226 İŞÇİ YAŞAMINI YİTİRDİ
Raporda yaşam hakkı ihlalleri kapsamında en yüksek can kaybının iş cinayetlerinde yaşandığı belirtildi. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi verilerine göre eylül ayında en az 226 işçi çalışırken hayatını kaybetti.
Yaşamını yitiren işçilerin 21’inin kadın, 8’inin çocuk veya genç, 14’ünün ise göçmen ya da mülteci olduğu aktarıldı.
Raporda ayrıca yargısız infaz, “dur” ihtarı ve rastgele ateş açma başlıklarında 2, cezaevlerinde 2, resmî hata ve ihmal sonucu ölüm başlığında ise 1 ölüm kaydedildi.
27 KADIN VE 2 ÇOCUK ERKEKLER TARAFINDAN ÖLDÜRÜLDÜ
bianet’in Erkek Şiddeti Çetelesi’nden aktarılan verilere göre Eylül ayında en az 27 kadın ve 2 çocuk erkekler tarafından öldürüldü.
Aynı dönemde en az 52 kadın şiddete, 28 kadın tacize maruz kaldı. En az 19 çocuğun cinsel istismara uğradığı, 26 kadının ise seks işçiliğine zorlandığı belirtildi.
Raporda ayrıca 31 kadın ve 14 çocuğun ölümünün basına şüpheli olarak yansıdığı kaydedildi. Bu ölümler, doğrulanmış kadın ve çocuk cinayetlerinden ayrı değerlendirildi.
İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE KAPSAMINDA 171 KİŞİ
Rapora göre Eylül ayında işkence ve kötü muamele başlığında toplam 171 kişi kayda geçti. Bunların 158’i gözaltı süreçleri ve protestolar sırasında yaşandığı bildirilen fiziksel şiddet olaylarıyla, 13’ü ise cezaevlerindeki işkence ve kötü muamele iddialarıyla ilişkilendirildi.
Gözaltında veya gözaltı merkezleri dışında işkenceye maruz kaldığını açıklayan, suç duyurusunda bulunan ya da insan hakları örgütlerine başvuran en az 3 kişinin bulunduğu belirtildi. Protestolar sırasında ise aralarında çocukların da olduğu en az 155 kişinin fiziksel şiddete maruz kaldığı aktarıldı.
Raporda, 15 Eylül’de İstanbul’da “Ailem Güvende” adı verilen operasyonu protesto etmek amacıyla düzenlenen eylemde 100’den fazla kişinin fiziksel müdahaleyle gözaltına alındığı ve gözaltı sonrasında da kötü muamele iddialarının gündeme geldiği kaydedildi.
Tanrıkulu, yaşadıklarını kamuoyuna açıklamayan veya suç duyurusunda bulunmayan kişiler nedeniyle gerçek sayının daha yüksek olabileceğine dikkat çekti.
CEZAEVLERİNDE HAK İHLALİ İDDİALARI
Raporda eylül ayında cezaevlerinde en az 2 tutuklu veya hükümlünün yaşamını yitirdiği belirtildi. Cezaevleri, hastaneler ve adliyelerde en az 13 tutuklu ve hükümlünün fiziksel veya psikolojik şiddete, zorunlu nakillere ya da sağlık, beslenme, iletişim ve diğer temel haklara erişim engellerine maruz kaldığı aktarıldı.
Mersin E Tipi Cezaevi’nde kapasitenin üzerinde tutuklu ve hükümlü bulunduğu, bazı kişilerin yerde yatmak zorunda kaldığı ve ilaçlara erişimde sorunlar yaşandığı yönündeki iddialara da raporda yer verildi.
Kuyu tipi cezaevlerinde tecrit, kamera gözetimi ve sağlık hizmetlerine erişim gibi sorunlar nedeniyle en az 8 mahpusun eylül ayı itibarıyla açlık grevi veya ölüm orucu eylemini sürdürdüğü kaydedildi.
7 GAZETECİ TUTUKLANDI, 3 BİN 420 ADRESE ERİŞİM ENGELİ
Rapora göre Eylül ayında en az 13 gazeteci gözaltına alındı, 7 gazeteci tutuklandı ve 7 gazeteci saldırıya uğradı. Ay içinde en az 1 gazeteci hakkında hapis veya para cezası kararı verildi.
İfade Özgürlüğü Derneğinin verileri ve basına yansıyan bilgiler doğrultusunda, aynı ay en az 3 bin 420 alan adı veya alt alan adına erişim engeli getirildiği ya da bu adreslerin Türkiye’den görünmez kılındığı belirtildi.
LGBTİ+ örgütleri ve hak savunucularını hedef alan kararlar kapsamında en az 18 internet sitesi ve 262 sosyal medya hesabına erişim engeli getirildiği aktarıldı. Engellenen hesaplar arasında Türkiye Psikiyatri Derneğinin X hesabının da bulunduğu kaydedildi.
ÖRGÜTLENME VE PROTESTO HAKKINA MÜDAHALELER
Raporda örgütlenme özgürlüğü kapsamında parti, belediye, sendika ve derneklerin üye ve yöneticilerine yönelik operasyonlarda en az 155 kişinin tutuklandığı, en az 20 kişi hakkında dava açıldığı veya soruşturma başlatıldığı belirtildi.
Toplantı ve gösteri özgürlüğü başlığında ise en az 5 eylem veya basın açıklamasına müdahale edildiği, en az 4 etkinliğin yasaklandığı ya da engellendiği kaydedildi. Bu süreçlerde en az 155 kişinin gözaltına alındığı, 1 kişinin tutuklandığı ve en az 1 kişi hakkında dava açıldığı bildirildi.
Raporda, protestolar sırasında gerçekleştirilen kısa süreli gözaltıların ve kamuoyuna yansımayan soruşturmaların tamamının tespit edilemediği vurgulandı. Bu nedenle açıklanan rakamların hak ihlallerinin gerçek boyutunu tam olarak yansıtmayabileceği ifade edildi.
