SPACE I 2025 verilerine göre Türkiye’nin mahpus oranı, hapishane yoğunluğu, hapse giriş oranı ve personel başına düşen mahpus sayısı bakımından Avrupa’nın en yüksek değerlerine sahip ülkesi olduğuna yer verdi. Verilere göre Türkiye’de her 100 bin kişiden 458’i mahpus.
HABER MERKEZİ – Avrupa Konseyi ile Lozan Üniversitesi tarafından hazırlanan “Avrupa’da Hapishaneler ve Mahpuslar 2025: SPACE I Araştırması” raporunu yayınladı.
Avrupa Konseyi üyesi 46 ülkedeki 51 hapishane idaresinden toplanan verileri içeren rapor, Türkiye’nin mahpus oranı, hapishane yoğunluğu, hapse giriş oranı ve personel başına düşen mahpus sayısı bakımından Avrupa’nın en yüksek değerlerine sahip ülkesi olduğuna yer verdi.
HER 100 BİN KİŞİDEN 458’İ MAHPUS
Gündem Hapishane’de yer alan habere göre, 31 Ocak 2025 itibarıyla Türkiye hapishanelerinde bulunan toplam tutuklu ve hükümlü sayısı 392 bin 456 olarak kaydedildi. Her 100 bin kişiye düşen 458,1 mahpus oranıyla Türkiye, Avrupa Konseyi üyesi ülkeler arasında ilk sırada yer alıyor.
Avrupa genelinde ortalama mahpus oranı her 100 bin kişide 127 seviyesinde. Türkiye’yi 271 mahpus oranıyla Azerbaycan, 245 ile Moldova ve 232 ile Gürcistan takip ediyor. Buna karşılık, listenin en altında yer alan Norveç’te bu oran 54, Hollanda’da 55, Finlandiya’da ise 58.
SON 10 YILDA İKİ KATINDAN FAZLA ARTIŞ
Rapordaki uzun dönemli eğilimler, Türkiye’de hapishane nüfusunun son yıllarda belirgin biçimde arttığını ortaya koyuyor. 2015 yılında her 100 bin kişiye düşen mahpus sayısı 223,3 iken, 2025 yılında bu sayı 458,1’e yükseldi. Böylece son 10 yılda hapsedilme oranında yüzde 105’in üzerinde bir artış gerçekleşti.
Pandemi döneminde çıkarılan infaz düzenlemeleri ve tahliyeler nedeniyle 2020 yılında 257,2’ye kadar gerileyen mahpus oranı, sonraki yıllarda yeniden yükselişe geçti. 2020-2025 dönemindeki artış oranı yaklaşık yüzde 78 olarak hesaplandı. Veriler, Türkiye’deki mahpus nüfusundaki artışın son yıllarda Avrupa ortalamasının belirgin biçimde üzerinde seyrettiğine işaret ediyor.
HAPİSHANELERDE YOĞUNLUK AVRUPA’NIN EN YÜKSEK SEVİYELERİNDE
bianet‘in aktardığına göre Türkiye’deki ceza infaz kurumlarının resmi kapasitesi 299 bin 880 kişi olarak bildirildi. Ayrıca hapishanelerde bulunan toplam mahpus sayısı 392 bin 456. Bu durum, her 100 kişilik kapasiteye karşılık 130,9 mahpusun bulunduğu anlamına geliyor. Avrupa genelinde ortalama hapishane yoğunluğu ise 86 seviyesinde bulunuyor.
Rapora göre Slovenya (yüzde 134), Türkiye (yüzde 130,9) ve Fransa (yüzde 130,9) hapishane yoğunluğu bakımından Avrupa’nın en yüksek değerlerine sahip ilk üç ülke. Bu ülkeleri Hırvatistan (yüzde 122,5) ve İtalya (yüzde 120,7) izliyor.
Türkiye tarafından rapora iletilen açıklamada, kapasite aşımının ek yatak ve ranzalarla yönetildiği, buna rağmen tüm tutuklu ve hükümlüler için gece barınma imkanının yasalar doğrultusunda sağlandığı belirtiliyor.
Ayrıca rapor metodolojisinde yüzde 110 barajının üzeri “ciddi aşırı kalabalık” olarak sınıflandırılıyor ve bu ilk 10 ülkenin tamamı söz konusu kritik eşiği aşmış durumda.
KADIN MAHPUS ORANI
Türkiye’deki hapishane nüfusunun yüzde 4,4’ünü kadınlar oluşturuyor. Bu oran, yüzde 5,8 seviyesindeki Avrupa ortalamasının altında kalıyor. Raporda Türkiye, kadın mahpus oranı bakımından Avrupa geneline göre düşük orana sahip ülkeler arasında yer alıyor.
Avrupa’da kadın mahpus oranının en yüksek olduğu ilk 5 ülke sırasıyla şunlardır: Andorra (yüzde 12,5), İzlanda (yüzde 12,1), Monako (yüzde 10,5), San Marino (yüzde 9,5) ve Liechtenstein (yüzde 9,1).
Bu sıralamayı nüfusu 1 milyonun üzerindeki ülkeler bazında incelediğimizde ise ilk üç sırada Macaristan (yüzde 8,8), Çekya (yüzde 8,6) ve İsveç (yüzde 7,9) var.
YABANCI MAHPUS ORANI DÜŞÜK
Türkiye’de yabancı uyruklu mahpusların toplam hapishane nüfusu içindeki payı yüzde 3,8 olarak kaydedildi. Avrupa genelinde yabancı mahpus oranı ortalaması yüzde 26,4 seviyesinde olduğu düşünüldüğünde Türkiye oldukça düşük bir orana sahip.
Avrupa’da yabancı mahpus oranının en yüksek olduğu ilk 5 ülke şu şekilde sıralanıyor: Liechtenstein (yüzde 100), Monako (yüzde 89,5), Lüksemburg (yüzde 78,1), İsviçre (yüzde 72,5) ve Andorra (yüzde 72,2). Nüfusu 1 milyonun üzerindeki ülkeler arasında ise İsviçre’yi yüzde 53 ile Avusturya, yüzde 52 ile Slovenya ve Yunanistan takip ediyor.
HAPİSHANELERDE 3 BİN 890 ÇOCUK BULUNUYOR
Türkiye’deki ceza infaz kurumlarında bulunan 18 yaş altı çocuk ve genç mahpus sayısı 3 bin 890. Bunların 479’u çocuk eğitimevlerinde tutuluyor.
Rapora göre ayrıca 0-6 yaş arası 944 çocuk, anneleriyle birlikte hapishanelerde yaşamını sürdürüyor. Bu sayı, veri paylaşan Avrupa Konseyi ülkeleri arasında en yüksek mutlak değer olarak öne çıkıyor.
PERSONEL BAŞINA DÜŞEN MAHPUS SAYISINDA AVRUPA’DA ZİRVE
Türkiye, ceza infaz kurumu personeli üzerindeki yük bakımından da Avrupa’nın en yüksek oranına sahip ülkesi konumunda. Avrupa genelinde bir personele düşen ortalama mahpus sayısı 1,7 iken, Türkiye’de bu sayı 4,6.
Başka bir ifadeyle Türkiye’de bir personelin sorumluluğundaki mahpus sayısı Avrupa ortalamasının yaklaşık 2,7 katı düzeyinde bulunuyor. Personel üzerindeki iş yükü sıralamasında Türkiye’yi 2,6 ile Sırbistan, 2,5 ile Yunanistan ve 2,4 ile Polonya takip ediyor.
BİR YILDA 457 BİN KİŞİ TUTUKLANDI
Rapordaki bir yıllık akış verileri, Türkiye’nin yalnızca yüksek mahpus nüfusuna değil, aynı zamanda Avrupa’nın en yoğun hapishane giriş trafiğine sahip ülkesi olduğunu ortaya koyuyor. 2024 Ocak ve 2025 Ocak arasında Türkiye hapishanelerine toplam 457 bin 175 giriş gerçekleşirken, 345 bin 89 tahliye işlemi yapıldı.
Her 100 bin kişi başına düşen 534 giriş oranıyla Türkiye, Avrupa’da ilk sırada yer alıyor. Bu hareketlilik sonucunda ceza infaz sisteminin yıllık devir oranı yüzde 45,4 olarak açıklandı.
HAPİSHANELERDE 745 ÖLÜM, 54’Ü İNTİHAR
2024 yılı boyunca Türkiye ceza infaz kurumlarında toplam 745 ölüm gerçekleşti. Bu ölümlerin 54’ü intihar, 2’si ise cinayet kaynaklı olarak kaydedildi. Her 10 bin mahpus başına düşen intihar oranı Türkiye’de 1,4 olarak hesaplandı. Bu değerle Türkiye, Avrupa’nın düşük intihar oranına sahip ülkeleri arasında yer alıyor.
Avrupa genelinde ortalama genel ölüm oranı her 10 bin mahpusta 11,3 iken, ortalama intihar oranı ise 11,3 seviyesinde. Rapora göre Avrupa’da her 10 bin mahpusta ölüm oranının en yüksek olduğu ilk 5 ülke şunlar: Andorra (138,9), Bulgaristan (105,5), Kuzey Makedonya (71,2), Arnavutluk (70,6) ve Azerbaycan (63,6).
Avrupa’da her 100 bin mahpusta intihar oranının en yüksek olduğu ilk 5 ülke ise şu şekilde sıralanıyor: Andorra (138,9), İzlanda (71,4), Litvanya (29,2), Danimarka (19,1) ve Fransa (17,2).
