Fikret İlkiz
Mecellede ve yargıda ahlak ve etik yazılıdır ama yaşamda aramayın, yoktur…
İslâm hukuk tarihinin ilk medeni kanunu Mecelle, 16 kitap ve 1851 maddedir. Mecelle hâkimin nitelikleri madde 1792’de saymıştır: “Hâkim; hakîm (adaletli, akıllı, bilge, âlim), fehim (anlayışlı, zeki), müstakim (dosdoğru, bağımsız, dürüst) ve emin (kendinden bilgisinden emin olmalı, güvenilir), mekin (şeref sahibi, saygın, vakar sahibi ), metin (sabırlı, metanetli) olmalıdır.”
Mecelle, ‘hakîm, fehîm, müstakîm, emîn, mekîn ve metîn’ insanlardan söz etmiyor, hakimlerde sayılan bu nitelikler “olmalıdır”, hatta hakimler böyle olmalıdır diyor
Demek ki, hakîm, fehim, müstakim, emin, mekin ve metin olamıyorsa hâkim değildir.
Olmamışları hâkim ve savcı yapmamalıdır…Mahkemelere tayin etmemelidir.
Mecellenin Kitab’ül-Kazâ başlıklı 16’ncı kitabının birinci bölümünün ikinci faslı “Hâkimin âdabı beyanındadır” başlığını taşır. Mecellede geçen “âdab”; “edeb” kelimesinin çoğuludur. İyi terbiye, usluluk, zariflik, nazikliktir.
