ABD ile İran arasında Doha’da sadece teknik görüşmeler yapıldı ve görüşmede 18 Haziran’daki mutabakat zaptıyla çözüldüğü duyurulan Hürmüz Boğazı ve İran’ın dondurulmuş varlıkları gündeme alındı. Sonraki görüşme Hamaney’in defin töreni sonrasında olacak. Mutabakatta belirtilen 60 günlük müzakerelere ise henüz başlanmış değil ve anlaşmazlık konuları duruyor.
HABER MERKEZİ – ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından 18 Haziran’da resmen imzalanan ve 28 Şubat’ta başlayan savaşı kalıcı olarak sonlandırmaya yönelik ilk önemli adım kabul edilen mutabakat zaptına taraflar arasında öngörülen müzakere sürecinde henüz bir ilerleme kaydedilmedi.
ABD-İran mutabakatı | Doha’da teknik görüşmeler yapıldı: İran’ın şartları var
Katar’ın başkenti Doha’da dün iki ülke heyetlerinin gerçekleştirdiği düşük profilli teknik görüşmeler, müzakere zaptında çözüldüğü belirtilen başlıklarla sınırlı kaldı, müzakere heyetleri arasında ise herhangi bir görüşme gerçekleşmedi.
14 madde ve 60 günlük müzakere | Trump ve Pezeşkiyan mutabakat zaptını imzaladı
Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından hafta sonu, 27 ve 28 Haziran’da Hürmüz Boğazı’nda ABD ile İran karşılıklı saldırılar gerçekleştirdi. Bu saldırılar, mutabakat zaptında öngörülen 60 günlük müzakere sürecinin geleceğine ilişkin kuşkuları ve belirsizlikleri artırdı.
Kırılgan mutabakat zaptından sonra | Hürmüz’de gerilim arttı: ABD ve İran’dan karşılıklı saldırılar
Karşılıklı saldırıların ardından taraflar arasında yeni görüşmeler bekleniyordu. ABD Başkanı Donald Trump, 28 Haziran’da İran heyetinin görüşmek istediğini ve Katar’ın başkenti Doha’da görüşme gerçekleşeceğini duyurdu. ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Trump’ın damadı Jared Kushner de Doha’ya gitti.
Doha’ya İran’dan da bir heyet gitti, ancak İran Dışişleri Bakanlığı ABD ile görüşmeyeceklerini duyurdu. Arabulucu Katar da iki ülke heyetleri arasında herhangi bir görüşme olmayacağını, tarafların arabulucularla görüşeceklerini duyurdu. Nitekim dün Doha’da iki ülke heyetleri sadece teknik düzeyde görüşmeler yaptı; müzakereciler ise arabulucu ülkeler Katar ve Pakistan yetkililerine tutumlarını bildiren görüşmeler gerçekleştirdi.
Hürmüz’de gerilim sürüyor | Belirsizlik var: ABD ile İran Doha’da görüşecek mi?
TEKNİK GÖRÜŞMELER YAPILDI, SONRAKİ TUR HAMANEY’İN CENAZE TÖRENİ SONRASINDA OLACAK
İran ve ABD, kalıcı bir çözüm yönünde ilerleme kaydettiklerine dair hiçbir işaret vermeden, dolaylı görüşmeler turunu dün tamamladı; görüşmelerde taraflar 18 Haziran’da imzalanan mutabakat zaptında çözüldüğü duyurulan konulara odaklandı.
Görüşmelere yakın kaynaklar, Reuters haber ajansına konuştu. Kaynaklar, iki ülkenin müzakerecilerinin Doha’da iki gün boyunca Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği ve İran’ın fonlarının dondurulmasının kaldırılması konularını görüştüklerini, bunların ilk anlaşma kapsamında kritik öneme sahip iki konu olduğunu belirtti.
Katar Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, bir sonraki görüşme, ABD-İsrail saldırılarında 28 Şubat’ta öldürülen İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in 9 Temmuz’da defnedileceği cenaze töreninden sonra gerçekleşecek.
Katar Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Doha görüşmelerinin, Haziran ayında savaşı durduran mutabakat zaptıyla ilgili konularda “olumlu ilerleme” sağladığı ve İsviçre’deki zirvenin “sonuçları üzerine inşa edildiği” kaydedildi.
TRUMP NÜKLEER KONUSUNUN GÖRÜŞÜLDÜĞÜNÜ SÖYLEDİ, KAYNAKLAR YALANLADI
ABD Başkanı Donald Trump da, iki tarafın İran’ın nükleer programına getirilebilecek olası sınırlamalar konusunda ilerleme kaydettiğini söyledi; bu, Şubat ayında İsrail ile birlikte savaşı başlatmasının ana nedenlerinden biriydi. Trump gazetecilere, “İran’ın nükleer silahsızlanması iyi ilerliyor. Çok iyi görüşmeler yaptılar ve göreceğiz” dedi.
Ancak Reuters’a konuşan kaynaklar, görüşmelerin teknik nitelikte olduğunu ve nükleer program konusunun görüşmelerde gündeme gelmediğini belirtti.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de, bu konunun daha sonra ele alınacağını söyledi. Gazetecilere yaptığı açıklamada, “Açıkçası nükleer mesele bizi endişelendiriyor, bunun hakkında konuşmaya başlayacağız” dedi.
Katar Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, Amerikalı ve İranlı müzakereciler Katarlı ve Pakistanlı arabulucularla ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdi.
Beyaz Saray’ın “üst düzey” görüşmeler olarak nitelendirdiği görüşmeler için bölgeye gönderilen Trump’ın damadı Jared Kushner ve ABD’nin en üst düzey temsilcisi Steve Witkoff, isminin açıklanmasını istemeyen bir kaynağa göre, görüşmelere katılmadı.
İran heyetinin başkanı, Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi, görüşmelerin sona erdiğini söyledi. Her iki taraf da aralarındaki anlaşmazlıkların giderilip giderilmediği konusunda açıklama yapmadı.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NI KİM KONTROL EDİYOR?
İlk anlaşma, İran ve Amerika Birleşik Devletleri’nin, savaştan önce küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin beşte birini karşılayan Hürmüz Boğazı’ndan gemi trafiğinin yeniden başlamasına izin vermesini öngörüyor. Trafik kısmen yeniden başlamış olsa da, stratejik su yolunun durumu belirsizliğini koruyor ve iki ülke, İran’ın bir kargo gemisine yönelik saldırısının ardından geçen hafta sonu karşılıklı saldırılar düzenledi.
Reuters’a konuşan iki üst düzey İranlı kaynağa göre, İran, gerekirse güç kullanarak bile boğaz üzerindeki kontrolünün uluslararası alanda tanınmasını sağlamaya kararlı. Nitekim İran baş müzakerecisi Muhammed Bakir Kalibaf da dün benzer bir açıklama yaptı ve Umman ile birlikte boğaz konusunda yeni bir statüko oluşturacaklarını duyurdu. İran tarafına göre, 18 Haziran’da imzalanan mutabakat zaptı sadece 60 günlük müzakere sürecinde boğazın ücretsiz açılmasını öngörüyor ve ardından İran ile Umman’ın oluşturacağı yeni statükoya göre gemi geçişleri ücrete tabi olacak.
ABD-İran mutabakatı | Doha’da teknik görüşmeler yapıldı: İran’ın şartları var
