Hürmüz’de gerilim sürüyor

ABD-İran mutabakat zaptına rağmen Hürmüz Boğazı’nda karşılıklı saldırılar gerçekleştiren taraflar arasında anlaşmazlık devam ediyor. İran, boğaz üzerinde hakimiyetini teyit edecek yeni bir statükoda ısrarcı; ABD ve Körfez ülkeleri ise buna karşı. Taraflar Katar’ın başkenti Doha’da, ancak görüşüp görüşmeyecekleri belirsiz. 

HABER MERKEZİ – ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından 18 Haziran’da resmen imzalanan ve 28 Şubat’ta başlayan savaşı kalıcı olarak sonlandırmaya yönelik ilk önemli adım kabul edilen mutabakat zaptına rağmen Hürmüz Boğazı ile ilgili gerilim devam ediyor.

14 madde ve 60 günlük müzakere | Trump ve Pezeşkiyan mutabakat zaptını imzaladı

Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından hafta sonu, 27 ve 28 Haziran’da Hürmüz Boğazı’nda ABD ile İran karşılıklı saldırılar gerçekleştirdi. Bu saldırılar, mutabakat zaptında öngörülen 60 günlük müzakere sürecinin geleceğine ilişkin kuşkuları ve belirsizlikleri artırıyor.

Kırılgan mutabakat zaptından sonra | Hürmüz’de gerilim arttı: ABD ve İran’dan karşılıklı saldırılar

DOHA’DA GÖRÜŞME OLACAK MI?

Karşılıklı saldırıların ardından taraflar arasında yeni görüşme iddiaları gündeme geldi. ABD Başkanı Donald Trump, dün İran heyetinin görüşmek istediğini ve Katar’ın başkenti Doha’da görüşme gerçekleşeceğini duyurdu. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise görüşmeye, ABD adına İran ile müzakereleri yürüten ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Trump’ın damadı Jared Kushner’in dahil olacağını ve bu yüzden Doha’ya gideceğini söyledi.

Pezeşkiyan: Dondurulmuş 6 milyar dolar İran’a iletilecek | Trump: İran ile görüşme yarın olacak

İran’dan gelen açıklamalar ise aksini işaret ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, bu hafta Katar’a teknik bir heyet gönderileceğini; ancak bunun Witkoff ve Kushner’in ziyaretiyle “hiçbir ilgisi olmadığını” ve iki taraf arasında herhangi bir görüşme planlanmadığını söyledi.

Bekayi, “Önümüzdeki günlerde Amerikan tarafıyla hiçbir düzeyde müzakere toplantısı yapmayacağız” dedi.

Öbür yandan Reuters haber ajansına konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, bugün Doha’da bir toplantı yapılacağını, ancak İran ve ABD ekipleri arasında İsviçre’de daha önce yapılan teknik görüşmelerin aksine, odak noktasının Hürmüz Boğazı’nın yönetimi ve gerilimlerin azaltılması olacağını söyledi.

Bir başka yetkili, ABD ve İran’dan teknik ekiplerin yarın Katar ve Pakistanlı arabulucularla ayrı ayrı görüşmesinin beklendiğini söyledi.

KATAR DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI’NDAN AÇIKLAMA

Katar Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Witkoff ile Kushner’in, arabulucularla görüşmek ve müzakere sürecini değerlendirmek üzere Katar’da bulunduğu ifade edildi. Açıklamada, Witkoff ve Kushner’in şu aşamada İranlı yetkililerle doğrudan bir görüşme gerçekleştirmeyeceği belirtildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI PLANLARI UYUŞMUYOR

Trump, Oval Ofis’te gazetecilere, “Doha’daki toplantı belki önemli olacak, belki olmayacak. Bunu göreceğiz” Dedi ve aynı zamanda “askeri olarak kazanıyoruz” iddiasını sürdürdü ve İran’ın nükleer silah üretmesinin engellenmesi gerektiği şartını tekrarladı.

İran, komşu Umman ile paylaştığı boğaz üzerindeki kontrolünü göstererek, su yolunu kullanan gemilerden ücret almayı ve belirlenmiş rotaların dışına çıkan gemileri engellemeyi planladığını açıkladı.

ABD, İran’ı son günlerde en az iki ticari gemiyi füze veya insansız hava aracıyla vurmakla suçladı ve buna karşılık İran askeri tesislerini bombaladı. İran ise Pazar günü erken saatlerde Kuveyt ve Bahreyn’deki ABD askeri üslerine füze ve insansız hava araçlarıyla saldırdı.

BOĞAZDAKİ MAYINLAR NASIL TEMİZLENECEK?

Hürmüz Boğazı ile ilgili gerilim, savaş süresince İran’ın bölgeye döşediği mayınlarla da ilgili. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron dün yaptığı açıklamada, gerilimi azaltmak için Umman ile birlikte çalıştığını ve Hürmüz Boğazı’ndaki mayınları temizlemek için ortaklarla işbirliği yapacağını söyledi.

Ancak İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi, mayınların temizlenmesinin 14 maddelik mutabakat zaptına göre yalnızca İran tarafından gerçekleştirileceğini belirten bir paylaşım yaptı ve Fransa’yı durumu karmaşıklaştırmaması konusunda uyardı.

PEZEŞKİYAN: BAZI SİYASİ AKIMLAR KAZANIMLARIN ZAYIFLATILMASINA ZEMİN HAZIRLIYOR

Öte yandan İran Cumhurbaşkanlığında yapılan açıklamaya göre, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Kum kentinde din adamlarını ziyaret ederek, ABD ile imzalanan mutabakat zaptı ve müzakere süreci ile ilgili bilgi vermeye devam etti.

Kum İlim Havzası hocaları ile bir araya gelen Pezeşkiyan, ülkenin tüm zorluklara ve engellere rağmen “düşmanın” girişimlerini engellediğini ve mutabakat ile birlikte kazanımlar elde ettiğini söyledi.

Pezeşkiyan, ABD ile imzalanan mutabakat zaptının tüm aşamalarının İran lideri Mücteba Hamaney ile Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi’nin tam koordinasyonu ile yürütüldüğünü belirterek, mutabakat zaptı ile kazanımlar elde edildiğini söyledi.

Kazanımlara rağmen, bazı kesimlerin ülke çıkarlarını dikkate almayarak hükümeti yıpratmak amacıyla suçlamalar yönelttiğini dile getiren Pezeşkiyan, “Bazı siyasi akımlar ulusal kararları sorgulayarak ve müzakerecileri yıpratarak kazanımların zayıflatılmasına zemin hazırlamaya çalışmaktadır” dedi.

RIZAİ’DEN PEZEŞYİYAN’IN AÇIKLAMALARINA YANIT

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızai ise sosyal medya hesabından, Pezeşkiyan’ın, ABD ile imzalanan mutabakat zaptının tüm aşamalarının İran Lideri Mücteba Hamaney ile Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi’nin tam koordinasyonu ile yürütüldüğüne dair açıklamalarını hatırlatarak, “Devrim rehberinin mesajı yeteri kadar açıktı” şeklinde bir paylaşımla Pezeşkiyan’ı üstü kapalı olarak eleştirdi.

Mücteba Hamaney, mutabakat zaptına ilişkin yaptığı açıklamada, “farklı bir görüşe sahip olduğunu ancak Cumhurbaşkanı taahhütleri üzerine onay verdiğini” belirtmişti.