İngiltere’de başbakan Keir Starmer’ın istifasının ardından Andy Burnham ismi gündemde. 9 Temmuz’da başlayacak parti liderliği ve başbakanlık yarışı için yeni milletvekili Burnham’ın tek aday olması bekleniyor. Ancak ne tür değişiklikler yapabileceği ise tartışma konusu.
HABER MERKEZİ – İngiltere’de İşçi Partili Başbakan Keir Starmer’ın istifasının ardından yeni başbakan adayı olarak Andy Burnham ismi gündemde.
Şubatta yapılan Horton and Garton ara seçiminde milletvekili adayı olması Starmer tarafından engellenen Büyük Manchester Belediye Başkanı Burnham, 18 Haziran’daki Makerfield ara seçiminde İşçi Partisi Ulusal Yürütme Konseyi onayıyla aday oldu.
Milletvekili olmadığı için Starmer’ın karşısına çıkamayan Burnham, Makerfield’da parlamentoya girmeye hak kazandı ve böylece İşçi Partililerin büyük oranda lider olarak görmek istediği Burnham’ın önünde 9 Temmuz’da başlayacak liderlik yarışından başka bir engel kalmadı.
İngiltere’nin en yeni milletvekili ve muhtemelen bir sonraki başbakanı olacak Burnham, bugün tek aday olabileceği liderlik yarışına hazırlık amacıyla İşçi Partili meslektaşlarıyla bir araya geldi.
Burnham, dün yaptığı açıklamada, parti ve kamuoyu nezdindeki itibarını zedeleyen yanlış adımlar ve yargı hatalarıyla gölgelenen iki yıllık görev süresinin ardından birkaç hafta içinde istifa kararını duyuran Başbakan Starmer’ın yerine geçmek için en güçlü aday konumunda.
Eski bir bakan olan ve 2017’den beri Büyük Manchester belediye başkanlığı görevini yürüten Burnham, geçen hafta yapılan ara seçimde parlamentoya girmeye hak kazandı ve Starmer’a liderlik yarışında meydan okuma fırsatı kazandı.
Burnham’ın şansı, en büyük rakibi olarak görülen eski Sağlık Bakanı Wes Streeting’in dün desteğini açıklamasıyla büyük ölçüde arttı.
Britanya’nın parlamenter sistemi, iktidardaki partilerin ulusal seçime gerek kalmadan liderlerini ve dolayısıyla başbakanlarını değiştirmelerine olanak tanıyor. Bir sonraki genel seçimin 2029’a kadar yapılması zorunlu değil.
İşçi Partisi liderliği için adaylık başvuruları 9 Temmuz’da başlayacak ve bir hafta sonra sona erecek. Eğer Burnham tek aday olursa, 17 Temmuz’a kadar başbakan olabilir. Eğer bir yarış olursa, kazananın parlamentonun yaz tatilinden döndüğü 1 Eylül’e kadar göreve başlamış olması bekleniyor.
Seçime katılmayı düşünen adayların, parlamentodaki İşçi Partisi’nin beşte birini oluşturan en az 81 İşçi Partisi milletvekilinin desteğine ihtiyacı var.
Birçok kişi, liderlik yarışının yalnızca partinin iç bölünmelerine dikkat çekeceğini ve siyasi belirsizlik dönemini uzatacağını savunuyor.
Kabine Ofisi Bakanı Nick Thomas-Symonds BBC’ye verdiği demeçte, “Geçişin hızlı ve düzenli olması gerektiğini düşünüyorum” dedi.
BBC’DEN BURNHAM YORUMU: SORULAR ARTIYOR
BBC’den Chris Mason Burnham’ın olası başbakanlığı konusunu analiz etti. “Burnham, son dört yılda İngiltere’nin beşinci başbakanı olacak” diyen Mason, Starmer’ın yerine geçmesi beklenen Burnham için soruların giderek artığını belirtti ve şunları yazdı:
“Pazartesi günkü tiyatro ve dramanın ardından, İşçi Partisi ve Burnham için zor sorular kapıda bekliyor.Bazıları şimdiden endişeli.
Bütün bunların nasıl görüneceği konusunda endişeleniyorlar.
Son genel seçimlerde parlamento adayı bile olmayan ve geçen hafta bu zamanlarda milletvekili bile olmayan bir adam, önümüzdeki ay bu zamanlarda başbakan olabilir.
“Ve unutmayın ki kendisi daha önce iki kez İşçi Partisi liderliği için yarıştı ve kaybetti,” diye belirtti bir bakan bana ve ekledi: “Üstelik bu da değil. İki kaybedene kaybetti: Ed Miliband ve Jeremy Corbyn.”
Miliband 2015 genel seçimlerini kaybetti. Corbyn ise 2017 ve 2019 genel seçimlerini kaybetti.
Peki Burnham’ın şu anki çekiciliğinin ardındaki sebep ne? Kısaca, o bir kazanan, Sir Keir ise bir kaybeden olarak görülüyor.
Ve bu sıradan bir kazanan değil; Reform UK’ye karşı, Reform’un geçen ay İngiltere yerel seçimlerinde çok iyi performans gösterdiği bir bölgede kazanan bir isim.
Hiç şüphe yok ki, Burnham Parlamento’ya geri dönmek için kolay bir seçim yapmadı. Ancak Büyük Manchester’da çok popüler olduğu ve popülaritesinin bunun ötesinde büyük ölçüde test edilmediği de bir gerçektir.
“Sanki birçok İşçi Partisi milletvekili istasyondan kalkmak üzere olan bir trene yetişmek için koşuyor ama trenin nereye gittiği hakkında hiçbir fikirleri yok,” diye ifade etti bir kişi bana; bu da partinin ve ülkenin Burnham’ın hükümet planı hakkında henüz bilmediği çok şey olduğunu gösteriyor.
Ara seçim kampanyası sırasında genel hatlarıyla bazı fikirler ortaya koydu, ancak -belki de anlaşılabilir bir şekilde- o dönemde koltuğu kazanmasını sağlayabilecek yerel sorunlara odaklanmak istedi.
Başbakan’ın istifa kararına ilişkin sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda , “İnsanlar ekonomik büyüme, yaşam maliyeti, kamu hizmetleri, konut ve gelecek nesil için fırsatlar konusunda ilerleme görmek istiyor” diye ekledi.
Siyasi görüşü ne olursa olsun, çok az kişi buna karşı çıkacaktır. Bunu nasıl dile getireceği şimdi yoğun bir incelemeye tabi tutulacak.
Partideki bazı kişilerde endişeye neden olan şey, detay eksikliği ve boşlukları doldurmak için potansiyel olarak çok dar bir zaman diliminin olmasıdır.
Bu nedenle bazı İşçi Partisi milletvekilleri, başbakanın baş sekreteri Darren Jones’u Burnham’a karşı bir yarışa girmeye ikna etme fikrini ortaya atıyorlar.
Arkadaşları, genel olarak bakıldığında bunun pek olası olmadığını düşünüyorlar, ancak o en azından henüz bu ihtimali tamamen dışlamıyor.
Öyleyse, tüm bu süreçteki bir sonraki önemli an, Burnham’ın kendi tutumunu ortaya koymaya karar vermesi olacak.
Örneğin, Cuma sabahının erken saatlerine kadar belediye başkanı olan bir adamın dış ilişkiler konusunda kamuoyu önünde uzun uzun konuşmasına pek gerek kalmamıştı.
Ama emin olabiliriz ki, başbakan olursa bu konuyu düşünmek için çok zaman harcayacaktır.
Peki, örneğin ABD Başkanı Donald Trump ile ilişkisine nasıl yaklaşabilir?
Orduya, güvenliğimizi sağlamak için ihtiyaç duyduklarını iddia ettikleri parayı sağlamaya razı olur muydu? Ve eğer olursa, bunu nasıl ödeyecekti?
Önümüzdeki ay ülkeyi yönetecek bir adam hakkında sorulabilecek onlarca sorudan sadece birkaçı.”
