ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’la süren görüşmelerin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yardımcı olabileceğini belirterek, müzakerelerin Tahran’ın nükleer programıyla ilgili konuları da içereceğini açıkladı. Rubio, İran’la ne zaman bir anlaşmaya varılacağı yönündeki soruyu cevaplarken kesin bir tarih vermese de bunun “yakın sürede” olabileceğini söyledi.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş, 40’ıncı gününde, 8 Nisan‘da ilan edilen ateşkesle yerini olası bir çözüm için diplomatik çabalara bıraktı. Tarafların sık sık anlaşmaya yakın oldukları ifade edilse de, anlaşmazlık konuları gündemdeki yerini koruyor ve bu durum, zaman zaman yeni gerilimlere yol açıyor.
İran-ABD görüşmelerinde Lübnan gerilimi Trump Netanyahu ve Hizbullah ile görüştü
HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN YENİDEN AÇILMASI
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Senato’nun Dış İlişkiler Komitesi’ne bakanlığının 2027 bütçesiyle ilgili yaptığı bilgilendirme konuşmasında, İran’ın nükleer programının bazı kısımlarını müzakere etmeyi kabul ettiğini söyledi ve görüşmelerin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yardımcı olabileceği umudunu paylaştı.
Bakan Rubio, İran’ın ABD ile “hala dağlarında gömülü olan yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti konusunda” detaylı bir müzakereye girmek zorunda olduğunu belirtti.
Bu konuların ayrıntılarının İran’la gelecek görüşmelerde ele alınmasının gerekli olduğuna değinen Rubio, “Ülkelerindeki zenginleştirme faaliyetlerine ciddi ve uzun vadeli sınırlamalar getirilmesi veya bunların iptal edilmesi konusunda anlaşmaya varmak zorundalar” dedi.
İRAN’LA ANLAŞMA “YAKINDA OLABİLİR”
Rubio, “Örneğin, ‘Zenginleştirilmiş uranyumu imha edeceğiz’ diye taahhütte bulunmaları gerekiyor. Şimdi soru şu: Bunu hangi mekanizmalarla yapacağız? Bu müzakere edilebilir” ifadelerini kullandı.
Dışişleri Bakanı Rubio, İran’la ne zaman bir anlaşmaya varılacağı yönündeki soruyu cevaplarken kesin bir tarih vermese de bunun “yakın sürede” gerçekleşebileceğini kaydetti.
İran’dan yanıt almanın “6 güne kadar sürebileceğini” bildiren Rubio, Tahran’la dolaylı müzakerelerin zorluklarına değindi ancak yine de savaşı sona erdirecek bir anlaşmanın “mümkün olduğunu” ileri sürdü.
ABD’nin sırf Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması amacıyla İran’a yönelik yaptırımları hafifletmesi veya varlıklarını serbest bırakması olasılığı sorulan Rubio, “Hayır, bu konu görüşülmedi. Bu teklif edilmedi” cevabını verdi.
TRUMP’TAN ANLAŞMA TASLAĞINA REVİZE
Bu arada 1 Haziran’da ABD Başkanı Donald Trump’ın, ABD ile İran arasında müzakere edilen anlaşma taslağında bazı maddelerin değiştirilmesini istediği iddia edilmişti. The New York Times, ABD’nin daha sert şartlar içeren revize edilmiş anlaşma taslağını İran’a gönderdiğini öne sürmüştü. Değişiklik istenen maddelerin İran’ın gemi geçişlerine kapattığı Hürmüz Boğazı ile İran’ın nükleer programını ilgilendirdiği kaydediliyor.
İran Meclisi ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakir Kalibaf ise, “Bizim için somut kazanımlar elde etmek bir ölçüttür ve bunun karşılığında taahhütlerimizi yerine getireceğiz. İran halkının hakları güvence altına alınana kadar hiçbir anlaşmayı onaylamayacağız” açıklaması yapmıştı.
‘YAKIN’ DENİLEN ANLAŞMADA PÜRÜZLER BULUNUYOR
Son günlerde ABD ile İran’ın ateşkesi uzatma ve Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişine getirilen kısıtlamaları kaldırma konusunda anlaşmaya vardıkları iddia ediliyordu. Taraflardan gelen açıklamalarda da anlaşmaya yakın olduğu ifade ediliyordu. Ancak iki ülke, çatışmanın merkezinde yer alan önemli konularda hâlâ farklı görüşlere sahip.
Haftalardır devam görüşmelerin ardından, her iki taraf da savaşı durduracak ve müzakerecilere nihai bir anlaşmaya varmaları için 60 gün süre tanıyacak bir mutabakat zaptı konusunda ilerleme kaydettiklerini bildiriyor. Ancak anlaşmazlık konuları da varlığını koruyor.
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı gemi geçişlerine savaştan önce olduğu gibi ücretsiz olarak açıp açmayacağı, nükleer programını sonlandırıp sonlandırmayacağı, elindeki 440 kg’dan fazla zenginleştirilmiş uranyumu ABD’ye teslim etmeyi kabul edip etmeyeceği veya bunu imha edip etmeyeceği, balistik füze sistemlerini sınırlandırıp sınırlandırmayacağı, Hizbullah ve Hamas gibi bölgesel vekil güçlere desteğini kesip kesmeyeceği gibi konu başlıkları ABD’nin talep listesini oluşturuyor.
İran ise, ABD’den dondurulmuş on milyarlarca dolar varlıklarının serbest bırakılmasını, uranyumu teslim almaktan vazgeçmesini, nükleer programını barışçıl teknolojiler için kullanmayı kabul etmesini, bölgesel vekil güçlerle ilişkilerine karışmamasını, Hürmüz Bozağı konusundaki egemenlik hakkını tanımasını, balistik füze programını savunma amaçlı ve egemenliğinin bir parçası olduğuna razı olmasını ve yaptırımları kaldırmasını istiyor.
Trump: İran gerçekten anlaşma yapmak istiyor | ABD vurdu, İran karşılık verdi
