Ukrayna’da savaş sürüyor, Rusya ile görüşmeler durmuş durumda ve Zelenskiy Rusya yanlısı barış teklifi nedeniyle Trump’ın baskısı altında. Almanya Başbakanı Merz ise Zelenskiy’ye nefes olacağını düşündüğü bir öneri sundu: AB üyeliğine giden yolda ara bir formül olarak “ortak üyelik”.
HABER MERKEZİ – Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş beşinci yılında devam ediyor ve her geçen gün savaşın yol açtığı insani ve ekonomik maliyet artıyor. Bununla birlikte savaşın sona erdirilmesi için özellikle geçen yılın Kasım ayından bu yana başlayan diplomatik çabalar da sonuç vermiş değil.
Dördüncü yıl: Ağır bilanço ve çözümsüzlük | Rusya – Ukrayna savaşı: Cenevre’den de sonuç çıkmadı
Ukrayna’daki savaş, Rusya ile Avrupa ülkeleri, NATO ve ABD arasındaki ilişkileri de etkiliyor. ABD Başkanı Donald Trump, 2025’in Ocak ayında başkanlık koltuğuna oturduktan sonra Ukrayna’daki savaşı sonlandırmak için, önceki başkan Joe Biden’ın aksine Rusya ile teması tercih etti ve daha sonra geçen yılın Ağustos ayında Rus lider Putin ile yüz yüze görüşme de gerçekleştirdi. Daha sonra da Putin ile pek çok kere telefon görüşmesi yapan Trump, geçen yılın sonbaharında savaşı sonlandırmak için bir barış planı sundu. Trump’ın teklifi sonrasında ABD, Rusya ve Ukrayna heyetleri arasında pek çok kere görüşmeler gerçekleşti, ancak 28 Şubat’ta ABD-İsrail ve İran arasında çıkan savaş nedeniyle bu görüşmeler duraksadı ve şimdiye kadar da herhangi bir sonuç çıkmadı.
Trump’ın sunduğu barış teklifi çoğunlukla Rusya’nın taleplerine yakın olarak değerlendiriliyor. Bu durum, ABD ile Avrupa ülkelerinin Ukrayna konusunda farklı düşünmesine yol açtı. Trump’ın planında Ukrayna’dan, halihazırda Rusya’nın işgali altında bulunan Donbas bölgesi dahil önemli bir toprak parçasını bırakması isteniyor. Ayrıca Ukrayna’nın NATO üyesi olamayacağı ve AB’ye üyelik başvurusunu durdurması da talep ediliyor. Bu tür şartlar AB ile ABD’nin ihtilaf yaşamasına yol açtı. Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü savunan AB ülkeleri, Rusya’nın Ukrayna’daki saldırılarını doğrudan Avrupa’ya yönelik bir tehdit olarak algılıyor.
Rusya ile Ukrayna’daki savaşının çözümü, bütün yıkıcı sonuçlara rağmen yakın görünmüyor. Trump’ın sunduğu barış teklifi üzerine görüşmelerin ne zaman yeniden başlayabileceğine ilişkin mevcut durumda işaretler bulunmuyor. Bununla birlikte AB ülkeleri Ukrayna’ya yeni olanaklar tanımak için çabalarını sürdürüyor. Macaristan’da 12 Nisan’da yapılan seçimde 16 yıllık iktidarını kaybetmesinin ardından Rusya yanlısı Viktor Orban engelinden kurtulan AB, savaşta Ukrayna’yı desteklemek için kritik önemdeki 90 milyar euroluk kredi desteğini kabul edebildi. Ukrayna’ya Avrupa’da alan açmak için yeni bir öneri ise Almanya Başbakanı Friedrich Merz’den geldi.
MERZ’DEN UKRAYNA İÇİN AB FORMÜLÜ
Reuters haber ajansının bildiriğine göre, Merz, savaşı son erdirecek bir anlaşmayı kolaylaştırmaya yardımcı olabileceğini düşündüğü AB üyeliğine giden ara bir adım olarak Ukrayna’ya Avrupa Birliği yapılarında doğrudan bir rol verilmesini öneriyor.
AB üyesi ülkelerin liderlerine gönderdiği mektupta Merz, Ukrayna’ya “ortak üye” statüsü verilebileceğini ve bunun Ukraynalı yetkililerin AB zirvelerine ve bakanlar toplantılarına katılmalarına izin vereceğini, ancak oy kullanamayacaklarını belirtiyor.
Merz ayrıca, AB üyesi ülkelerin “önemli bir güvenlik garantisi oluşturmak amacıyla” birliğin karşılıklı yardım maddesini Ukrayna’ya uygulamaya yönelik “siyasi bir taahhütte” bulunmalarını da öneriyor.
Merz’in önerisi, hızlı bir katılım ile Ukrayna’nın sürecin başlangıcındaki mevcut aday ülke statüsü arasında bir orta yol bulma girişimini temsil ediyor.
Merz, “Önerim, savaş halindeki bir ülke olan Ukrayna’nın özel durumunu yansıtıyor. Müzakere yoluyla bir barış çözümünün parçası olarak devam eden barış görüşmelerini kolaylaştırmaya yardımcı olacaktır” diyor ve bunun “sadece Ukrayna’nın değil, tüm kıtanın güvenliği için de hayati önem taşıdığını” ekliyor.
AB ÜYELİĞİNİN ZORLUKLARI VE MERZ’İN ÖNERİSİ: DİĞER LİDERLERLE GÖRÜŞECEK
Reuters haber ajansına konuşan analistlere göre, Merz’in Ukrayna için ortaya attığı öneri, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’e avantaj sağlayabilir. Zelenskiy’nin halihazırda Rusya’nın kontrolünde bulunan yüzde 20 civarındaki topraklarını geri alması zor görünüyor veya uzun süre alabilir; aynı zamanda ABD Başkanı Trump’ın Rusya yanlısı siyaseti ve barış teklifi karşısında Zelenskiy üzerindeki baskı devam ediyor. Bu durumda Merz’in AB konusunda Ukrayna için önerdiği formülün Zelenskiy’yi rahatlatabileceği kaydediliyor.
Bu arada AB’ye katılım süreci uzun ve bürokratik bir süreç ve AB’nin hukuki ve ekonomik standartlarını karşılamak için ayrıntılı müzakereler ve yasal reformlar içeriyor. AB üyeliği, bloğun 27 üyesinin her birinin rızasını ve onayını gerektiriyor; bu süreç önemli engellere yol açabilir.
Merz mektubunda, Ukrayna’nın mevcut AB kuralları kapsamında bulunmayan bir kategori olan ortak üye olarak elde edebileceği olası faydaları özetledi.
Bu potansiyel faydalar arasında Avrupa Komisyonu’nda oy hakkı olmayan bir Ukraynalı yardımcı komiser ve Avrupa Parlamentosu’nda oy hakkı olmayan temsilciler yer alıyor.
Almanya Şansölyesi, Ukrayna’nın hukukun üstünlüğü standartlarından veya katılım sürecinden geri adım atması durumunda, bir geri dönüş mekanizması veya yürürlükten kalkma maddesinin devreye sokulabileceğini yazıyor.
Söz konusu teklifin diğer aday ülkeleri etkilemeyeceğini belirten Merz, AB’ye katılmak için uzun süredir çalışan ülkeler için “yenilikçi çözümler araştırılması” önerisinde bulunuyor.
Merz, fikirlerini diğer Avrupalı liderlerle görüşmeyi planladığını söyledi ve “Amacım kısa süre içinde bir anlaşmaya varmak ve ayrıntıları belirlemek üzere özel bir Görev Gücü oluşturmak” diye yazdı.
