ABD ile İran arasındaki görüşmelerde çıkmaz devam ediyor. Taraflar benzer içerikteki tekliflerini yeniden sundu ve henüz sonuç yok. Trump’ın açıklamaları ise tekrarlardan oluşuyor. Rejim değişikliği beyanıyla yola çıkan Trump’ın artık en önemli ve neredeyse tek şartı da İran’ın nükleer silahlara sahip olmaması.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş, 40’ıncı gününde ilan edilen ateşkesle yerini olası bir çözüm için diplomatik çabalara bıraktı. 8 Nisan’da ilan edilen ateşkesten hemen sonra 11 Nisan’da taraflar ilk kez Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yüz yüze görüşmeler yaptı, bu görüşmeden sonuç çıkmaması üzerine aradan geçen sürede arabulucu Pakistan aracılığıyla dolaylı görüşmeler sürüyor. Ancak 8 Nisan’dan bu yana umulan bir uzlaşmaya varılmış değil. Bunda tarafların ileri sürdüğü şartlarda ısrar etmesi etkili oluyor.
Geçen sürede taraflar karşılıklı olarak tekliflerini birbirlerine iletti. Son teklifler ise hafta sonunda masaya yatırıldı. ABD’nin hafta sonunda İran’a sunduğu 5 maddelik yeni teklife karşılık İran 14 maddelik yeni bir teklifle karşılık verdi. Ancak teklifler, daha önce karşılıklı kabul görmeyen maddeleri içeriyor ve bu da görüşmelerde ilerlemenin kaydedilmesinin zor olabileceği yorumlarına yol açıyor.
Hamaney: Başka cepheler açılacaktır | Trump’tan İran’a yine ret: ‘Yarınki saldırı ertelendi’
ABD, İran’dan küresel petrol ihracatının yaklaşık yüzde 25’inin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı açmasını ve herhangi bir ücret alınmamasını istiyor. ABD’nin bir diğer talebi ise, İran’ın nükleer programıyla ilgili. ABD, İran’ın bu programı sonlandırmasını, elindeki zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmesini, nükleer tesisleri devre dışı bırakmasını ve nükleer silah edinmeyeceğine ilişkin taahhütte bulunmasını şart koşuyor.
Hürmüz Boğazı’nda ‘kontrollü gerilim’ sürüyor | ABD İran’ın yanıtını bekliyor
İran ise, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukayı kaldırmasını, dondurulmuş milyar dolarlarca İran mal varlığını serbest bırakmasını, askerlerini geri çekmesini, bir daha saldırmayacağına ilişkin garanti vermesini talep ediyor. İran önceki teklifinde olduğu gibi yeni teklifinde de öncelikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilimin çözüme kavuşturulmasını ve savaşın sonlandırılmasına yönelik adımların atılmasını, ardından daha sonra nükleer programla ilgili başlığın müzakere edilmesini öneriyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın benzer içerikteki önceki teklifini “saçmalık” olarak nitelemiş ve reddetmişti. Yeni teklife ilişkin ilk yorumu da benzer oldu ve İran’ın yeni teklifini de yetersiz bulduğunu duyurdu.
Trump, zamanın daraldığı ve askeri seçeneklerin masada olduğu mesajını da veriyor. Trump, ayrıca önceki gün Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Katar’ın liderleriyle görüştükten sonra dün yapılması planlanan saldırıyı ertelediklerini duyurdu.
TRUMP’IN DEĞİŞMEYEN SÖYLEMİ
Son teklif üzerinde ortaya tablo da bir çıkmazı gösteriyor. Çıkmaz sadece tarafların ileri sürdüğü şartların her defasında tekrarlanmasıyla sınırlı değil, karşılıklı açıklamalarda da görülüyor.
Trump’ın 8 Nisan’daki ateşkesten bu yana kamuoyuna yansıyan açıklamalarında bazı başlıklar sabit hale gelmiş durumda: “İran savaşı kaybetti, biz kazandık”, “İran’ın ordusunu yok ettik”, “İran anlaşma için yalvarıyor”, “İran ile anlaşacağız”, “İran ile anlaşma yakın”… Trump’ın bu tür açıklamalarına aynı zamanda tehditler de eşlik ediyor. Trump, her defasında “yakın olduğunu” ileri sürdüğü anlaşmanın bir türlü sağlanamaması üzerine İran’ı yok etmekle tehdit ediyor.
İran’ın hafta sonunda sunduğu ve Trump’ın memnun olmadığını açıkladığı tekliften sonra da benzer bir görüntü ortaya çıktı. Trump, dün İran’a yönelik saldırı planı yaptıklarını, ancak müzakerelere şans tanımak için bundan vazgeçtiklerini söyledi. Bu da yeni bir durum değildi; Trump son bir ayda birkaç kez benzer açıklamalarda bulundu.
‘Tek sayfalık mutabakat’ iddiası – İran: İnceliyoruz | Trump’a göre İran ile anlaşma “çok mümkün”
ARGÜMANLARINI TEKRARLADI
Trump, Beyaz Saray’ın bahçesinde Kongre üyeleriyle bir araya geldiği bir etkinlikte değişmeyen argümanlarını tekrarladı. İran’la müzakerelerin devam ettiğini belirten Trump, yakın zamanda bir anlaşmaya varıp varamayacaklarını göreceklerini belirtti. Trump, “Bu savaşı çok kısa sürede sona erdireceğiz. Anlaşma yapmak için can atıyorlar, bu durumdan bıktılar. Bence bu işi çok çabuk bitireceğiz. Umarım bunu güzel bir şekilde hallederiz” değerlendirmesini yaptı.
İran’ın ordusunu ve siyasi liderliğini büyük ölçüde “ortadan kaldırdıklarını” bir kez daha tekrarlayan Trump, İran ile müzakerelerde değişmeyen neredeyse en önemli şartını da bir kez daha ortaya koydu:
“Ben müzakerenin ortasındayım ve diyorum ki: Nükleer silahınız olamaz. Onlar (İranlılar) Ortadoğu’yu ve dünyayı havaya uçurmak için nükleer silah istiyor. Buna izin vermeyeceğiz.”
