Trump, Hürmüz Boğazı’nda başlattıkları Özgürlük Projesi’nin ‘kısa süreliğine’ durdurulduğunu, ablukanın ise süreceğini açıkladı ve İran’ın üzerinde uzlaşıldığını söylediği şartları kabul etmesi halinde savaşın sona ereceğini duyurdu. İran, ABD’nin teklifini incelediğini açıkladı. Axios’a göre, Washington ile Tahran, savaşı sona erdirmeye yönelik tek sayfalık bir mutabakat metni üzerinde anlaşmaya yaklaştı.
HABER MERKEZİ – ABD Başkan’ı Donald Trump’ın projesi olan ve Hürmüz Boğazı’ndan ‘tarafsız ülkelerin’ gemilerinin geçişinin sağlanması için ABD desteğini kapsayan “Özgürlük Projesi” nedeniyle bölgede gerilim sürüyor. İki ülke arasında geçerli olan ateşkesi başından bu yana ilk kez karşılıklı saldırılar yapıldı. Tansiyonun yükselmesiyle Pakistan arabuluculuğunda süren barış görüşmelerinin de tehlikeye girip girmediği konusu gündeme geldi.
‘ANLAŞMANIN İMZALANIP İMZALANMAYAĞINI GÖRMEK İÇİN’
Donal Trump bugün sosyal medya hesabından yaptığı açıklama Özgürlük Projesi’nin kısa süreliğine durdurulduğunu ancak ablukanın devam edeceğini ifade etti.
Trump, “Pakistan ve diğer ülkelerin talebi üzerine, İran’a karşı yürüttüğümüz harekatta elde ettiğimiz muazzam askeri başarılar ve ayrıca İran temsilcileriyle tam ve nihai bir anlaşmaya varılması yönünde büyük ilerleme kaydedilmiş olması dolayısıyla, abluka tam olarak yürürlükte kalmakla birlikte, (taraflar arası) anlaşmanın nihai hale getirilip imzalanıp imzalanamayacağını görmek için Özgürlük Projesi’nin kısa bir süreliğine durdurulmasına karşılıklı olarak karar verdik” dedi.
Trump, daha sonra Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamada ise İran’ın bir anlaşma yapmak istediğini söyledi ve “Oraya varıp varamayacağımızı göreceğiz” dedi. “Son 24 saatte çok iyi görüşmeler yaptık ve bir anlaşmaya varmamız çok mümkün” diyen Trump, İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağına ilişkin şartını da tekrarladı: “Bu çok basit: İran nükleer silaha sahip olamaz.”
×
ÖZGÜRLÜK PROJESİ
Trump, 4 Mayıs itibarıyla, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan ve Orta Doğu’daki krizle ilgisi olmayan “tarafsız” ülkelere ait gemilerin, boğazdan geçişine yardım etmeye başlayacaklarını açıklamış ve buna “Özgürlük Projesi” adını vermişti.
İran tarafında ise görüşme trafiği var. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Fransa Cumhurbaşkanı Macron ile görüştü, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi Çin’de temaslarda bulundu.
RUBIO’DAN BM ÇAĞRISI: HÜRMÜZ TASARISI VETO EDİLMESİN
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki saldırıları ve mayınlama girişimlerini durdurmasını talep eden ABD destekli BM tasarısının “yeniden veto edilmemesi” çağrısı yaptı. Rubio, Beyaz Saray’daki açıklamasında Çin ve Rusya’ya seslenerek, “Kimse bunun yeniden veto edilmesini görmek istemez ve dilde bazı küçük değişiklikler yaptık” dedi. ABD’nin Bahreyn, Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt ve Katar ile hazırladığı taslak, BM Güvenlik Konseyi’nde kapalı oturumda görüşülüyor. Reuters’a göre taslak, doğrudan güç kullanımını açıkça içermese de BM Şartı’nın 7’nci Bölümü kapsamında yaptırım ve askeri müdahale dahil çeşitli adımların önünü açabiliyor.
İRAN DIŞİŞLERİ BAKANI ARAKÇİ PEKİN’DE
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pekin’de Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile görüştü. ISNA’ya göre Arakçi, Çin’i “yakın müttefik” olarak tanımlayarak mevcut koşullarda iki ülke arasındaki iş birliğinin güçleneceğini söyledi. İran ile ABD arasındaki görüşmelere de değinen Arakçi, “Yalnızca adil ve kapsamlı bir anlaşmayı kabul ederiz” dedi. Çin Dışişleri Bakanlığı’na göre Wang Yi ise Çin’in İran için “güvenilir stratejik ortak” olduğunu belirtti. AP’nin aktardığına göre Wang, kapsamlı ateşkesin acil ihtiyaç olduğunu vurgulayarak “Çatışmaların yeniden başlaması kabul edilemez” dedi.
Erakçi, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada ise, Pekin’deki resmi temasları kapsamında Çinli mevkidaşı Wang Yi ile yaptığı görüşmeyi değerlendirdi. Wang’la yapıcı bir görüşme gerçekleştirdiğini belirten Erakçi, “İran’ın, Çin’e güvendiğini, bu ülkenin barış çabalarını ilerletme ve çatışmayı sona erdirme yönündeki aktif rolünü sürdürmesini umduğunu” kaydetti.
Pekin yönetiminin, ABD-İsrail ile İran savaşı sonrası dönemde kalkınma ile güvenlik arasında denge kurabilecek yeni bir bölgesel çerçevenin oluşumunu desteklediğini savunan Erakçi, Tahran yönetiminin Çin’in bölgede barış ve istikrarın korunması ve güçlendirilmesine yönelik 4 maddelik önerisini takdirle karşıladığını açıkladı.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA FRANSIZ GEMİSİNE SALDIRI
Fransız denizcilik şirketi CMA CGM, şirket filosundaki “CMA CGM San Antonio” adlı geminin dün Hürmüz Boğazı’ndan geçiş sırasında saldırıya uğradığını doğruladı. AFP’ye konuşan şirket yetkilileri, saldırıda mürettebattan yaralananlar olduğunu ve geminin hasar aldığını açıkladı. Yaralı mürettebatın tedavi için gemiden tahliye edildiği belirtildi.
İRAN VE SUUDİ ARABİSTAN DIŞİŞLERİ BAKANLARI GÖRÜŞTÜ
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al Suud telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
Arakçi’nin Telegram hesabından yapılan açıklamada tarafların bölgedeki son gelişmeleri değerlendirdiği ve gerilimin büyümesini önlemek için diplomasi ile bölgesel iş birliğinin sürdürülmesi gerektiğini vurguladığı belirtildi.
ABD VE İRAN ARASINDA MUTABAKAT METNİ İDDİASI
Axios’un ABD’li yetkililer ve konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre Washington ile Tahran, savaşı sona erdirmeye yönelik tek sayfalık bir mutabakat metni üzerinde anlaşmaya yaklaştı.
Haberde tarafların İran’ın nükleer programına ilişkin daha kapsamlı müzakereler için de çerçeve belirlediği belirtildi. ABD’nin önümüzdeki 48 saat içinde İran’dan bazı temel maddelere yanıt beklediği aktarıldı.
Henüz nihai anlaşmaya varılmadığı belirtilirken, kaynaklar bunun savaşın başlamasından bu yana tarafların anlaşmaya en çok yaklaştığı aşama olduğunu söyledi.
Axios’a göre olası anlaşma kapsamında İran’ın uranyum zenginleştirmeyi durdurması, ABD’nin yaptırımları kaldırması ve dondurulan milyarlarca dolarlık İran fonlarını serbest bırakması yer alıyor. Anlaşmada ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlere yönelik kısıtlamaların kaldırılması da bulunuyor.
PAKİSTAN BAŞBAKANI ŞERİF’TEN TRUMP’A HÜRMÜZ TEŞEKKÜRÜ
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndaki “Özgürlük Projesi” operasyonunu durdurma kararını memnuniyetle karşıladığını açıkladı. X hesabından paylaşım yapan Şerif, kararın bölgesel barış ve istikrara katkı sağlayacağını belirterek Trump’ın “zamanında ve cesur liderlik” gösterdiğini söyledi. Şerif, Pakistan ile birlikte özellikle Suudi Arabistan ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın yaptığı çağrılara verilen yanıtın, bölgede uzlaşı ve istikrarı güçlendireceğini ifade etti. Pakistan’ın diyalog ve diplomasi yoluyla çatışmaların çözümüne yönelik tüm girişimleri desteklemeyi sürdüreceğini belirten Şerif, mevcut sürecin kalıcı bir anlaşmaya dönüşmesini umut ettiklerini söyledi.
DEVRİM MUHAFIZLARINDAN HÜRMÜZ MESAJI
İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı donanma, sosyal medya üzerinden Farsça ve İngilizce yaptığı açıklamalarda Körfez’deki gemi kaptanları ve armatörlere “İran’ın Hürmüz Boğazı düzenlemelerine uydukları ve bölgesel deniz güvenliğine katkı sundukları” gerekçesiyle teşekkür etti.
Açıklamada, “Saldırganların tehditleri etkisiz hale getirildi ve yeni protokoller yürürlüğe girdi. Böylece boğazdan güvenli ve istikrarlı geçiş sağlanacak” denildi.
IRGC donanması yeni protokollerin ayrıntılarını paylaşmazken, açıklama Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemilerin geçişine destek için başlatılan askeri operasyonu durdurduğunu açıklamasının ardından İran’dan gelen ilk resmi değerlendirme oldu.
TRUMP: İRAN KABUL EDERSE SAVAŞ SONA ERECEK
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın üzerinde uzlaşıldığını söylediği şartları kabul etmesi halinde savaşın sona ereceğini ve Hürmüz Boğazı’nın tüm gemilere açık olacağını söyledi.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:
“İran’ın üzerinde anlaşmaya varılan şeyi kabul edeceğini varsayarsak ki bu belki de büyük bir varsayım, artık efsanevi hale gelen Epic Fury sona erecek ve son derece etkili Abluka, İran dahil herkes için Hürmüz Boğazı’nın AÇIK olmasını sağlayacak. Eğer kabul etmezlerse bombardıman başlar ve ne yazık ki daha önce olduğundan çok daha yüksek seviyede ve yoğunlukta olur. Bu konuya gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederim!”
Trump, ayrıca İran’la yüz yüze görüşmeler için “henüz çok erken” olduğunu söyledi. New York Post’a konuşan Trump, savaşın sona ermesine yönelik ABD teklifine İran’dan yanıt beklendiğini belirtti.
İRAN: TEKLİF İNCELENİYOR, CEVAP PAKİSTAN’A İLETİLECEK
Yarı resmi haber ajansı ISNA’ya konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD’nin savaşı sona erdirme önerisinin incelendiğini ve cevabı arabulucu Pakistan’a ileteceklerini bildirdi. ABD, görüşmelerde aracılık yapan Pakistan’a, İran ile savaşı sona erdirebilecek bir anlaşma için yeni teklif sunmuştu.
MUTABAKAT SAĞLANIRSA 30 GÜNLÜK MÜZAKERELER BAŞLAC AK
Reuters haber ajansına konuşan Pakistanlı bir kaynak ve arabuluculuk konusunda bilgi sahibi başka bir kaynak, Axios tarafından duyurulan, savaşı sona erdirecek 14 maddelik tek sayfalık bir mutabakat zaptı önerisine ilişkin bilgileri doğruladı. Kaynaklara göre, mutabakat zaptının ardından Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişinin serbest bırakılması, ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımların kaldırılması ve İran’ın nükleer programına kısıtlamalar getirilmesi konusunda görüşmeler yapılacak.
Arabuluculuk hakkında bilgi sahibi olan kaynak, ABD adına müzakerelerin Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner tarafından yürütüldüğünü söyledi. Her iki taraf da ön anlaşmada mutabık kalırsa, tam bir anlaşmaya varmak için 30 günlük detaylı müzakereler başlayacak.
CENTCOM: ABD ORDUSU BİR İRAN TANKERİNİ VURDU
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı’nda ABD güçlerinin İran’a ait petrol tankerini vurduğunu duyurdu. CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, ABD güçlerinin akşam saatlerinde “İran bayraklı ve boş bir petrol tankerinin İran’daki bir limana doğru ilerlemesini engelleyerek abluka tedbirleri kapsamında durdurduğu“ kaydedildi.
Açıklamada, M/T Hasna adlı geminin uluslararası sularda tespit edilmesinin ardından birden fazla kez uyarıldığı, ancak geminin ABD ablukasını ihlal ettiği ileri sürüldü. Açıklamada, “İran limanlarına giriş veya çıkış yapmaya çalışan gemilere yönelik ABD ablukası tam olarak yürürlükte kalmaya devam ediyor. CENTCOM güçleri, kurallara uyulmasını sağlamak amacıyla kararlı ve profesyonel şekilde hareket etmeyi sürdürüyor“ denildi.
