Endonezya’da yürürlüğe giren yeni düzenleme ile 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımı yasaklandı. Yaklaşık 70 milyon çocuğu kapsayan karar, platformlara “derhal uyum” çağrısıyla birlikte geldi.
HABER MERKEZİ- Avrupa ülkelerinden sonra Asya ülkesi Endonezya da çocukların sosyal medyaya erişimini kökten sınırlayan yeni bir düzenlemeyi yürürlüğe koydu. Bugün itibarıyle 16 yaş altındaki kullanıcıların hesapları kapatılmaya başlandı. Yaklaşık 70 milyon çocuğu ilgilendiren bu karar, ülkenin dijital dünyaya yönelik en sert adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Yeni kurallara göre, 16 yaş altına ait hesaplar başta YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live ve Roblox olmak üzere “yüksek riskli” olarak tanımlanan platformlarda devre dışı bırakılacak. Hükümet, bu platformların çocukları bağımlılık yaratan içeriklerden korumakta yetersiz kaldığını savunuyor.
İletişim Bakanı Meutya Hafid, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden hemen önce yaptığı açıklamada, sosyal medya şirketlerine açık bir mesaj verdi: Kurallara uyum zorunlu, esneklik yok. Hafid, Endonezya’da faaliyet gösteren tüm platformların ürün ve hizmetlerini yeni mevzuata hızla uyarlaması gerektiğini vurguladı.
Bazı şirketler şimdiden adım attı. X ve Bigo Live, minimum kullanıcı yaşını sırasıyla 16 ve 18’e yükseltti. TikTok ise düzenlemelere uyum sağlayacağını ve 16 yaş altı kullanıcı hesaplarıyla ilgili gerekli önlemleri alacağını açıkladı.
Ancak uygulamanın nasıl denetleneceği henüz net değil. Hükümet, kontrol mekanizmasına dair ayrıntı paylaşmazken, sorumluluğun doğrudan platformlara ait olacağını belirtiyor. Kurallara uymayan şirketleri para cezaları ve faaliyet kısıtlamaları bekliyor.
Endonezya’nın bu hamlesi, dünya genelinde artan bir eğilimin parçası. Çocukların zararlı içeriklere maruz kalması ve ekran bağımlılığına ilişkin kaygılar, birçok ülkeyi benzer adımlar atmaya yöneltiyor.
BİRÇOK ÜLKE SINIRLAMA-YASAKLAMA KARARI ARASINDA KALDI
Avustralya yaş sınırlamalarını sıkılaştırırken, ABD’de mahkemeler sosyal medya platformlarının gençler üzerindeki etkisini sorgulayan kararlar veriyor. Avrupa’da da tartışmalar hız kazanmış durumda; Birleşik Krallık ve Fransa’da benzer yasaklar hayata geçirildi.
Almanya’da da hükümet, sosyal medya kullanımına ilişkin toplumsal tartışmaların giderek yoğunlaştığına dikkat çekiyor. Ancak Başbakanlık adına konuşan bir yetkili, Eğitim, Aile, Yaşlılar, Kadınlar ve Gençlik Bakanlığı bünyesinde geçici bir uzman komisyonu kurulduğunu hatırlatarak, bu süreçte erken hüküm vermekten kaçınılması gerektiğini vurguladı. Bakanlık temsilcisi, komisyonun ilk somut bulgularını yaz aylarında açıklamasının beklendiğini belirtti.
Öte yandan, Cumartesi günü Stuttgart’ta toplanan CDU, sosyal medya kullanımı için asgari yaşın 14 olarak belirlenmesini öngören bir önergeyi kabul etti. Parti delegeleri ayrıca, 16 yaşına kadar olan çocuklar için “özel koruma” statüsü tanımlanması gerektiğini savunuyor.
Birleşik Krallık’ta, Lordlar Kamarası, Çarşamba günü ikinci kez oy kullandı; İşçi Partisi çoğunluğuna sahip alt meclis, 16 yaş altı çocukların sosyal ağlardan alınmasını yasaklamaya yönelik bir değişikliği destekledi.
Fransa’da, Senato Çarşamba günü Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un 15 yaş altı çocuklar için sosyal ağları yasaklamasını değerlendirmeye başladı.
TÜRKİYE’DE NE PLANLANIYOR?
Türkiye’de hükümetin üzerinde çalıştığı düzenlemenin merkezinde 15 yaş sınırı var:
- 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya hesap açması tamamen yasaklanacak
- Bu yasak, ebeveyn izni olsa bile geçerli olacak
- Platformlara yaş doğrulama zorunluluğu getirilecek
- Uymayan şirketlere para cezası ve bant daraltma gibi yaptırımlar uygulanabilecek
ÜLKELERİN YASAK GEREKÇESİ: PSİKOLOJİK BASKI
Hükümetler, özellikle 13–16 yaş grubunun sosyal medya karşısında daha savunmasız olduğunu ileri sürüyor ve bağımlılık ve dikkat dağınıklığı, zararlı içeriklere maruz kalma ve ru hsağlığı üzerindeki etkiler gibi üç ana risk alanına dikkat çekiyor:
Bu nedenle Endonezya gibi ülkeler “tam yasak” ya da “sert yaş sınırı” modelini bir tür koruyucu kalkan olarak görüyor. Yasağın altında yatan en temel gerekçe, çocuğun belli bir bilişsel ve duygusal olgunluğa erişmeden bu ortama girmemesi gerektiği yönünde.
PSİKOLOGLAR: NASIL KULLANDIĞI ÖNEMLİ
Psikologlar ise hükümetlerin yasak kararına karşı bu konuda daha temkinli ve dengeli bir tablo çiziyor. Onlara göre evet böyle bir sorun var ve üstelik ciddi riskler barındırıyor ama çözüm “yasak”ta değil, “sınır”da. Uzmanlara göre sosyal medya; arkadaşlık kurma, aidiyet hissi ve kendini ifade etme gibi olumlu işlevler de görüyor. Özellikle içine kapanık gençler için bu alanlar destekleyici olabiliyor. Tam yasakların merakı artırabileceği, çocukları denetimsiz ve gizli kullanıma itebileceği de bir başka faktör. Bu da riskleri azaltmak yerine görünmez hale getirebilir.
Gittikçe devasalaşan bu sorunun çözümü ise dijital okuryazarlık eğitimi, ebeveyn rehberliği ve sağlıklı kullanım alışkanlıkları edinme olarak gösteriliyor.
Yani erişimi imkansızlaştırmak yerine nasıl kullanılacağının öğretilmesi.
