Bazı önemli davalarda verdiği ihlal kararları yerel mahkemelerce tanınmayan Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) 2019’dan 2025’e kadar 445 milyon 562 bin 696 TL’lik tazminata hükmettiği belirlendi.
HABER MERKEZİ – Türkiye’de önemli gündemlerden biri de Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) verdiği ihlal kararları ve bunlardan bazılarının yerel mahkemelerce tanınmaması. Gezi Parkı protestoları nedeniyle hala tutuklu olan TİP Milletvekili Can Atalay ve Tayfun Karaman davaları, AYM’nin yerine getirilmeyen ihlal kararlarının en bildik örnekleri olurken, öbür yandan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) verdiği kararlar da uygulanmıyor. Bunun kamuoyunda bilinen en iyi örneği HDP eski Eş Genel Başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ ve Gezi Parkı davasında tutuklu işinsanı Osman Kavala hakkındaki kararlar.
×Türkiye bir gün kala itiraz etmişti | AİHM reddetti, Demirtaş kararı kesinleşti
Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, 26 Şubat’ta Ankara’da düzenlenen “2025 Yılı Değerlendirme Toplantısı”nda yaptığı konuşmada, 23 Eylül 2012 tarihinden 31 Aralık 2025’e kadar bireysel başvuru sistemi kapsamında 714 bin 774 başvuru yapıldığını, bunların yaklaşık 623 bin 88’i, yani yüzde 87,2’si karara bağlandığını duyurmuştu. Özkaya, AYM’nin uygulanmayan kararları hakkında ise net konuşmaktan kaçındı ve “Bizim, AİHM’in ihlal kararlarının yerine getirilmesini temin etmeye yönelik yetkimiz yok“ dedi.
Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez ise 20 Ekim 2025’te yaptığı bir açıklamada AYM kararlarının önemine vurgu yapmış ve “Anayasa Mahkememiz bir ihlal kararı verdiği zaman tüm kurumların, tüm yargı organlarının, hepimizin buna uyması ve gereğini yerine getirmesi gerekir” demişti.
Demirtaş ve Atalay kararlarını değerlendirdi | AYM Başkanı: HDP davasında sona gelindi
AYM İHLAL KARARLARI VE 445 MİLYONLUK TAZMİNAT
Türkiye’de halihazırda yargı ve adalet konusunda ciddi sorunlar bulunduğunu gösteren en önemli veriler, AYM’den geldi. Birgün gazetesinin haberine göre, AYM tarafından verilen hak ihlali kararlarının konularına göre dağılımı ve hükmedilen tazminat tutarları da Türkiye’deki adalet sisteminin içinde bulunduğu vahim tabloyu gözler önüne serdi. 2024 yılında AYM’den, “İfade özgürlüğünün ihlal edildiği” gerekçesiyle 4 bin 432, “Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği” gerekçesiyle ise bin 486 ihlal kararı çıktı. 2024 yılında adil yargılanma hakkı ve makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği yönünde alınan AYM kararlarının toplam sayısı ise 63 bin 271 oldu.
AYM’den çıkan hak ihlali kararlarının yanı sıra hükmedilen tazminat tutarları da yıllar içinde artış gösterdi. BirGün’ün Adalet Bakanlığı Tazminat Komisyonu’nun verilerinden hareketle aktardığına göre, AYM 2019 ve 2025 yıllarını da kapsayan yedi yılda toplam 445 milyon 562 bin 696 TL’lik tazminata hükmetti. Yıllara göre, hükmedilen tazminat oranları şöyle:
- 2019: 28 milyon 589 bin TL
- 2020: 35 milyon 76 bin TL
- 2021: 28 milyon 864 bin TL
- 2022: 1 milyon 26 bin TL
- 2023: 27 milyon 428 bin TL
- 2024: 130 milyon 260 bin TL
- 2025: 194 milyon 316 bin TL
